Konu Anlatımı / Ders Notu

İlk Türk-İslam Devletleri Ders Notu

KPSS Ön Lisans Tarih: Talas, Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular, savaşlar, kurumlar ve ilk Türk-İslam eserleri.

İlk Türk-İslam Devletleri — Ders Notu

Kronoloji

| Yıl | Olay | Hatırlatma | | --- | --- | --- | | 751 | Talas | Abbasi–Çin; Karluklar Abbasi yanında | | 963 | Gazneli kuruluşu | Alp Tigin, Gazne | | 1040 | Dandanakan | Selçuklu, Gaznelileri yendi; bağımsızlık kesinleşti | | 1048 | Pasinler | Selçuklu, Bizans-Gürcü kuvvetleriyle savaştı | | 1055 | Bağdat | Tuğrul Bey, Abbasi halifeliğini koruma altına aldı | | 1071 | Malazgirt | Alp Arslan–Romen Diyojen; Anadolu'da Türk yerleşimi | | 1141 | Katvan | Sultan Sencer, Karahıtaylara yenildi |

Devletler ve Hükümdarlar

  • **Karahanlılar:** Orta Asya'da ilk büyük Müslüman Türk devleti; **Satuk Buğra Han**, Türkçe kültürel eserler.
  • **Gazneliler:** **Alp Tigin** kurucu, **Gazne** merkez; **Gazneli Mahmut**, sultan unvanı ve Hindistan seferleri.
  • **Büyük Selçuklular:** **Tuğrul Bey** kurucu hükümdar; **Alp Arslan** Malazgirt; **Melikşah** parlak dönem; **Sultan Sencer** Katvan.
  • **Nizamülmülk:** Selçuklu veziri; **Nizamiye medreseleri**, **Siyasetnâme**.
  • **Talas:** Yakınlaşma başlar; **bütün Türkler bir anda Müslüman olmaz**.

Divanlar ve Kurumlar

| Kavram | İşlev | | --- | --- | | Divân-ı Arz | Ordu/askerî işler | | Divân-ı İstifâ | Maliye | | Divân-ı İnşâ | Resmî yazışmalar | | Divân-ı İşrâf | Denetim | | Atabey | Melik eğitimi ve rehberliği | | İkta | Devlet mülkiyetindeki arazi gelirinin hizmete tahsisi | | Gulam | Profesyonel asker yetiştirme | | Vakıf | Eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlere gelir |

**Tuzak:** İkta, toprağın **satış yoluyla özel mülkiyete devri** değildir.

İlk Türk-İslam Eserleri

| Eser | Yazar | Anahtar | | --- | --- | --- | | Kutadgu Bilig | Yusuf Has Hacib | Adalet, yönetim, erdem | | Dîvânu Lugâti't-Türk | Kaşgarlı Mahmud | Türkçe sözlük | | Atabetü'l-Hakayık | Edip Ahmet Yükneki | Ahlakî öğüt | | Divân-ı Hikmet | Ahmet Yesevî | Tasavvufî şiir | | Siyasetnâme | Nizamülmülk | Selçuklu devlet yönetimi |

Sınav Kontrolü

  1. **1040 / 1048 / 1071:** Dandanakan / Pasinler / Malazgirt.
  2. **Gazneli Mahmut:** Sultan unvanı; Hindistan seferleri.
  3. **Tuğrul Bey:** Dandanakan sonrası hükümdarlık; Bağdat 1055.
  4. **Alp Arslan:** Malazgirt 1071; karşısı Romen Diyojen.
  5. **Sencer:** Katvan 1141; Karahıtaylar.
  6. **Nizamiye/Siyasetnâme:** Nizamülmülk.
  7. **Kutadgu Bilig/Dîvânu Lugâti't-Türk:** Yusuf Has Hacib / Kaşgarlı Mahmud.

Kısa Özet

Talas 751 Türk–İslam yakınlaşmasını; Karahanlılar Türkçe eserleri ve Satuk Buğra Han'ı; Gazneliler Alp Tigin ve Gazneli Mahmut'u; Büyük Selçuklular Dandanakan, Pasinler, Malazgirt ve Bağdat'ı çağrıştırır. Selçuklu kurumlarında ikta gelir tahsisi, gulam asker yetiştirme, atabey melik eğitimi, Nizamiye medrese; eserlerde Yusuf Has Hacib, Kaşgarlı Mahmud, Edip Ahmet Yükneki, Ahmet Yesevî ve Nizamülmülk ayrımını koru.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

İlk Türk-İslam Devletleri Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

İlk Türk-İslam Devletleri Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Tarih İlk Türk-İslam Devletleri - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Tarih İlk Türk-İslam Devletleri - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Tarih İlk Türk-İslam Devletleri - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Tarih İlk Türk-İslam Devletleri - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium