Konu Anlatımı / Ders Notu
Yumuşama Dönemi ve Türkiye Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: yumuşama, SALT, Helsinki, Orta Doğu, petrol krizi, Johnson Mektubu, Kıbrıs, ABD ambargosu, AET ve 1960–1980 Türkiye.
Yumuşama Dönemi ve Türkiye — Ders Notu
Yumuşama ve Silah Kontrolü
**Detant = ABD–SSCB gerginliğini azaltma diplomasisi; Soğuk Savaşın bitmesi değildir.** **1962 Küba krizi** nükleer tehlikeyi gösterdi. **1963** doğrudan iletişim hattı ve kısmi nükleer deneme yasağı geldi; bu yasak yer altı testlerini tamamen kapsamadı. **1968 NPT imzaya açıldı, 1970 yürürlüğe girdi**. **1972 SALT I + ABM** stratejik silahlar ve füze savunmasını sınırladı. **1979 SALT II** imzalandı fakat ABD Senatosu tarafından onaylanmadı. **1979 SSCB'nin Afganistan müdahalesi** yumuşamayı zayıflattı; **1980 Moskova Olimpiyatları** ABD öncülüğünde boykot edildi.
AGİK ve Helsinki
**1 Ağustos 1975 Helsinki Nihai Senedi:** Türkiye dahil **35 katılımcı devlet**. **Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)** süreci: güvenlik, sınırlar, iş birliği, insan hakları. **1994 Budapeşte kararı → AGİT adı**. **1975 Helsinki = güvenlik belgesi; 1999 Helsinki = Türkiye'ye AB adaylığı**; aynı olay değildir.
Dünyada Savaşlar, Petrol ve Diplomasi
| Yıl | Gelişme | Hatırlatıcı | |---|---|---| | **1967** | Altı Gün Savaşı | İsrail-Arap devletleri | | **1969** | Apollo 11 / Rabat Zirvesi | Ay'a iniş / İslam Konferansı süreci | | **1971** | BM'de Çin Halk Cumhuriyeti temsil hakkı | Çin diplomasisi | | **1972** | Nixon'ın Çin ziyareti | ABD-Çin yakınlaşması | | **1973** | Yom Kippur Savaşı / petrol krizi | Mısır-Suriye / enerji | | **1975** | Apollo-Soyuz ortak uçuşu | Uzay iş birliği | | **1978** | Camp David | Mısır-İsrail barış çerçevesi | | **1979** | Mısır-İsrail Barışı / İran İslam Devrimi / Afganistan | Barış / şahlığın sonu / SSCB müdahalesi | | **1980–1988** | İran-Irak Savaşı | Türkiye savaşta tarafsız |
**OPEC 1960** petrol üretici ülkelerin örgütü. **OAPEC 1968** petrol ihraç eden Arap ülkeleri örgütüdür. 1973 savaşındaki **petrol ambargosu OAPEC bağlantılıdır**. İthalatçı ülkelerde enerji faturası ve enflasyon arttı.
Türkiye Dış Politikası: Tarihler
**1962 Küba Füze Krizi** → Türkiye'deki Amerikan **Jüpiter** füzeleri gündemde. **4 Haziran 1964 Johnson Mektubu** → Başbakan **İsmet İnönü'ye** Kıbrıs müdahalesine ilişkin uyarı; çok yönlü dış politika arayışı. **1974 Kıbrıs Harekâtı** → **20 Temmuz birinci**, **14 Ağustos ikinci** aşama. **1975–1978 ABD ambargosu** → Türkiye 1975'te **İncirlik dışındaki** Amerikan tesislerinin faaliyetlerini durdurdu. **1975 Kıbrıs Türk Federe Devleti**, **1983 KKTC**. Türkiye bu süreçte **NATO üyeliğini sürdürdü**.
Türkiye ve Avrupa Ekonomik Topluluğu
**1963 Ankara Anlaşması imza**, **1964 yürürlük**. **1970 Katma Protokol imza**, **1973 yürürlük**. **1987 Avrupa Topluluğuna tam üyelik başvurusu**. Türkiye'ye **1999 Helsinki Zirvesinde adaylık statüsü** tanındı; **1975 Helsinki Nihai Senedi** ile ilgisi yoktur.
İç Politika ve Toplum
**27 Mayıs 1960 askerî müdahalesi** → **1961 Anayasası**. **12 Mart 1971** askerî **muhtıra** → Demirel hükûmetinin istifası. **24 Ocak 1980** → döviz, ihracat ve piyasa odaklı **ekonomik kararlar**. **12 Eylül 1980** → askerî **darbe**. **1982 Anayasası**, **1983 ANAP seçim zaferi ve Turgut Özal**. **1961 Almanya ile işgücü anlaşması**, kentleşme ve dış göç; **1952 İTÜ TV denemesi**, **1968 TRT televizyon denemesi**, **1984 renkli yayın**.
Kısa Özet
**Yumuşama:** 1963 iletişim/test sınırı, **1972 SALT I**, **1975 Helsinki**, **1979 SALT II imzalandı/onaylanmadı**, **1979 Afganistan müdahalesi**. Dünya: **1967 Altı Gün**, **1973 Yom Kippur ve petrol krizi**, **1978 Camp David**, **1979 İran Devrimi ve Mısır-İsrail Barışı**. Türkiye: **1964 Johnson**, **1974 Kıbrıs**, **1975 ambargo + Federe Devlet**, **1978 ambargo kalktı**, **1983 KKTC**. İç siyaset: **1971 muhtıra**, **1980 Ocak ekonomi**, **1980 Eylül darbe**, **1982 anayasa**, **1983 ANAP**.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Yumuşama Dönemi ve Türkiye - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Yumuşama Dönemi ve Türkiye - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Yumuşama Dönemi ve Türkiye - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Yumuşama Dönemi ve Türkiye - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.