Konu Anlatımı / Ders Notu
Hukukun Temel Kavramları Hızlı Tekrar
Hukuk, toplumsal düzen kuralları, kaynaklar, normlar hiyerarşisi, haklar, ehliyet ve yaptırımların KPSS Ön Lisans kapsamındaki anlatımı.
Hukukun Temel Kavramları — Hızlı Tekrar
Son 2 Dakikalık Tekrar
**İlk 30 saniye: Neyi soruyor?** Hukuk, diğer toplumsal düzen kurallarından **devletin maddi yaptırım gücü** bakımından ayrılır. **Objektif hukuk = kural bütünü**; **sübjektif hak = kişi yetkisi**. **Pozitif = yürürlükteki yazılı ve hukukî yazısız kurallar**, **mevzu = yürürlükteki yazılı kurallar**, **tabii = adalet ideali**.
**İkinci 30 saniye: Kaynaklar.** Anayasa üst normdur. TBMM kanun yapar. **TMK m.1: kanun → örf ve âdet → hâkimin kanun koyucu gibi kural oluşturması**; doktrin ve yargı kararlarından yararlanılır. **CBK–kanun çatışırsa kanun**; yönetmelik kanun ve CBK'ye aykırı olamaz. **Temel hak ve özgürlük antlaşmasıyla kanun aynı konuda çatışırsa antlaşma** esas alınır (Anayasa m.90).
**Üçüncü 30 saniye: Hak ve ehliyet.** Mülkiyet = **mutlak ayni hak**; sözleşmeden alacak = **nispi hak**. Her insanın **hak ehliyeti** vardır. **Tam fiil ehliyeti = ergin + ayırt etme gücü + kısıtlı olmama**. Normal erginlik **18 yaşın doldurulması**. Evlenme ergin kılar. **Mahkemece erginlik: 15 + istek + veli rızası + mahkeme kararı**. Sağ doğan çocuk, ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyetini koşullu olarak elde eder.
**Son 30 saniye: Ayırıcı kelimeler.** 'Aksine karar verilemez' → emredici; 'taraflar bir şey demediyse' → tamamlayıcı; 'ifadenin anlamı' → yorumlayıcı; 'kavramın kanuni tarifi' → tanımlayıcı. **Dürüstlük = davranış**, **iyiniyet = bilmeme/gerekli özen**. **Ceza = suç yaptırımı**, **tazminat = zararı karşılama**, **cebri icra = borcu zorla yerine getirme**.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
| İki kavram | Kritik fark | |---|---| | Hukuk–ahlak | Devletin zorlayıcı maddi yaptırımı – manevi/toplumsal tepki | | Pozitif–mevzu | Tüm yürürlükteki hukuk – yazılı yürürlükteki düzenlemeler | | Objektif–sübjektif | Genel hukuk normları – somut kişi hakkı | | Mutlak–nispi | Herkese karşı – belirli kişiye karşı | | Emredici–tamamlayıcı | Aksine anlaşma yok – aksi anlaşma yoksa geçerli | | Tanımlayıcı–yorumlayıcı | Kavramın tarifi – ifadenin/iradenin anlamı | | Hak–fiil ehliyeti | Haklara ehil olma – kendi fiiliyle hukuki sonuç doğurma | | Dürüstlük–iyiniyet | Davranış ölçüsü – bilgi ve özen durumu | | Ceza–tazminat | Suç karşılığı – zarar karşılığı | | Tazminat–cebri icra | Zararın giderimi – borcun zorla tahsili/ifası |
Kendini Kontrol Et
- Hukuk kuralının özgün yaptırımı nedir? **Devletin maddi yaptırım gücü.**
- Yürürlükteki yazılı hukuk nasıl adlandırılır? **Mevzu hukuk.**
- Kanunda hüküm yoksa TMK m.1 gereği ilk neye başvurulur? **Hukukî örf ve âdete.**
- Olağan CBK ile kanun farklı hüküm içeriyorsa hangisi uygulanır? **Kanun.**
- Hukuk kuralını taraf iradesiyle bertaraf etmek mümkün değilse? **Emredici.**
- Mülkiyet hakkının ileri sürülebildiği çevre nedir? **Herkes; mutlak hak.**
- Bir alıcı satıcıdan teslim istiyorsa hak türü nedir? **Nispi alacak hakkı.**
- Tam fiil ehliyeti hangi üç koşula bağlıdır? **Erginlik, ayırt etme, kısıtlı olmama.**
- TMK m.2 ve m.3 nasıl ayrılır? **Dürüstlük davranış; iyiniyet bilgi ve özen.**
- Zararın karşılanması ile borcun zorla tahsili aynı mı? **Hayır; tazminat ve cebri icra ayrıdır.**
**Son kontrol:** 'Kamu' sözcüğü tek başına her sözleşmeyi idari işlem yapmaz. 'Mutlak' ifadesi hakka hiçbir sınırlama konulamayacağını söylemez. 'Örf' denilen her gelenek hukuken bağlayıcı değildir. 'Ergin' olan her kişi, ayırt etme gücü yoksa tam fiil ehliyetli değildir.
**Resmî metinler:** [Anayasa](https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/), [TMK](https://www.aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/kanunlar/turk-medeni-kanunu/).
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Hukukun Temel Kavramları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Hukukun Temel Kavramları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Hukukun Temel Kavramları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Vatandaşlık Hukukun Temel Kavramları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.