Fiiller ve Fiilimsiler Ders Notu

Fiiller ve Fiilimsiler – Ders Notu

Fiillerde Temel Ayrımlar

**İş/kılış:** kitabı okudu, kapıyı açtı. **Oluş:** yaprak sarardı, çocuk büyüdü. **Durum:** bebek uyudu, yolcu oturdu.

Fiil Kipleri

| Haber kipi | Örnek | Dilek kipi | Örnek | | --- | --- | --- | --- | | Görülen geçmiş | geldim | Gereklilik | gelmeliyim | | Öğrenilen geçmiş | gelmişim | Şart | gelsem | | Şimdiki | geliyorum | İstek | geleyim | | Gelecek | geleceğim | Emir | gel | | Geniş | gelirim | — | — |

Ek Fiil ve Olumsuzluk

• **Güzeldi:** isim soylu yüklemde ek fiil.
• **Geliyordu:** şimdiki zamanın hikâyesi, birleşik zaman.
• **Geliyormuş:** şimdiki zamanın rivayeti.
• **Gelmiyordu:** olumsuz birleşik zaman.
• **Gelme!:** olumsuz emir, isim-fiil değildir.

Fiilimsi Türleri

| Fiilimsi | Ek örnekleri | Görevi | Örnek | | --- | --- | --- | --- | | İsim-fiil | -ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek | Eylem adı | okumak, yürüyüşü | | Sıfat-fiil | -an/-en, -dık/-dik, -acak/-ecek, -mış/-miş | İsim niteler | gelen misafir | | Zarf-fiil | -ıp/-ip, -arak/-erek, -ınca/-ince, -ken, -madan/-meden | Fiili etkiler | koşarak geldi |

Diğer Fiilimsi Ekleri

• **İsim-fiil:** bakış, gidiş, çalışma, öğrenmek.
• **Sıfat-fiil:** bitmeyen, görmüş, okunacak, yaptığı, güler yüz, öpülesi.
• **Zarf-fiil:** gelince, okurken, bitirip, çalıştıkça, gideliden beri, durmaksızın, görür görmez.

Çok Sık Karıştırılanlar

• **Gelecek hafta** → sıfat-fiil; **yarın gelecek** → çekimli fiil.
• **Kırılmış pencere** → sıfat-fiil; **pencere kırılmış** → çekimli fiil.
• **Yazma alışkanlığı** → isim-fiil; **yazma!** → olumsuz emir.
• **Suyu dondurma işlemi** → isim-fiil; **dondurma yedim** → kalıcı ad.
• **Gelenleri gördüm** → adlaşmış sıfat-fiil; **geldiler** → çekimli fiil.
• **Gelince ara** → zarf-fiil + çekimli fiil.

Kısa Özet

Fiil kip ve kişiyle çekimlenir. İsim-fiil eylemi adlandırır, sıfat-fiil ismi niteler, zarf-fiil fiili etkiler. Aynı biçim bağlama göre kalıcı ad veya çekimli fiil olabilir. Ek fiil birleşik zaman veya isim yüklemi kurar.