Sözcük Türleri Ders Notu

Sözcük Türleri – Ders Notu

Türleri Tek Bakışta Tanı

| Tür | Temel görev | Örnek | | --- | --- | --- | | İsim | Varlık ve kavramı adlandırır | yol, sevgi, Ankara | | Sıfat | İsmi niteler veya belirtir | mavi defter, üç kişi | | Zamir | İsmin yerini tutar | ben, bunlar, bazıları | | Zarf | Fiili, sıfatı veya zarfı etkiler | erken geldi, çok güzel | | Edat | Anlam ilişkisi kurar | için, gibi, kadar | | Bağlaç | Sözcükleri/cümleleri bağlar | ve, ama, çünkü | | Ünlem | Duygu veya seslenme | eyvah, oh, hey | | Fiil | İş, oluş veya durum | okudu, sarardı, uyudu |

İsim ve Sıfat

• **Özel ad:** Bursa; **tür adı:** şehir.
• **Somut:** taş, ses; **soyut:** umut, korku.
• **Topluluk:** orman, sürü; çokluk eki taşımasa da bir grubu karşılar.
• **Niteleme sıfatı:** sessiz sokak.
• **İşaret sıfatı:** bu sokak.
• **Sayı sıfatı:** üç sokak, ikinci sokak.
• **Belgisiz sıfat:** bazı sokaklar.
• **Soru sıfatı:** hangi sokak?

Zamir Çeşitleri

• **Kişi:** ben, sen, o, biz, siz, onlar.
• **İşaret:** bu, şu, bunlar; ismin yerine geçtiğinde.
• **Belgisiz:** herkes, kimse, bazıları, hepsi.
• **Soru:** kim, ne, hangisi, kaçı.
• **Dönüşlülük:** kendi.
• **İlgi:** benim**ki**, senin**ki** (adın yerini tutar).

Zarf Çeşitleri

• **Durum:** güzel konuştu, sessizce yürüdü.
• **Zaman:** dün geldi, şimdi gidiyor.
• **Yer-yön:** içeri girdi, geri döndü.
• **Miktar:** çok okudu, daha güzel.
• **Soru:** nasıl geldi, ne zaman döndü?

Edat, Bağlaç ve Ünlem

• **Edat:** gibi (benzerlik), kadar (sınır), için (amaç), göre (görüş), rağmen (karşıtlık).
• **Bağlaç:** ve, veya, ama, çünkü, de/da, ki.
• **Ünlem:** eyvah, ah, oh, hey.

En Çok Karıştırılan Üç Grup

1. **bu + isim = sıfat**; **bu (isim yerine) = zamir**.
2. **çok + isim = sıfat**; **çok + fiil/sıfat = miktar zarfı**.
3. **yalnız çocuk = sıfat**, **yalnız kaldı = zarf**, **geldi yalnız konuşmadı = bağlaç**.

Bağlaç ve Ek Yazımı

• “Ben **de** okurum.” → ayrı **bağlaç**.
• “Ev**de** otururum.” → bitişik **hâl eki**.
• “Biliyorum **ki** başarırsın.” → ayrı **bağlaç**.
• “Benim**ki** kırmızı.” → bitişik **ilgi zamiri**.
• “Dün**kü** toplantı” → bitişik **sıfat yapan ek**.

Kısa Özet

İsim adlandırır; sıfat ismi belirtir/niteler; zamir ismin yerine geçer; zarf fiili veya başka belirteci etkiler. Edat ilişki, bağlaç bağlantı, ünlem duygu kurar; fiil eylemi anlatır. Tüm türlerde bağlam esastır.