Türkü Ders Notu

Türkü Nedir?

Türkü; genellikle 7’li, 8’li veya 11’li hece ölçüsüyle, ezgi eşliğinde söylenen, farklı nazım birimlerinden oluşabilen anonim halk edebiyatı nazım biçimidir. Günümüzde söyleyeni ve besteleyeni bilinen türküler de vardır.

Türkünün Bölümleri

• Bent: Asıl konunun işlendiği bölüm.
• Kavuştak (bağlama): Bentlerin sonunda tekrar edilen dize veya dizeler.
• Bent ve kavuştakların kendilerine özgü dize sayısı ve kafiye düzeni olabilir.

Sözlü Kültür ve Yayılma

Türküler halk arasında ağızdan ağıza yayılır. Geçmişte kervanlar, gezgin âşıklar, askerler, savaşlar ve göçler önemli taşıyıcılardır. Radyo, televizyon ve teyp gibi araçlar yayılmayı hızlandırmıştır.

Söz ve Ezginin Değişmesi

Türküler kişiden kişiye aktarılırken sözleri ve ezgileri değişebilir. Kaynak kişilerin yetenekleri bu değişimde etkili olabilir.

Varyant

Aynı eserin aslına göre bazı farklılıklar gösteren benzerlerine varyant denir. Çayır Çimen Geze Geze türküsünün farklı sözlerle söylenen biçimleri kitapta varyant örneği olarak karşılaştırılır.

Turnalar

Ana metin Turnalar türküsüdür. Anonimdir. Sevdiğinden haber almak isteyen söyleyici turnalara seslenir. Tekrarlanan dizeler kavuştak işlevi görür.

Ahenk

Kitapta Turnalar için:

• nazım birimi,
• ölçü,
• asonans,
• aliterasyon,
• kafiye,
• redif,
• kelime ve dize tekrarları

incelenir.

Dil ve Anlatım

Seslenme ifadeleri, ikilemeler, tekrarlı söyleyişler ve çağrışımlı kullanımlar türkünün duygusunu ve ezgisini destekleyebilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Türkülerin hepsi anonim değildir.
• Bent ile kavuştak farklı bölümlerdir.
• Türkünün tek bir kafiye düzeni yoktur.
• Varyant, tamamen farklı bir eser değildir.
• Türkü ile koşuk aynı tür değildir.
• Sözlü aktarım sırasında söz ve ezgi değişebilir.

Türkü Kısa Özeti

Ezgi + genellikle 7/8/11’li hece + halk şiiri + bent + kavuştak + sözlü yayılma + varyantlaşma = türkü.