Hikâye Ders Notu

Ana Metin

1. sınıf Hikâye konusu, Cengiz Aytmatov’un **Oğulla Buluşma** adlı metni üzerinden işlenir. Metin Refik Özdek çevirisiyle verilmiştir.

Kurmaca Metin

Hikâye, anlatmaya bağlı edebî bir metindir ve kurmaca yapıdadır. Gerçek hayattan, tarihten, kültürden ve coğrafyadan yararlanabilir; ancak bunları edebî bir olay örgüsü içinde işler.

Oğulla Buluşma’nın Temel Olayı

Yaşlı Çordon’un oğlu Sultan savaşta ölmüştür. Çordon yıllar sonra oğlunun öğretmenlik yaptığı yere gitmeye karar verir. Yolculuk sırasında geçmişte Sultan’ın cepheye gidiş günü yeniden canlanır.

Kişiler

**Çordon:** Hikâyenin merkez kişisidir. Oğluna derin özlem duyar ve onun gönüllü cephe kararına saygı gösterir.

**Sultan:** Genç öğretmendir. Gönüllü olarak cepheye gitmiştir. Ders kitabında fedakâr ve idealist kişiliği vatan sevgisi temasıyla ilişkilendirilir.

**Zeynep ve Saliha:** Çordon’un kızlarıdır. Kardeşlerinin cepheye gitmesini engellemek isterler ve babalarıyla çatışırlar.

**Nazifkan:** Çordon’un ikinci eşidir. Onun yolculuk kararını yadırgasa da engel olmaz.

Olay Örgüsü

• Çordon’un oğlunun yaşadığı yere gitme kararı
• Yola çıkması
• Geçmişin canlanması
• Sultan’ın Ekim 1941’de cepheye uğurlanması
• Çordon ile kızlarının çatışması
• Baba-oğulun tren yolunda buluşması
• Çordon’un oğlunun yaşadığı yerlere yolculuğunu sürdürmesi

Geriye Dönüş

Ana olay yıllar sonraki yolculukta ilerlerken anlatı Ekim 1941’e döner. Böylece Çordon’un bugünkü özleminin ve ruh hâlinin nedeni açıklanır.

Zaman ve Mekân

Zaman:

• yıllar sonraki yolculuk,
• Ekim 1941’deki cepheye gidiş günü.

Mekân:

• ev ve köy,
• dağ yolu,
• şehir ve istasyon,
• demiryolu,
• Sultan’ın öğretmenlik yaptığı köy,
• vadi ve çevresi.

Anlatıcı

Olaylar üçüncü kişi anlatımıyla verilir. Anlatıcı kişilerin yalnız davranışlarını değil, duygu ve düşüncelerini de aktarır.

Çatışma

Metinde:

• Çordon ile kızları,
• Çordon’un geçmişin geri gelmeyeceğini bilmesi ile oğluna ulaşma isteği,
• Nazifkan’ın kararı yanlış bulması ile Çordon’u incitmek istememesi

gibi çatışmalar görülür.

Çatışma yalnız fiziksel kavga değildir; değer ve düşünce karşıtlıklarını da kapsar.

Tema

Metinde:

• vatan sevgisi,
• baba-oğul sevgisi,
• özlem,
• fedakârlık,
• savaşın bıraktığı acı

öne çıkar.

Sultan’ın fedakâr ve idealist kişiliği vatan sevgisi temasını güçlendirir.

Dil ve Anlatım

Metinde olay anlatımı, betimleme, diyalog ve geriye dönüş birlikte kullanılır. Ders kitabı ayrıca öznel-nesnel ifadeleri, açık-örtük iletileri, zihniyeti ve üslubu çözümletir.

Söz Varlığı

Kitapta yular, üzengi, katar, kampana, hat ve toynak gibi kelimeler bağlam içinde çalışılır.

Cengiz Aytmatov

• 1928-2008
• Kırgızistan’da doğdu.
• Güçlü gözlem yeteneğine sahipti.
• Geleneklerine bağlılığı ve II. Dünya Savaşı yazarlığını etkiledi.
• Aşk, özlem, dostluk, Kırgız kültürü, coğrafya, savaş acıları ve kahramanlıkları işledi.
• Cemile adlı hikâyesiyle dünyaca tanındı.

Hikâye ve Sosyal Bilimler

Oğulla Buluşma:

• tarih,
• coğrafya,
• sosyoloji

ile ilişkilendirilir. Ancak edebî ve kurmaca bir metindir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Konu ile tema aynı değildir.
• Olay örgüsü yalnız olay listesi değildir.
• Geriye dönüş ana olaydan kopuk yeni bir metin değildir.
• Çatışma yalnız kavga değildir.
• Anlatıcı ile yazar aynı kavram değildir.
• Mekân yalnız yer adı değil, olay ve duyguya katkı sağlayan unsurdur.

Hikâye Kısa Özeti

Oğulla Buluşma üzerinden hikâyenin olay örgüsü, kişi, zaman, mekân, anlatıcı, çatışma, tema, geriye dönüş ve dil-anlatım özellikleri çözümlenir.