9. Sınıf Coğrafya: Bölge Belirleme Kriterleri ve Bölge Türleri – Ders Notu

Bölge Belirleme Kriterleri ve Bölge Türleri – Ders Notu

Bölge Belirleme Kriterleri

Bölge oluştururken kullanılan ölçüt ve amaçlara bölge belirleme kriteri denir.

Fiziki Kriterler

• yer şekilleri,
• iklim,
• su,
• toprak,
• bitki örtüsü,
• afet.

Beşerî Kriterler

• nüfus,
• yerleşme,
• ham madde,
• üretim,
• sanayi,
• tarım,
• turizm,
• kültür,
• siyasi-askerî-ekonomik iş birliği.

Bölge

Doğal ve beşerî unsurlar bakımından kendi içinde benzerlik gösteren yeryüzü parçalarıdır.

Şekilsel Bölge

Belirlenen kriter bakımından türdeşlik gösterir.

Özellikleri:

• doğal veya beşerî kritere göre oluşturulabilir,
• belirli bir merkezi yoktur,
• bölge içinde kullanılan kriter açısından benzerlik vardır.

Doğal Şekilsel Bölge Örnekleri

• Orta Toroslar Dağlık Bölgesi
• Akdeniz İklim Bölgesi
• Kızılırmak Nehri Havzası
• Çernezyom Toprak Tipi Bölgesi
• Bozkır Bitki Örtüsü Bölgesi

Beşerî Şekilsel Bölge Örnekleri

• Türkiye'nin seyrek nüfuslu bölgeleri
• Türkiye'nin dağınık kırsal yerleşme bölgeleri
• Türk Kültür Bölgesi
• Türkiye'nin pamuk üretim bölgeleri

İşlevsel Bölge

Bir merkez ve çevresi arasındaki işlevsel ilişkiler ve etkileşimler temelinde oluşur.

Merkez:

• şehir,
• havaalanı,
• alışveriş merkezi

olabilir.

Merkezden uzaklaştıkça etkileşim genellikle azalır.

Örnekler:

• metropoliten alan,
• gazete tiraj alanı,
• Rotterdam Limanı'nın taşımacılık etki alanı.

Bölge Belirleme Kriterleri ve Bölge Türleri Kısa Özeti

Bölge belirleme kriterleri doğal ve beşerî unsurlara dayanır. Bölgeler şekilsel ve işlevsel olarak ikiye ayrılır. Şekilsel bölgelerde kullanılan kriter bakımından türdeşlik vardır ve belirli bir merkez yoktur. İşlevsel bölgelerde ise merkez-çevre ilişkisi ve etkileşim önemlidir.