9. Sınıf Coğrafya: Kriterlere Göre Bölge Sınırları – Ders Notu

Kriterlere Göre Bölge Sınırları – Ders Notu

Bölge Sınırı Nasıl Belirlenir?

Bölge sınırı, bölge oluştururken kullanılan kritere göre belirlenir.

Kriterin özelliği:

• bölgenin yeryüzündeki dağılış alanını,
• bölgenin kapladığı alanı,
• sınırın ne kadar net çizilebildiğini

etkiler.

Muson ve Step İklim Bölgeleri

Muson ikliminin etkili olduğu alan step ikliminin etkili olduğu alandan daha azdır.

Bu nedenle:

• muson iklim bölgesi → daha az alan kaplar,
• step iklim bölgesi → daha geniş alan kaplar.

Geçiş Alanları

Bazı bölge sınırları nettir.

Bazı bölgelerde ise geçiş alanları bulunduğu için sınırlar daha zor belirlenir.

Ders kitabındaki örnek:

• doğal bitki örtüsüne göre bölge sınırı belirlemek → daha zor,
• deniz turizmi alanına göre bölge sınırı belirlemek → daha kolay.

Türkiye'deki Üç Farklı Bölgelendirme

Bitki Topluluklarının Dağılışı

Doğal kriter kullanılır.

Nüfus Yoğunluğu Haritası (2024)

Nüfus yoğunluğu kriteri kullanılır.

Haritadaki sınıflar:

• 11-41
• 42-59
• 60-99
• 100-553
• 553+ kişi/km²

Karayolları Genel Müdürlüğü Hizmet Bölgeleri

Hizmet alanı kriterine göre oluşturulur.

Haritada 1. Bölge'den 18. Bölge'ye kadar hizmet bölgeleri gösterilmiştir.

Aynı Alan Neden Farklı Bölgelerde Olabilir?

Çünkü her haritada farklı kriter kullanılır.

Kriter değişirse:

• bölgenin dağılışı,
• sınırın yeri,
• sınırın belirginliği

de değişebilir.

Bölge Örnekleri

Doğal Şekilsel

• Alp-Himalaya Dağlık Bölgesi
• Nil Nehri Havzası
• Savan Bitki Örtüsü Bölgesi
• Tundra Toprakları Bölgesi
• Ekvatoral İklim Bölgesi
• Akdeniz İklim Bölgesi
• Bozkır Bitki Örtüsü Bölgesi
• Dünyadaki Kasırga Bölgeleri

Beşerî Şekilsel

• Türk Kültür Bölgesi
• Kentsel yerleşme bölgeleri
• Sık ve seyrek nüfus bölgeleri
• Petrol üretim bölgeleri
• Dağınık kırsal yerleşme bölgeleri
• Otomotiv sanayi bölgeleri
• Çeltik tarımı bölgeleri
• NATO ve KEİ bölgeleri

İşlevsel

• İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yetki Alanı
• DOKAP Bölgesi
• TÜİK Akdeniz İstatistik Bölgesi
• Devlet Su İşleri Hizmet Bölgesi
• GAP Bölgesi

Kriterlere Göre Bölge Sınırları Kısa Özeti

Bölge sınırları kullanılan kritere göre belirlenir. Kriterin dağılış alanı bölgenin büyüklüğünü, kriterin niteliği ise sınırın netliğini etkiler. Geçiş alanlarının bulunduğu doğal bitki örtüsü bölgelerinde sınır belirlemek daha zordur. Türkiye'de bitki toplulukları, nüfus yoğunluğu ve KGM hizmet bölgeleri farklı kriterlere dayandığı için farklı sınırlar oluşturur. Aynı alan bu nedenle birden fazla bölge sınırı içinde yer alabilir.