Periyodik Tabloda Yer Bulma Ders Notu

Periyodik Tablonun Gelişimi

• Mendeleyev: 1869, elementleri düzenledi; bilinmeyen elementlere boşluk bıraktı ve özelliklerini öngördü.
• Moseley: Elementlerin atom numarasına göre sıralanmasını önerdi.
• Günümüzde elementler artan atom numarasına göre sıralanır.

Gruplar:

• 1A, 2A, 3B... sistemi
• 1-18 IUPAC sistemi

Periyot Bulma

Elektron dizilimindeki **en yüksek temel enerji düzeyi = periyot numarası**.

A Grubu

Elektron dizilimi s veya p ile biter.

Grup: **en dış enerji seviyesindeki s + p elektronlarının toplamı**

Örnek:

• Li → 2. periyot 1A
• Be → 2. periyot 2A
• C → 2. periyot 4A
• Se → 4. periyot 6A

B Grubu

Elektron dizilimi d ile biter.

Son s ve d elektronlarının toplamı kullanılır.

Özel:

• ns²(n−1)d⁶, d⁷, d⁸ → 8B
• toplam 11 → 1B
• toplam 12 → 2B

Valans Elektronları

A grubu → en dış s veya s+p elektronları B grubu → ns + (n−1)d elektronları

Be → 2 O → 6 Mn → 7

Bloklar

s ile biter → s blok p ile biter → p blok d ile biter → d blok → geçiş metalleri f ile biter → f blok → iç geçiş metalleri

Helyum soy gaz olarak p tarafında gösterilse de elektron dizilimi s ile bittiği için s blokudur.

Özel Grup Adları

1A → alkali metaller 2A → toprak alkali metalleri 3A → toprak metalleri 7A → halojenler 8A → soy gazlar

1A

• H ametal, diğerleri metal
• hidrojen hariç alkali metaller
• +1 iyon
• çok aktif metaller
• suyla metal hidroksit + H₂
• oksit/hidroksit çözeltileri kuvvetli bazik

2A

• tümü metal
• toprak alkali metalleri
• +2 iyon
• 1A'dan daha az aktif
• oda koşullarında katı
• Be hariç suyla tepkime
• Be dışındaki oksit/hidroksitler bazik

3A

• B yarı metal, diğerleri metal
• toprak metalleri
• çoğunlukla +3 iyon
• katı hâlde bulunurlar

7A

• halojenler
• F, Cl, Br, I ametal
• At, Ts yarı metal
• en aktif ametaller
• F yalnız −1
• F ve Cl gaz, Br sıvı, I/At/Ts katı

8A

• soy gazlar
• tek atomlu
• kararlı
• erime-kaynama noktaları düşük
• oda sıcaklığında gaz

İyon Oluşumu

Elektron veren → katyon Elektron alan → anyon

1A → 1 e⁻ verir 2A → 2 e⁻ verir 3A → 3 e⁻ verir

7A → 1 e⁻ alır 6A → 2 e⁻ alır 5A → 3 e⁻ alır

K → K⁺ → Ar düzeni Cl → Cl⁻ → Ar düzeni

İyon Yükü

p > e → pozitif e > p → negatif

K⁺ → 19 p, 18 e Cl⁻ → 17 p, 18 e

İzoelektronik

Elektron sayısı aynı + elektron dizilimi aynı + proton sayısı farklı.

Örnek: Na⁺, Mg²⁺, Ne → 10 elektron → 1s² 2s² 2p⁶

Sık Karıştırılan Noktalar

• periyot → en yüksek n
• A grubu → s/p sonlanma
• B grubu → d sonlanma
• 8B özel kuralı
• H ametaldir değil; ametaldir
• He → s blok
• elektron veren → katyon
• elektron alan → anyon
• izoelektronik → aynı e sayısı ve dizilim

Periyodik Tabloda Yer Bulma Kısa Özeti

Elektron diziliminden periyot, grup ve blok bulunabilir. Bazı grupların özel adları ve özellikleri vardır. Atomlar elektron alıp vererek katyon veya anyon oluşturur. Aynı elektron sayısı ve dizilimine sahip ancak proton sayıları farklı tanecikler izoelektroniktir.