Gerçeklik ve Kurmaca Ders Notu

Dış dünya gerçekliği; insanın yaşadığı dünyadaki kişi, olay, nesne ve durumlarla ilgilidir. Bir metnin gerçek bir olaydan söz etmesi, onun doğrudan öğretici metin olduğu anlamına gelmez. Önemli olan gerçekliğin metinde nasıl aktarıldığıdır.

Öğretici Metinde Gerçeklik

Öğretici metinlerde amaç bilgi vermektir. Bu nedenle dış dünyadaki gerçeklik olduğu gibi aktarılır ve nesnel bilgiler öne çıkar.

• Gerçekliği değiştirmeden aktarma
• Nesnel bilgi verme
• Okuru bilgilendirme

öğretici metnin gerçeklikle ilişkisini gösterir.

Edebî Metinde Kurmaca

Edebî metinler kurmacadır. Yazar veya şair dış dünyadaki gerçekliği kendi süzgecinden geçirir. Duygu, düşünce, hayal, sezgi ve çağrışımlar gerçekliğin yeniden biçimlendirilmesinde etkili olur.

Kurmaca, gerçekle hiçbir ilgisi olmayan anlatım demek değildir. Gerçek olay, kişi veya mekân kurmaca metnin malzemesi olabilir.

Gerçeklik ve Kurmaca Birlikte Bulunabilir

Bir edebî metinde dış dünyadaki gerçekliği doğrudan yansıtan ifadeler ile gerçekliği yorumlayarak farklı anlamlara dönüştüren ifadeler birlikte bulunabilir. Bu nedenle gerçeklik-kurmaca ayrımında “olay gerçekten yaşandı mı?” yerine “metinde nasıl işlendi?” sorusu önemlidir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Kurmaca = yalan değildir.
• Gerçek olay anlatılması = öğretici metin demek değildir.
• Edebî metin dış dünyadan yararlanabilir.
• Öğretici metinde gerçeklik olduğu gibi aktarılır.
• Edebî metinde gerçeklik sanatçının süzgecinden geçirilir.
• Sanatçının öznel bakışı kurmaca gerçekliğin oluşmasına katkı sağlar.

Gerçeklik ve Kurmaca Kısa Özeti

Öğretici metin dış dünyadaki gerçekliği değiştirmeden ve nesnel bilgiyle aktarır. Edebî metin ise gerçekliği sanatçının duygu, düşünce, hayal ve çağrışımlarıyla yeniden kurar. Kurmaca gerçekle bağın kopması değil, gerçekliğin edebî biçimde dönüştürülmesidir.