Konu Anlatımı / Ders Notu
MEB AGS Tarih: Osmanlı Öncesi Türk Devletleri Tarihi Ders Notu
MEB AGS Osmanlı öncesi Türk devletleri tarih özeti: devletler, hükümdarlar, eser-yazar, savaşlar, kültürel kavramlar ve beylikler.
Osmanlı Öncesi Türk Devletleri Tarihi – Ders Notu
Devlet–Kişi Kartları
- Asya Hun Devleti: **Mete Han** → onlu askerî düzen.
- I. Kök Türk (552): **Bumin Kağan** → Türk adını resmî siyasi ad olarak kullanma.
- II. Kök Türk (682): **Kutluk/İlteriş** → ikinci kuruluş; **Bilge Kağan, Kül Tigin, Tonyukuk** → yazıtlar ve yönetim.
- Uygurlar (744–840): **Kutluk Bilge Kül**, **Bögü Kağan** → Mani dini; **Kırgızlar** → 840'taki yıkılış.
- Karahanlılar: **Satuk Buğra Han** → İslamiyet.
- Gazneliler: **Gazneli Mahmud** → Hindistan seferleri.
- Büyük Selçuklular: **Tuğrul Bey** → kurucu, **Alp Arslan** → 1071 Malazgirt, **Nizamülmülk** → Nizamiye medreseleri.
- Türkiye Selçukluları: **Kutalmışoğlu Süleyman Şah** → kuruluş, **II. Kılıç Arslan** → 1176 Miryokefalon.
Temel Kavram Listesi
| Terim | Tek cümle | | --- | --- | | Kut | İlahi meşruiyet anlayışı | | Töre | Geleneksel hukuk | | Kurultay | Danışma meclisi | | İkili teşkilat | Doğu–batı yönetim düzeni | | Boy–Budun–İl | Küçükten büyüğe sosyal-siyasi yapı | | Yuğ | Ölünün ardından tören | | Sagu | Yas şiiri | | Sav | Atasözü | | Koşuk | Şiir | | Kurgan | Mezar yapısı | | Balbal | Mezarla ilişkili taş figür | | Atabeg | Şehzade eğiticisi | | İkta | Hizmet karşılığı gelir tahsisi |
Eser–Yazar Tablosu
- **Kutadgu Bilig:** Yusuf Has Hacib.
- **Divânü Lûgati't-Türk:** Kaşgarlı Mahmud.
- **Atabetü'l-Hakayık:** Edip Ahmet Yüknekî.
- **Divân-ı Hikmet:** Hoca Ahmet Yesevî.
- **Siyasetname:** Nizamülmülk.
Savaş–Tarih–Sonuç
- **751 Talas:** Abbasiler, Karluk desteğiyle Çin'e karşı; Türk-Müslüman ilişkileri.
- **1040 Dandanakan:** Selçuklular, Gaznelilere karşı kazandı; Büyük Selçuklu gücü.
- **1048 Pasinler:** Selçuklu-Bizans mücadelesi.
- **1071 Malazgirt:** Alp Arslan'ın Bizans zaferi; Anadolu'da Türk yerleşimi hızlandı.
- **1176 Miryokefalon:** II. Kılıç Arslan'ın Bizans zaferi; Anadolu'da Türk hâkimiyeti güçlendi.
- **1243 Kösedağ:** Türkiye Selçukluları Moğollara yenildi; merkezî otorite zayıfladı.
Beylik–Merkez
- **Saltuklular:** Erzurum.
- **Mengücekliler:** Erzincan, Divriği; Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası.
- **Danişmentliler:** Sivas, Tokat, Niksar.
- **Artuklular:** Mardin, Hasankeyf, Harput; El-Cezerî.
Kısa Özet
**Hun–Mete**, **Kök Türk–Bumin/Kutluk**, **Uygur–Bögü**, **Karahanlı–Satuk Buğra**, **Gazneli–Mahmud**, **Selçuklu–Tuğrul/Alp Arslan** bağlantılarını kur. Tarihte **552–682–744–751–840–1040–1048–1071–1176–1243** sırasını bil; terim ve eser tablolarını karşılıklı tekrar et.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MEB-AGS Tarih Osmanlı Öncesi Türk Devletleri Tarihi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MEB-AGS Tarih Osmanlı Öncesi Türk Devletleri Tarihi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MEB-AGS Tarih Osmanlı Öncesi Türk Devletleri Tarihi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MEB-AGS Tarih Osmanlı Öncesi Türk Devletleri Tarihi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.