Konu Anlatımı / Ders Notu

MEB AGS Türkiye Coğrafyası: Türkiye Fiziki Coğrafyası Ders Notu

Türkiye fiziki coğrafyası ders notu: konum hesapları, kıyı dağları, iklim, akarsu-delta-göl ve karstik şekil eşleştirmeleri.

Türkiye Fiziki Coğrafyası – Ders Notu

Kısa Özet

Türkiye **36°–42° Kuzey** ve **26°–45° Doğu** arasındadır. Meridyen farkından **yerel saat**, paralel farkından **yaklaşık kuzey–güney uzaklığı** hesaplanır. Dağların uzanışı, yükselti, denizellik ve tektonik yapı; iklim, akarsu ve yer şekilleri çeşitliliğinin ana etmenlerindendir.

Konum ve İki Temel İşlem

| Konu | Kural | Örnek | | --- | --- | --- | | Boylam / yerel saat | **1° = 4 dakika** | 45°−26°=19° → 76 dk | | Enlem / mesafe | **1° ≈ 111 km** | 42°−36°=6° → 666 km | | Doğu–batı | Doğu yerel saatte ileridedir | 35° D, 30° D'den 20 dk ileride | | Bakı | Türkiye'de genellikle güney yamaçlar | Daha fazla güneşlenme |

Dağların Kıyıya Uzanışı

  • **Karadeniz:** Kuzey Anadolu Dağları kıyıya paralel.
  • **Akdeniz:** Toroslar kıyıya paralel.
  • **Ege:** Dağlar genelde kıyıya dik; deniz etkisi vadiler boyunca içeri ulaşabilir.
  • **Bozdağlar/Aydın Dağları:** Horst.
  • **Gediz/Büyük Menderes:** Graben.

İklim ve Yağış Tablosu

| İklim | Yağış rejimi | Bitki örtüsü | | --- | --- | --- | | Karadeniz | Her mevsim yağış görülebilir | Orman | | Akdeniz | Yaz kurak, kış yağışlı | Kızılçam, maki | | İç Anadolu karasal | Daha kurak, yıllık sıcaklık farkı belirgin | Bozkır | | Doğu Anadolu yüksek alanlar | Kış soğuk, uzun; yükselti etkisi belirgin | Yüksek çayırlar |

**Orografik yağış:** Denizden gelen nemli hava yükselir, soğur, yoğunlaşır. **Yağış gölgesi:** Nemini bırakan hava dağın diğer yamacında daha kuru olabilir.

Akarsu–Delta–Deniz Eşleştirmesi

  1. **Kızılırmak → Bafra → Karadeniz**.
  2. **Yeşilırmak → Çarşamba → Karadeniz**.
  3. **Seyhan/Ceyhan → Çukurova → Akdeniz**.
  4. **Göksu → Silifke → Akdeniz**.
  5. **Gediz → Menemen → Ege**.

Türkiye sınırları içinde başlayıp Türkiye kıyılarından denize ulaşan en uzun akarsu **Kızılırmak**tır.

Göl ve Yer Şekilleri

  • **Van:** En büyük doğal göl; kapalı havza, tuzlu-sodalı, tektonik+volkanik set oluşum.
  • **Tuz:** Kapalı havza, tuzluluk ve buharlaşma.
  • **Bafa:** Alüvyal set; **Sera:** heyelan set; **Terkos:** kıyı set.
  • **Lapya, dolin, polye:** Karstik çözünme/aşınım.
  • **Pamukkale travertenleri:** Kalsiyum karbonat birikimi.
  • **Peri bacaları:** Volkanik tüfün farklı hızlarda aşınması.
  • **Deprem:** Diri faylar; **heyelan:** eğim, su ve zemin koşulları.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

MEB AGS Türkiye Coğrafyası: Türkiye Fiziki Coğrafyası Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

MEB AGS Türkiye Coğrafyası: Türkiye Fiziki Coğrafyası Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Fiziki Coğrafyası - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Fiziki Coğrafyası - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Fiziki Coğrafyası - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Fiziki Coğrafyası - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium