Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Coğrafya Türkiye’nin Yer Şekilleri, Suları, Toprakları ve Bitki Örtüsü Ders Notu
MSÜ Coğrafya: türkiye’nin yer şekilleri, suları, toprakları ve bitki örtüsü için ders notu.
Türkiye’nin Yer Şekilleri, Suları, Toprakları ve Bitki Örtüsü — Ders Notu
Dağlar, Ovalar ve Platolar
- Türkiye Alp-Himalaya genç kıvrım kuşağında; **yükselti ve engebe fazla**.
- **Kuzey Anadolu Dağları / Toroslar:** genel olarak kıyıya paralel.
- **Ege:** dağlar kıyıya dik; körfez–vadi ve deniz etkisi içeriye ulaşabilir.
- **Horst:** yükselmiş blok; **graben:** çökmüş oluk.
- **Erzurum-Kars:** yüksek platolar; **Konya:** iç kesim geniş düzlükleri.
Deltalar ve Karst
| Delta | Oluşturan akarsu | | --- | --- | | Bafra | Kızılırmak | | Çarşamba | Yeşilırmak | | Çukurova | Seyhan ve Ceyhan |
**Dolin/mağara/düden:** çözünme; **traverten:** karbonat çökelmesi; **peribacası:** volkanik tüfün farklı dirençle aşınması. **Pamukkale = traverten**; **Kapadokya = peribacası**.
Akarsular ve Havzalar
- **Kızılırmak:** tamamı Türkiye’de en uzun; **Bafra**.
- **Yeşilırmak:** **Çarşamba**.
- **Fırat:** **Karasu + Murat**; **Fırat/Dicle → Basra Körfezi**.
- **Aras → Kura sistemi → Hazar Denizi**.
- **Meriç → Ege Denizi**.
- Akarsu rejimi yağış ve kar erimeleriyle mevsimsel değişebilir.
- Barajlar enerji ve sulama sağlar; tortu akışını azaltabilir.
Göller, Topraklar ve Bitkiler
- **Van Gölü:** en büyük göl; kapalı havzada tuzlu-sodalı.
- **Tuz Gölü:** kapalı havza, yüksek tuzluluk.
- **İznik/Sapanca:** tektonik göl; **Nemrut:** volkanik krater gölü.
- **Alüvyal toprak:** akarsu biriktirmesi, ova/delta.
- **Maki:** Akdeniz; **bozkır:** İç Anadolu yarı kurak alanları; **nemli orman:** Karadeniz çevresi.
- **Alpin çayır:** yüksek dağlarda orman üst sınırı üzerinde.
Toprak Koruma ve Afet
- **Erozyon:** su/rüzgârla toprağın taşınması.
- **Heyelan:** eğimli yüzeyde zeminin kütlesel yer değiştirmesi.
- Bitki örtüsünün tahribi, yanlış tarım ve aşırı otlatma erozyonu artırabilir.
- Yağış ve dik eğim heyelanı kolaylaştırabilir; Doğu Karadeniz önemli örnektir.
Kısa Özet
Türkiye yüksek ve tektonik olarak etkindir; kuzey/güney kıyı dağları paralel, Ege dağları kıyıya diktir. Horst yükselir, graben çöker. Delta eşleştirmeleri: Bafra–Kızılırmak, Çarşamba–Yeşilırmak, Çukurova–Seyhan/Ceyhan. Karst çözünmedir, traverten çökelmedir. Akarsuların havza yönlerini; Van ve Tuz göllerini; maki–bozkır–orman örtüsünü ve erozyon–heyelan ayrımını bilin.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Coğrafya Türkiye’nin Yer Şekilleri, Suları, Toprakları ve Bitki Örtüsü - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Coğrafya Türkiye’nin Yer Şekilleri, Suları, Toprakları ve Bitki Örtüsü - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Coğrafya Türkiye’nin Yer Şekilleri, Suları, Toprakları ve Bitki Örtüsü - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Coğrafya Türkiye’nin Yer Şekilleri, Suları, Toprakları ve Bitki Örtüsü - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.