Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Tarih İlk Türk Devletleri ve Türk-İslam Tarihi Ders Notları
MSÜ Tarih: devlet-hükümdar, Türk-İslam eserleri, savaş tarihleri ve kısa özet.
İlk Türk Devletleri ve Türk-İslam Tarihi — Ders Notu
İlk Türk Devletleri
- **Asya Hun:** Teoman, Mete Han; onlu askerî teşkilat.
- **Avrupa Hun:** Attila; Avrupa'da siyasi baskı ve diplomasi.
- **Göktürk:** 552, Bumin Kağan; Türk adının devlet adı olması.
- **İkinci Göktürk:** Kutluk (İlteriş), Bilge Kağan, Kül Tigin, Tonyukuk; Orhun Yazıtları.
- **Uygur:** 744, yerleşik yaşam, şehirleşme, yazılı kültür, Manihaizm ve Budizm etkileri.
- **Hazar:** Yönetici çevrelerinde Musevilik, dinî çeşitlilik.
Devlet Teşkilatı
- **Kut:** İlahi kaynaklı yönetme yetkisi.
- **Töre:** Geleneksel hukuk ve düzen.
- **Kurultay/toy:** Danışma ve devlet meselelerinin görüşülmesi.
- **Hatun:** Bazı siyasi ve diplomatik görevlerde etkili hanedan kadını.
- **İkili teşkilat:** Bazı devletlerde doğu ve batı yönetimi.
- **Hanedan ortaklığı:** Taht mücadelelerini kolaylaştırabilen anlayış.
Türk-İslam Devletleri
- **Talas (751):** Abbasiler ve Karluklar arasında yakınlaşma; İslamiyet'in yayılması uzun süreç.
- **Karahanlılar:** Satuk Buğra Han; Türkçe eserlerin gelişimi.
- **Gazneliler:** Gazneli Mahmud ve Hindistan seferleri.
- **Büyük Selçuklular:** Dandanakan (1040), Tuğrul Bey-Bağdat (1055), Alp Arslan-Malazgirt (1071).
- **İkta:** Vergi gelirinin askerî/idari hizmet karşılığı tahsisi.
- **Nizamiye medreseleri:** Nizamülmülk desteğiyle eğitim.
Eser–Yazar Eşleştirmesi
| Eser | Yazar | İpucu | | --- | --- | --- | | Kutadgu Bilig | Yusuf Has Hacib | Adalet, yönetim | | Divanü Lügati't-Türk | Kaşgarlı Mahmud | Dil, sözlük | | Atabetü'l-Hakayık | Edip Ahmet Yükneki | Ahlak, öğüt | | Divan-ı Hikmet | Ahmed Yesevi | Tasavvuf | | Siyasetname | Nizamülmülk | Devlet idaresi |
Savaşların Sırası
- **1040 Dandanakan:** Selçuklu–Gazneli; Büyük Selçuklu bağımsızlığı.
- **1048 Pasinler:** Selçuklu–Bizans; erken Anadolu mücadelesi.
- **1071 Malazgirt:** Alp Arslan–Bizans; Türk göç ve yerleşiminin hızlanması.
- **1176 Miryokefalon:** II. Kılıç Arslan–Bizans; kalıcılığın pekişmesi.
- **1243 Kösedağ:** Türkiye Selçuklu–Moğol; merkezî güçte zayıflama.
İlk Beylikler ve Türkiye Selçukluları
Saltuklu → Erzurum; Danişmentli → Sivas, Tokat, Niksar; Mengücekli → Erzincan, Divriği; Artuklu → Mardin, Hasankeyf; Çaka → İzmir, denizcilik. Kervansaraylar ve limanlar Anadolu ticaretini destekledi.
Kısa Özet
Asya Hun–Mete, Göktürk–Bumin/Orhun, Uygur–yerleşik kültür, Hazar–Musevilik ayrımını yapın. Kut, töre ve kurultay farklı kurumlardır. Karahanlı ve Gazneli mirasını; Selçuklu savaşlarını kronolojiyle öğrenin. Anadolu'da Malazgirt yerleşimin başlangıcı ve hızlanması, Miryokefalon kalıcılığın pekişmesi, Kösedağ merkezî gücün zayıflaması açısından önemlidir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Tarih İlk Türk Devletleri ve Türk-İslam Tarihi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Tarih İlk Türk Devletleri ve Türk-İslam Tarihi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Tarih İlk Türk Devletleri ve Türk-İslam Tarihi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Tarih İlk Türk Devletleri ve Türk-İslam Tarihi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.