Konu Anlatımı / Ders Notu
Tarih Bilimi, Kaynaklar ve Yöntem Hızlı Tekrar
ÖABT Tarih kaynak türleri, araştırma aşamaları, iç ve dış tenkit, yardımcı bilimler ve anakronizm için son iki dakikalık tekrar.
Tarih Bilimi, Kaynaklar ve Yöntem — Hızlı Tekrar
Son 2 Dakikalık Tekrar
**Geçmiş** yaşanmış olaydır; **tarihsel bilgi** gerideki izlerle kurulmuş kanıta dayalı açıklamadır. **Olay** somut, **olgu** uzun süreli örüntüdür. **Birinci el** dönemin/tanığın kaynağı; **ikinci el** sonraki yorum/araştırma. Birinci el her zaman doğru değildir. **Tarama** kaynak bulur, **tasnif** ayırır, **tahlil** çözümler, **tenkit** sorgular, **terkip** birleştirir. **Dış tenkit** köken/biçim, **iç tenkit** içerik/güvenilirlik. **Paleografya** eski yazı, **epigrafi** yazıt, **diplomatik** belge, **nümizmatik** para, **heraldik** arma, **arkeoloji** buluntu, **kronoloji** tarih sırası, **filoloji** dil. **Anakronizm** zamana aykırı kavram kullanımı. **Senkronik** aynı zamanda farklı yerler; **nedensellik** ayrı kanıt gerektirir.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
- **Tarama** kaynak bulur; **tasnif** kaynağı sınıflar.
- **Tahlil** çözümler; **tenkit** doğruluğunu ve güvenilirliğini sorgular; **terkip** sonuç birleştirir.
- **Dış tenkit** belge gerçekten o döneme mi ait; **iç tenkit** anlattığı bilgiler güvenilir mi?
- **Paleografya** eski yazı biçimleri; **epigrafi** kitabe/yazıt.
- **Diplomatik** belge biçimi; günlük dilde diplomasi ile karıştırma.
- **Nümizmatik** sikke; **heraldik** arma.
- **Arkeoloji** maddi buluntu ve tabakalar; **etnografya** kültürel gelenekler.
- **Filoloji** tarihsel dil; **coğrafya** mekânsal etken; **kronoloji** zaman.
- **Birinci el** doğrudan iz; **ikinci el** sonraki yorum; ikisi de sorgulanır.
- **Anakronizm** döneme ait olmayan kavramı geçmişe yükleme.
- **Dönemlendirme** yorumlayıcı tarihsel bölümleme; evrensel değişmez sınır değildir.
- **Nedensellik** ilişki açıklaması; **eş zamanlılık** yalnız beraberlik.
- **Sikke** siyasi güç için ipucu; tek başına sınır haritası değil.
- **Vergi defteri** kaydedilen vergi birimini gösterir; bütün nüfusu zorunlu göstermez.
Kendini Kontrol Et
- Birinci el kaynak ile doğruluğu kesin bilgi neden aynı değildir?
- Bir araştırmacı sahihlik ve anlatım güvenilirliğini nasıl farklı sorgular?
- Tarama, tasnif, tahlil, tenkit ve terkibi doğru sırada açıklayabilir misin?
- Paleografya, epigrafi, diplomatik, nümizmatik için birer nesne söyleyebilir misin?
- Arkeoloji katman bilgisini neden tek başına nesnenin yaşına eşitlemez?
- Bir kronikte yazarın konumu iç tenkit bakımından neden önemlidir?
- “Aynı tarihte yaşandı” cümlesi niçin tek başına neden–sonuç göstermez?
- Anakronizme iki farklı kavram örneği üretebilir misin?
- Tarihsel dönem sınırları neden farklı bölgeler için değişebilir?
- Vergi defteriyle nüfus kıyası yaparken hangi birimi kontrol edersin?
- Buluntu yeri ile darp yeri arasında nasıl bir fark olabilir?
- Yeni bir birinci el belge önceki tarihsel anlatıyı nasıl etkiler?
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Tarih Tarih Bilimi, Kaynaklar ve Yöntem - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Tarih Tarih Bilimi, Kaynaklar ve Yöntem - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Tarih Tarih Bilimi, Kaynaklar ve Yöntem - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Tarih Tarih Bilimi, Kaynaklar ve Yöntem - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.