Konu Anlatımı / Ders Notu

Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı Ders Notu

ÖABT Türkçe sözcük türleri ve sözcükte yapı ders notu.

Temel Sözcük Türleri

  • Ad: Varlık, kavram, olay adları. Özel/tür, somut/soyut, tekil/çoğul/topluluk ayrımı yapılır.
  • Sıfat: Bir adın niteliğini veya niceliğini belirtir. Niteleme; işaret, sayı, belgisiz, soru sıfatları.
  • Zamir: Adın yerini tutar. Kişi, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük zamirleri.
  • Zarf: Eylem, fiilimsi, sıfat veya başka bir zarfı zaman, durum, yer-yön, miktar ve soru yönünden belirtir.
  • Edat: İlişki kurar (gibi, kadar, için, göre).
  • Bağlaç: Sözcük veya cümleleri bağlar (ve, ama, çünkü, de, ki).
  • Ünlem: Seslenme ve duygusal tepki bildirir (ey, ah, hey).
  • Fiil: Kip ve kişiyle çekimlenerek eylem/durum/oluş bildirir.

Karşılaştırmalı Örnekler

“Bu kitap” → bu işaret sıfatı. “Bu yeni.” → bu işaret zamiri. “Çok öğrenci” → çok belgisiz sıfat. “Çok sevindi.” → çok miktar zarfı. “İyi insan” → iyi niteleme sıfatı. “İyi konuştu.” → iyi durum zarfı. “Sen de gel.” → de bağlaç. “Okulda kal.” → -da bulunma eki. “Gelen öğrenci” → gelen sıfat-fiil. “Gelince aradı.” → gelince zarf-fiil.

Yapı Bilgisi

  • Kök: Bir sözcüğün en küçük anlamlı tabanı.
  • Gövde: Yapım eki almış kök veya yeniden yapım eki almış biçim.
  • Yapım eki: Yeni sözcük/gövde oluşturur. Ad→ad, ad→fiil, fiil→ad, fiil→fiil.
  • Çekim eki: Durum, çokluk, iyelik, kip, kişi gibi ilişkileri kurar.
  • Basit: Yapım eki almaz, çekim eki alabilir (defterlerimiz).
  • Türemiş: Yapım eki taşır (gözlükçü, güzellik).
  • Birleşik: Birden çok sözün kalıplaşmasıyla oluşur (başkent, gecekondu).

Ek Çözümleme

“Kitapçılarımızdan” → kitap + çı (ad→ad yapım) + lar (çoğul) + ımız (iyelik) + dan (ayrılma). “Temizledik” → temiz + le (ad→fiil yapım) + di (geçmiş zaman) + k (birinci çoğul kişi). “Güzelliklerin” → güzel + lik (ad→ad yapım) + ler (çokluk) + in (tamlayan veya ikinci kişi iyelik: bağlama göre).

Fiilimsiler

İsim-fiil: -ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek. Sıfat-fiil: -an/-en, -dik/-dık, -acak/-ecek vb. Zarf-fiil: -ınca/-ince, -arak/-erek, -ıp/-ip vb. Bir biçimin fiilimsi olup olmadığı görevinden kontrol edilir.

Kısa Özet

Tür = cümledeki görev; yapı = kök ve ekler. Sıfat adı niteler/belirtir; zamir adın yerini tutar. Zarf eylemi veya niteleyiciyi etkiler. Yapım eki türetir, çekim eki ilişki kurar. Kalıcı ad ve fiilimsi görevini bağlamdan ayır.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

ÖABT Türkçe Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

ÖABT Türkçe Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

ÖABT Türkçe Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

ÖABT Türkçe Sözcük Türleri ve Sözcükte Yapı - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium