Yaşamımızdaki Elektrik – Hızlı Tekrar

1. Tek Bakışta Devre

• **Pil:** Enerji verir.
• **Ampul:** Işık verir.
• **Anahtar:** Bağlantıyı açar/kapatır.
• **Kablo:** Devreyi bağlar.
• **Pil yatağı:** Pili tutar.
• **Duy:** Ampulü tutar.

2. Şema ve Semboller

• **Pil sembolü:** Biri uzun biri kısa paralel çizgi.
• **Ampul sembolü:** Ortasında çarpı olan daire.
• **Kablo:** Doğru çizgi.
• **Açık anahtar:** Uçlar ayrıdır.
• **Kapalı anahtar:** Uçlar birleşir.
• **Devre şeması:** Gerçek devrenin elemanlarını sembollerle göstermektir.

3. Ampul Neden Yanar veya Sönmez?

**Yanma koşulu:** Enerji kaynağı çalışıyor, ampul sağlam, kablolar bağlı, anahtar kapalı.

**Sönme nedenleri:** Anahtar açık, bağlantı kopuk, ampul bozuk veya pil enerjisiz olabilir.

4. Parlaklık Karşılaştırması

| Durum | Sonuç | | --- | --- | | Ampul aynı, pil daha fazla | **Daha parlak** | | Pil aynı, seri ampul daha fazla | **Daha sönük** | | Pil de ampul de değişiyor | **Tek değişken deneyi değil** |

5. Deney Şablonu

**Hipotez:** Sınanabilir tahmin.

**Pil deneyi:** Bağımsız = **pil sayısı**; bağımlı = **ampul parlaklığı**; kontrol = **ampul sayısı**.

**Ampul deneyi:** Bağımsız = **ampul sayısı**; bağımlı = **ampul parlaklığı**; kontrol = **pil sayısı**.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Duy:** Ampulün kendisi değil; tutucu parçadır.
2. **Pil yatağı:** Enerji kaynağı değil; pili yerleştirir.
3. **Açık anahtar:** “Işık açık” değil; **devre yolu kopuk** demektir.
4. **Pil artışı / ampul artışı:** Parlaklıkla ilişkileri kitapta **zıt yönlüdür**.
5. **Sabit değişken:** Deney dışı olan değil; deney boyunca **aynı tutulan** etkendir.
6. **Tek değişken koşulu:** Aynı anda iki sayıyı değiştiren düzenek adil karşılaştırma değildir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

**Pil enerji verir → ampul yanar → anahtar açılırsa söner.**

**Ampul: çarpılı daire. Pil: uzun-kısa çizgi. Kablo: doğru.**

**Duy ve pil yatağı ayrı standart sembolsüz.**

**Pil ↑ → parlaklık ↑. Seri ampul ↑ → parlaklık ↓.**

**Değiştirilen bağımsız; ölçülen bağımlı; sabit tutulan kontrol.**

Kendini Kontrol Et

1. Pilin görevi nedir? → **Elektrik enerjisi sağlamak.**
2. Anahtar açıkken ampul yanar mı? → **Hayır.**
3. Bağlantı kablosunun şemadaki gösterimi nedir? → **Düz çizgi.**
4. Pil yatağının bu düzeyde ayrı sembolü var mı? → **Hayır.**
5. Devre şeması ne kullanılarak çizilir? → **Eleman sembolleriyle.**
6. Pil artarken ampul sayısı sabitse parlaklık nasıl değişir? → **Artar.**
7. Ampul sayısı artarken pil sabitse seride parlaklık nasıl değişir? → **Azalır.**
8. Bağımsız değişken hangisidir? → **Bilinçli değiştirilen.**
9. Bağımlı değişken hangisidir? → **Gözlenen/ölçülen.**
10. İki değişken birlikte değişirse tek etken sınanır mı? → **Hayır.**