Biyoçeşitlilik ve İnsan-Çevre Etkileşimi Hızlı Tekrar

Hızlı Tekrar: Biyoçeşitlilik ve İnsan-Çevre Etkileşimi

Kavramları Anında Hatırla

**Biyoçeşitlilik → farklı tür zenginliği. Habitat → doğal yaşam alanı. Ekosistem → canlı ve cansızların etkileşimi. Endemik → belirli bir bölgeyle sınırlı doğal yayılış.**

Doğal Dengeyi Koru

• **Arı azalması** → tozlaşma aksayabilir → meyve verimi düşebilir.
• **Orman yangını, aşırı otlatma, avlanma, anız yakma, kontrolsüz ilaçlama** → tür çeşitliliği zarar görebilir.
• **Ağaçlandırma, korunan habitatlar, atık kontrolü, sürdürülebilir tarım** → doğal yaşamı korumaya yardım eder.
• **İklim, toprak, su, ışık ve canlı ilişkileri** biyoçeşitliliği etkiler.

Yakıtlar ve Karbon Monoksit

| Katı | Sıvı | Gaz | |---|---|---| | Kömür, odun | Benzin, mazot, gaz yağı, fuel-oil | Doğal gaz, **LPG** |

**CO** = karbon monoksit; **renksiz ve kokusuz**, zehirli gaz. Baş ağrısı ve baş dönmesi gibi belirtiler görülebilir. **Baca bakımına, havalandırmaya, güvenli soba kullanımına** dikkat et. Olası tehlikede içeri girmeden acil yardım iste. **112** acil; doğal gazla ilgili acil durumlarda ders kitabı **187** numarasını da verir.

Kirliliği Kaynağıyla Eşleştir

• **Denize petrol** → su kirliliği.
• **Toprağa pil** → toprak kirliliği.
• **Egzoz ve baca gazı** → hava kirliliği.
• **Sönmemiş kamp ateşi** → insan kaynaklı orman yangını riski.
• **Aşırı otlatma ve ağaç tahribi** → çölleşmeyi artırabilir.
• **Gürültü ve gereksiz ışık** → çevre kirliliğinin başka türleri.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Habitat / ekosistem:** Yaşam alanı / canlı ve cansızların birlikteliği.
2. **Nesli tükenen / tehlikede:** Yaşayan birey yok / hâlen var ama risk altında.
3. **Endemik / yaygın:** Belirli bölgeye özgü / farklı bölgelere yayılabilen.
4. **Birey sayısı / tür sayısı:** Tek türden 100 canlı, 100 tür değildir.
5. **LPG / benzin:** LPG gaz, benzin sıvı yakıt örneğidir.
6. **CO / sıradan hava:** Karbon monoksit kokusuz olabilir ve ciddi tehlike oluşturur.
7. **Atık pil / egzoz:** Toprak / hava kirliliğinin tipik kaynakları.
8. **22 Mayıs / 5 Haziran:** Biyolojik Çeşitlilik / Çevre.
9. **Olumsuz insan faaliyeti / olumlu faaliyet:** Kontrolsüz avlanma / ağaçlandırma.
10. **Doğal yangın / insan kaynaklı yangın:** Yıldırım / söndürülmemiş ateş.

Son 2 Dakikalık Tekrar

**Tür çeşidi → biyoçeşitlilik. Alan → habitat. Canlı+cansız → ekosistem. Sadece orada → endemik. Yaşayan birey kalmadı → tükenmiş. Arı azalırsa üretim azalabilir.** Kömür–odun **katı**, benzin–mazot **sıvı**, doğal gaz–LPG **gaz**. **CO = renksiz, kokusuz, zehirli**. Suya petrol, toprağa pil, havaya egzoz zarar verir. Ormanı koru, suyu kirletme, aşırı avlanma. **22 Mayıs – 5 Haziran** ayrımını unutma.

Kendini Kontrol Et

1. Biyoçeşitlilik, birey sayısı mı farklı tür zenginliği mi? **Farklı tür zenginliği.**
2. Bir canlının doğal yaşam alanına ne denir? **Habitat.**
3. Ekosistemde yalnız canlılar mı bulunur? **Hayır, cansız çevre de bulunur.**
4. Yalnız belirli bölgede doğal olarak yaşayan türe ne denir? **Endemik tür.**
5. Dodo kuşu hangi gruptadır? **Dünya genelinde nesli tükenmiş.**
6. Kelaynak hangi risk grubunda örneklenir? **Nesli tükenme tehlikesi altında.**
7. Arıların azalması meyveciliği etkileyebilir mi? **Evet, tozlaşma aksayabilir.**
8. LPG hangi yakıt sınıfında? **Gaz.**
9. Karbon monoksitin rengi ve kokusu var mı? **Hayır, renksiz ve kokusuzdur.**
10. Atık pil ve petrol sızıntısı hangi kirlenmeyi örnekler? **Toprak ve su kirliliği.**
11. Ağaçlandırma mı aşırı avlanma mı olumlu insan etkisidir? **Ağaçlandırma.**
12. Dünya Çevre Günü ne zaman? **5 Haziran.**