Doğal Kaynakların ve Biyoçeşitliliğin Korunması Ders Notu

Doğal Kaynakların ve Biyoçeşitliliğin Korunması – Ders Notu

Biyoçeşitlilik

Biyolojik çeşitlilik; tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik, ekosistem çeşitliliği ve ekolojik olayların çeşitliliğini kapsar.

Neden Korunmalıdır?

• Ekosistem dengesini sürdürmek
• Doğal mirası gelecek nesillere aktarmak
• Canlı yaşamının devamlılığını desteklemek

Türkiye'nin Zenginliği

• 173 memeli taksonu
• 493 kuş taksonu
• 180 sürüngen taksonu
• 369 iç su balık taksonu
• 12.150 damarlı bitki taksonu
• 3.496 endemik damarlı bitki taksonu

Tehditler

• kirlilik
• habitat kaybı
• iklim değişikliği
• doğal kaynakların aşırı tüketimi
• istilacı türler
• yangın, volkanik olay, deprem, sel, çığ

Koruma Türleri

Tür Koruma

Nesli tehlike altındaki türlere yöneliktir.

Örnek: Akdeniz foku, kelaynak, deniz kaplumbağaları.

Alan Koruma / Yerinde Koruma

Tür kendi habitatında korunur.

Örnek alanlar: millî park, tabiat koruma alanı, tabiat parkı, yaban hayatı geliştirme sahası, sulak alan.

Alan Dışı Koruma

Canlı veya genetik materyal doğal habitat dışında korunur.

Örnek: botanik bahçesi, arboretum, gen bankası, arazi gen bankası, tohum bankası.

Türkiye'den Koruma Örnekleri

Akdeniz foku → Akdeniz Foku Türk Ulusal Komitesi ve pilot alanlar.

Deniz kaplumbağaları → 21 önemli üreme bölgesi, doğal sit statüsü.

Kelaynak → Şanlıurfa-Birecik üreme istasyonu.

Kaz Dağları Millî Parkı → alan koruma.

Hatay Dağ Ceylanı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası → alan koruma.

Tohum ve Gen Bankaları

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü → 3.339 türe ait 55.000'den fazla tohum örneği.

Türkiye Tohum Gen Bankası → 51.000 tohum.

Ulusal Arazi Gen Bankası çalışmaları → 1992'de başlatılmıştır.

Uluslararası Sözleşmeler

Ramsar → uluslararası öneme sahip sulak alanlar.

CITES → nesli tehlikede yabani hayvan ve bitkilerin uluslararası ticareti.

Bern → Avrupa'nın yaban hayatı ve doğal yaşama ortamları.

Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi → biyoçeşitliliğin korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı.

Veri Tabanları

• Türkiye Bitkileri Veri Tabanı
• Nuh'un Gemisi Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı

Sık Karıştırılanlar

Millî park → yerinde koruma.

Tohum/gen bankası → alan dışı koruma.

Botanik bahçesi ve arboretum → alan dışı koruma.

Yaban hayatı geliştirme sahası → yerinde koruma.

Kısa Özet

Biyoçeşitlilik; tür, genetik, ekosistem ve ekolojik olay çeşitliliğini kapsar. Türkiye yüksek biyolojik çeşitliliğe ve çok sayıda endemik bitki taksonuna sahiptir. Habitat kaybı, kirlilik, iklim değişikliği, aşırı kaynak kullanımı ve istilacı türler biyoçeşitliliği tehdit eder. Koruma çalışmaları tür koruma, alan koruma ve alan dışı koruma olarak yürütülür. Millî parklar yerinde; tohum ve gen bankaları, botanik bahçeleri ile arboretumlar alan dışı koruma örnekleridir.