Bitkilerde Su ve Madde Taşınması ile İlgili Deney Tasarımı — Hızlı Tekrar
Bitkilerde su ve madde taşınmasına ilişkin deneylerin kurulması, değişkenlerin yönetilmesi, gözlem ve sonuçların değerlendirilmesi.
Beş Temel Soru
**Ne araştırıyorum?** Su/madde taşınması veya terlemenin etkisi. **Neyi değiştiriyorum?** Bağımsız değişken. **Neyi ölçüyorum?** Bağımlı değişken. **Neyi sabit tutuyorum?** Kontrol edilen koşullar. **Kiminle karşılaştırıyorum?** Kontrol grubu.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
Terleme ve kap yüzeyindeki doğrudan buharlaşma farklıdır.
Gözlem ile nedensel açıklama eşdeğer değildir.
Aynı miktar su kaybı, farklı sürede aynı hız demek değildir.
Kontrol düzeneği olmadan farkın tek bir etkene ait olduğu kesinleşmez.
Boyanın görülmesi bütün mineral iyonlarının emilimini ispatlamaz.
Son 2 Dakikalık Tekrar
Soru → hipotez → tek bağımsız değişken → ölçülecek sonuç.
Eş tür/benzer büyüklük, eşit süre, aynı başlangıç değerleri.
Bitkisiz kontrol veya uygun önlemle kap buharlaşmasını ayır.
Hız = miktar / süre; birimleri yaz.
Ksilem/floem ayrımını ve çıkarımın sınırlarını unutma.
Kendini Kontrol Et
**1.** Yaprak sayısı değiştirildiğinde su kaybı ölçülüyorsa bağımsız değişken? **Yaprak sayısı.** **2.** Renkli su yaprak damarına ulaşınca doğrudan hangi taşınma desteklenir? **Ksilem boyunca su hareketi.** **3.** Aynı deneyde ışık ve rüzgâr değişirse ne sorun olur? **Nedenin ayrıştırılamaması.** **4.** 5 mL/10 dk ile 8 mL/20 dk: hangisi hızlı? **İlki, 0,50 mL/dk.** **5.** Şekerin kaynak–havuz hareketindeki doku? **Floem.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.