Yönerge Verme ve Yönergeleri Takip Etme Konu Anlatımı

Yönerge Verme ve Yönergeleri Takip Etme (Following and Giving Instructions)

1. sınıf MEB İngilizce *Notifier*, **Theme 5: Psychology** bölümünde yönerge verme ve takip etme; zorlayıcı duygular karşısında adım adım ne yapılacağını anlama, seslendirme etkinliklerinde sırayı izleme ve öğrenci–okul danışmanı konuşmasında belirtilen adımları uygulama üzerinden işlenir. Bu konu yalnız İngilizcede emir cümlesini tanımak değildir. Öğrenci verilen **eylemi**, **sırasını**, **amacını** ve **nasıl yapılacağını** ayırmalı; bir kişinin yönergeyi gerçekten yerine getirip getirmediğini açıklayabilmelidir. Kitabın stresle başa çıkmaya yönelik metni ve etkinlik yönergeleri bu becerinin temelidir.

1. Instruction nedir? Açıklama, duygu ifadesi ve öneriden farkı

**Instruction**, karşıdaki kişiye ne yapacağını veya bir işlemi hangi sırayla gerçekleştireceğini söyleyen yönergedir. Kitapta *Notice how you are feeling*, *Slow your breathing*, *Press your feet into the floor* ve *Refocus on the world around you* gibi cümleler doğrudan eylem bildirir. *I'm worried* yalnızca bir ruh hâli ifadesidir; *You should keep calm* öneri sunabilir; *Slow your breathing* ise **nasıl davranılacağını** açıkça belirtir. Yönergeler çoğunlukla fiilin yalın hâliyle başlar; cümlenin öznesi söylenmese de eylemi dinleyenin yapması beklenir.

Bir metinde aynı sözcük hem açıklamada hem yönergede görülebilir: *Breathing is important* bir açıklamadır; *Slow your breathing* eylem ister. Bu ayrımı yaparken cümlenin hangi duyguyu anlattığına değil, **dinleyenden hangi hareketi istediğine** bak.

2. Açık yönerge kurma: Fiil, nesne ve hareketin niteliği

Yönergelerde **fiilin yalın hâli** önemli bir işarettir: *notice, slow, empty, let, press, stretch, touch, breathe, listen, read, describe*. Metindeki *Slowly press your feet into the floor* ifadesinde **press** yapılacak eylemi; **your feet** etkilenen vücut bölümünü; **slowly** ise hareketin nasıl yapılacağını gösterir. Aynı biçimde *Empty your lungs completely* içinde **completely** eylemin kapsamını belirler; *let them refill as slowly as possible* ikinci bir adımı belirtir.

Kitapta olumsuz yönergeler de vardır: *Don't respond immediately* sözünde **don't** eylemden kaçınmayı belirtir. Olumlu yönergenin işlevi “bunu yap”, olumsuzun işlevi “bunu yapma”dır. Ancak yönergenin olumlu olması, tavsiyenin her durumda uygun olduğu anlamına gelmez; metnin bağlamı korunmalıdır.

3. Emotional storm ve grounding: Metindeki iki ana kavram

Kitapta zorlayıcı düşünce ve duyguların çok yoğun yaşanması **emotional storm** benzetmesiyle açıklanır. Metin bu durumlarda **grounding ourselves** ifadesini kullanır. Grounding, çevredeki dünyayla ve o anda yapılan eylemle yeniden bağlantı kurmaya, dikkati beden ve çevreye yöneltmeye dayalı yönergelerin adıdır. Kitap, bunu fırtınada ağacın üstünde kalmak yerine güvenli zemine inme benzetmesiyle açıklar. **Benzetme gerçek bir ağaca tırmanma talimatı değildir**; öğrencinin metindeki mecazı gerçek yönergeyle karıştırmaması gerekir.

Metne göre grounding, zorlayıcı hisleri aniden **ortadan kaldıracağı** garantisi vermez; kişinin fırtına geçene dek daha güvende kalmasına yardımcı olur. Bu, sonucun nasıl yorumlanacağını etkiler: Bir öğrenci adımları takip ettiği hâlde üzüntüsü hemen bitmediyse, yalnız bu nedenle “adımları yanlış yaptı” denemez.

4. Birinci aşama: Duyguları ve düşünceleri fark et

Metnin gösterdiği ilk adım **“Notice how you are feeling and what you are thinking.”** biçimindedir. Yani önce o anda nasıl hissettiğini ve aklından neler geçtiğini fark et. Duyguya isim vermek ile onunla mücadele edip hemen susturmaya çalışmak aynı iş değildir. Buradaki **notice**, doğrudan eylem bildiren bir fiildir; *what you are thinking* ifadesi de yalnız fiziksel çevreyi değil düşünceleri fark etmeyi içerir.

5. İkinci aşama: Yavaşla ve bedenine yönel

İkinci adım **“Slow down and connect with your body.”** şeklinde açıklanır. Metin bu adımı somut hareketlere ayırır: *Slow your breathing. Empty your lungs completely. Then, let them refill as slowly as possible.* Ardından *Slowly press your feet into the floor*, *Slowly stretch your arms* veya *slowly press your hands together* örnekleri verilir. Bunların işlevi bir yarış ya da hız alıştırması değildir; dikkatin beden hareketine taşınmasıdır.

**Then**, nefesin boşaltılması ile tekrar doldurulması arasındaki sırayı açıklar. Öğrenciden istenen *press your feet* iken yalnız *move your shoulders* yazması tam karşılık olmaz; **fiil–nesne eşleşmesini** korumak önemlidir.

6. Üçüncü aşama: Çevredeki dünyaya yeniden odaklan

Kitap üçüncü aşamayı **“Refocus on the world around you.”** diye adlandırır. Bu adımda önce nerede olduğunu fark etmek, sonra çevreden duyusal örnekler toplamak istenir. Metindeki sorular **“What are five things you can see?”**, **“What are three or four things you can hear?”** ve **“What can you smell?”** şeklindedir. Ardından *Touch your knees or the surface beneath you, or any object you can reach* diyerek dokunma duyusuna yönlendirir; parmaklarının altında neler hissettiğini fark etmeni ister.

Bu soruların amacı bilgiyi ezberlemek değil, **söylenen duyusal eylemi uygulamaktır**. Örneğin “beş şey gör” yönergesine yalnız “üç ses duyuyorum” demek yanıt olmaz. Görme, işitme, koku ve dokunma aynı genel amaca hizmet etse de sorunun istediği **duyu türü** farklı olabilir.

7. Yönergeleri birlikte uygulama: Okul danışmanı canlandırması

Kitabın Psychology temasında bir öğrenci, sınav dönemi ve başarısızlık korkusu yüzünden yaşadığı stresi okul danışmanıyla konuşur. Rol canlandırmada öğrenci problemi açıklayıp yardım ister; danışman öğrenciyi **dinlediğini ve anladığını** belli eder, ardından metindeki yaklaşım ve öneri örneklerini kullanır. Bu etkinlikte *Share your problem*, *Ask the counselor for advice*, *Listen to the student* ve *Tell that you understand* gibi yönergeler yer alır. Yönerge yalnız karşı tarafa fiil söylemek değil, iletişimde **rolünü doğru oynamaktır**.

8. Seslendirme ve okuma etkinliklerinde yönerge takibi

Temanın seslendirme etkinliğinde öğrenciler farklı ruh hâllerini **ses tonu**, **ses düzeyi** ve **intonation** ile ifade eder. Kitap, iki veya daha fazla kişiyi farklı seslerle canlandırmayı ve arkadaşlara geri bildirim vermeyi ister. Şiir okuma etkinliğinde de *Pay attention to use the tone that goes best with it* denir: Şiir yalnız okunmamalı, içeriğiyle örtüşen bir ton seçilmelidir. Görselin duygusunu yorumlama etkinliği ise *What do you see? How does it make you feel? What does it remind you of?* gibi sorulara yanıt verilmesini ister.

Böyle bir soruda iki ayrı ölçüt olabilir: **en az iki kişiyi** seslendirme ve **farklı tonlar kullanma**. Tek bir karakteri iki defa seslendirmek ilk ölçütü; iki karakteri tamamen aynı tonla seslendirmek ikinci ölçütü karşılamayabilir. *Give feedback* yalnız kendi ses kaydını dinlemek değil, arkadaşın yaptığı çalışmaya yorum sunmaktır.

9. Yönergede sıra ve sonuç ilişkisini okuma

**First / next / then / after** gibi işaretler eylemlerin yerini belirtir. Buna karşılık **until** veya **while** gibi bağlam sözleri kullanılmışsa anlamı metinde açıklanan zaman ilişkisine göre değerlendirmek gerekir. Kitabın grounding anlatımında *The first step is to notice ... Next, slow down ... The next step in grounding is to refocus ...* yapısı açık bir aşama düzeni kurar. Adımların bazılarında seçenek sunulur: *Stretch your arms, or press your hands together*. **Or**, burada her iki hareketin aynı anda yapılmasının zorunlu olmadığını gösterir.

**Takip kontrolü** için üç soru sor: *What action? In what order? Under what condition or choice?* Metinde *“What are three or four things you can hear?”* dendiğinde hem duyu (işitme) hem sayı (3 veya 4) korunmalıdır. *“Touch your knees or the surface beneath you”* ifadesinde ise iki nesneden birinin seçilebildiği görülür.

Sık Karıştırılan Noktalar

• *Notice how you feel* duyguya dikkat etmektir; *refocus on the world around you* çevreye yeniden yönelmektir.
• *Slow your breathing* nefesi yavaşlatmak; *empty your lungs completely* nefesi boşaltmaktır. Birbirinin yerine geçmez.
• *Five things you can see* ile *three or four things you can hear* farklı sayıları ve duyuları ister.
• *Stretch your arms **or** press your hands together* alternatif iki harekettir; zorunlu birleşik görev değildir.
• *Grounding helps keep you safe until the storm passes* ile *grounding instantly removes every difficult feeling* eşdeğer değildir.
• *Describe your mood* bir ruh hâlini anlatmak; *give instructions* karşıdakinden hareket istemektir.
• *Voice at least two characters* karakter sayısı koşuludur; *use different tones* seslendirme biçimi koşuludur.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

**1.** Cümle eylem mi istiyor, durum mu bildiriyor? Fiile bak: *notice, slow, touch, listen, describe*. **2.** Yönerge kaç parçalı? *First, next, then* sözlerini sırala. **3.** Sayı, duyu, nesne ve zarfı koru. **4.** Seçenek mi zorunluluk mu? Özellikle *or* ve *at least* ifadelerini ayır. **5.** Öğrenci gerçekten istenen hareketi yapmış mı? Metinden kanıtla. **6.** Sonucu abartma; kitap grounding için duyguların tamamen kaybolacağı iddiasında bulunmaz.

Konu Özeti

Psychology temasında yönergeler, kişinin duygusunu/düşüncesini fark etmesi → bedene yönelip nefesi ve hareketleri yavaşlatması → çevresindeki görüntü, ses, koku ve dokunma duyularını yeniden fark etmesi akışında somutlaşır. Aynı beceri okul danışmanı rol oyununda, şiir okuma–seslendirme etkinliklerinde ve arkadaşların çalışmalarına geri bildirim verme görevlerinde kullanılır. Dil bilgisi, yönergenin **ne söylediğini** anlamanın ilk adımıdır; asıl hedef yönergenin **doğru koşulla ve sırayla** uygulanmasıdır.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• İngilizcede doğrudan yönergeyi duygu ifadesinden ve öneriden ayırabilmek.
• Grounding metnindeki üç ana aşamayı sırasıyla anlatabilmek.
• *Slowly, completely, then* sözlerini hareket ve sıra bilgisiyle yorumlayabilmek.
• Görme, işitme, koku ve dokunma yönergelerini doğru örneklerle karşılayabilmek.
• Bir arkadaşının yönergeyi neden eksik ya da yanlış takip ettiğini açıklayabilmek.
• Öğrenci–danışman canlandırmasında verilen rol talimatlarını uygulayabilmek.
• Seslendirme görevinde karakter, ton ve geri bildirim koşullarını birlikte sağlayabilmek.