Konu Anlatımı / Ders Notu
Farmakokinetik, Farmakodinamik ve Otonom Sinir Sistemi İlaçları Ders Notu
DUS farmakoloji ADME ve reseptör sinyalleri, otonom ilaçlar, farmakokinetik formüller ile önemli klinik ayrımlar.
Farmakokinetik, Farmakodinamik ve Otonom İlaçlar — Ders Notu
ADME ve temel eşitlikler
| Kavram | Ne ifade eder? | Ayırt edici bilgi | | --- | --- | --- | | F | Sistemik dolaşıma değişmeden geçen pay | IV için 1; ilk geçiş oral F'yi azaltır | | Vd | Vücuttaki miktar / plazma konsantrasyonu | Görünür hacimdir, gerçek anatomik hacim olmayabilir | | Cl | Birim zamanda ilaçtan temizlenen varsayımsal plazma hacmi | Eliminasyon hızı = Cl × C | | t½ | Plazma konsantrasyonunun yarıya düşmesi için geçen süre | Lineer modelde 0,693 × Vd / Cl | | AUC | Toplam sistemik ilaç maruziyeti | Lineer modelde F × doz / Cl |
**Birinci dereceden:** Sabit **oran** elimine edilir; yarı ömür sabittir (lineer koşulda). **Sıfırıncı dereceden:** Sabit **miktar** atılır; doygunlukla orantısız artış olabilir. **Kararlı durum:** Yaklaşık 4–5 yarı ömür. **Yükleme dozu:** Vd temelli. **Bakım dozu:** Cl temelli.
İyonizasyon ve diş hekimliği
- Lokal anestezikler çoğunlukla **zayıf bazdır**.
- Asidik enfekte dokuda iyonizasyon artabilir; membran geçişi zorlaşabilir.
- Zayıf bazların unionize fraksiyonu daha bazik ortamda artar.
- Klinik emilim ve anestezi başarısı yalnız pH ile belirlenmez.
Farmakodinamik
- **EC50:** Yanıtın yarısına karşılık gelen konsantrasyon; potensi kıyaslamada kullanılır.
- **Emax:** Maksimum yanıt; etkinlik ile ilişkilidir.
- **Parsiyel agonist:** Tam agoniste kıyasla daha düşük maksimum etki gösterebilir.
- **İnvers agonist:** Konstitutif reseptör aktivitesini azaltır.
- **Kompetitif antagonist:** Aşılabilir ise eğriyi sağa kaydırır, Emax korunabilir.
- **Aşılamayan antagonizma:** Emax azalabilir.
- **Reseptör rezervi:** Maksimum yanıt için tüm reseptörlerin işgali gerekmez.
Otonom reseptör haritası
| Reseptör | İleti | Sık yanıt | | --- | --- | --- | | α1 | Gq | Vazokonstriksiyon | | α2 | Gi | NE salınımı azalır | | β1 | Gs | Kalp hızı/inotropi, renin artar | | β2 | Gs | Bronkodilatasyon, hücre içine K+ taşınması | | M2 | Gi | Kalp hızı azalır | | M3 | Gq | Salgı ve düz kas kasılması; endotelde NO etkisi | | Nn | Ligand kapılı kanal | Otonom gangliyon | | Nm | Ligand kapılı kanal | İskelet kası kavşağı |
Sık ilaç örnekleri
- **Atropin:** Antimuskarinik; ağız kuruluğu, taşikardi, midriyazis.
- **Pilokarpin:** Muskarinik agonist; salgıyı artırabilir.
- **Neostigmin:** Asetilkolinesteraz inhibitörü.
- **Pralidoksim:** Organofosfata bağlı inhibe enzimin uygun zamanda reaktivasyonu.
- **Fenilefrin:** α1 agonist; vazokonstriksiyon.
- **Prazosin:** α1 antagonist; ortostatik hipotansiyon.
- **Klonidin:** Santral α2 agonist; sempatik çıkış azalması.
- **Salbutamol:** β2 agonist; bronkodilatasyon.
- **Propranolol:** Nonselektif β blokör; bronkospazm riski.
- **Metoprolol:** Görece β1-selektif blokör; seçicilik mutlak değildir.
Soru çözüm kontrolü
- PK/PD ayırımı yap.
- Hangi değişken verilmiş: Vd, Cl, F, EC50, Emax?
- Soru ilacın aktivasyonunu mu inaktivasyonunu mu soruyor?
- Reseptör alt tipini ve hücre içi iletisini eşleştir.
- Nicelik–oran ve maksimum–potens karışıklığını kontrol et.
Kısa Özet
ADME'de F sistemik erişimi, Vd dağılımı, Cl uzaklaştırma kapasitesini ve t½ Vd/Cl oranını anlatır. PD'de EC50 potense, Emax maksimum etkiye ilişkindir. Kolinerjik agonist/antagonistler ve α/β reseptörleri hem genel farmakolojide hem dental klinik senaryolarda sorulur.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Farmakoloji Farmakokinetik, Farmakodinamik ve Otonom Sinir Sistemi İlaçları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Farmakoloji Farmakokinetik, Farmakodinamik ve Otonom Sinir Sistemi İlaçları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Farmakoloji Farmakokinetik, Farmakodinamik ve Otonom Sinir Sistemi İlaçları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Farmakoloji Farmakokinetik, Farmakodinamik ve Otonom Sinir Sistemi İlaçları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.