Konu Anlatımı / Ders Notu
Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi Ders Notu
Kardiyovasküler, solunum ve böbrek fizyolojisinin formülleri ve karıştırılan ilişkileri.
Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi — DUS Ders Notu
Dolaşım: hızla hatırlanacak formüller
- **SV = EDV − ESV**.
- **CO = HR × SV**. Hacim mL ise L/dk için 1000'e böl.
- **EF = SV/EDV × 100**.
- **MAP ≈ CO × TPR** (santral venöz basınç ihmal edilebiliyorsa).
- **Nabız basıncı = Sistolik − Diyastolik basınç**.
- **Damar direnci ≈ 1/r⁴** (Poiseuille, ideal laminer akım varsayımları).
Örnek: HR 60/dk ve SV 90 mL olduğunda CO = 5,4 L/dk. EDV 150 mL, ESV 60 mL ise EF = %60.
Kardiyak ve damarsal anahtarlar
| Anahtar | Sınavda ilişki | | --- | --- | | SA düğümü | Fizyolojik primer pacemaker | | AV düğümü | Gecikme, atriyumdan ventriküle zaman tanıma | | Purkinje | Ventrikülde hızlı iletim | | β₁ sempatik etki | Hız ve kontraktilitede artış | | Karotis sinüs | IX. sinir afferenti | | Aort kavsi | X. sinir afferenti | | Preload | Dolum / diyastol sonu gerilim | | Afterload | Ejeksiyonun karşısındaki yük | | Arteriyoller | Başlıca ayarlanabilir direnç damarı | | Sol koroner akım | Özellikle diyastolde belirgin |
Solunum ve gaz değişimi
- **Alveoler ventilasyon = (VT − VD) × solunum sayısı**.
- **Kompliyans = ΔV/ΔP**.
- **Tip II pnömosit → sürfaktan → yüzey gerilimi ve kollaps eğilimi azalır**.
- **Obstrüksiyon:** FEV₁/FVC düşme eğilimi; **restriksiyon:** TLC azalır.
- **V/Q sıfır:** Şant benzeri; **V/Q sonsuza yakın:** Ölü boşluk benzeri.
- **O₂–Hb eğrisi sağ kayma:** Isı↑, PCO₂↑, H⁺↑ (pH↓), 2,3-BPG↑.
- **Santral kemoreseptör:** CO₂'nin BOS pH'ına etkisi; **periferik kemoreseptör:** belirgin PaO₂ düşüşü.
Böbrek: segment ve madde eşleştirme
| Segment | Sınav anahtarı | | --- | --- | | Proksimal | İzo-ozmotik Na⁺/su, HCO₃⁻ geri kazanımı, glukoz geri emilimi | | İnce inen kol | Suya geçirgen | | Kalın çıkan kol | NKCC2, NaCl geri emilimi, suya düşük geçirgenlik | | Erken distal | NCC; NaCl geri emilimi | | Toplayıcı kanal | ADH–V2–AQP2; aldosteron–ENaC ve K⁺ sekresyonu | | α-interkale hücre | H⁺ sekresyonu / HCO₃⁻ geri kazanımı | | Makula densa | Distal NaCl sunumu algısı |
- **GFR yaklaşık inülin klirensiyle**, **etkili renal plazma akımı düşük PAH düzeylerinde PAH klirensiyle** tahmin edilebilir.
- Klirens = idrar konsantrasyonu × idrar akımı / plazma konsantrasyonu.
- Afferent arteriol daralması tipik olarak GFR'yi azaltır.
- Orta düzey efferent daralma glomerüler basıncı artırarak GFR'yi sürdürebilir.
- Düşük perfüzyon, makula densaya düşük NaCl ve β₁ aktivasyon renin salgısını artırabilir.
- ADH'nin primer tübüler etkisi **su**; aldosteronun temel etkileri **Na⁺ tutulması ve K⁺ salgısının artırılması**dır.
Asit–baz: ilk bakış
| Primer bozukluk | İlk değişken | Kompansasyon eğilimi | | --- | --- | --- | | Respiratuvar asidoz | PaCO₂ ↑ | HCO₃⁻ ↑ (renal) | | Respiratuvar alkaloz | PaCO₂ ↓ | HCO₃⁻ ↓ (renal) | | Metabolik asidoz | HCO₃⁻ ↓ | PaCO₂ ↓ (hiperventilasyon) | | Metabolik alkaloz | HCO₃⁻ ↑ | PaCO₂ ↑ (hipoventilasyon; sınırlı) |
Kısa Özet
CO=HR×SV; EF=SV/EDV. AV kapak kapanması S1, semilunar kapak kapanması S2. V/Q=0 şant; V/Q çok yüksek ölü boşluk. Tip II pnömosit sürfaktan üretir. Böbrekte kalın çıkan kol NKCC2 ve düşük su geçirgenliğiyle, toplayıcı kanal ADH–AQP2 ile ayırt edilir. Renin–anjiyotensin–aldosteron sistemi basınç ve sodyum dengesinde; böbreğin NH₄⁺/H⁺ atılımı asit–baz dengesinde belirleyicidir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.