Konu Anlatımı / Ders Notu

Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi Ders Notu

Kardiyovasküler, solunum ve böbrek fizyolojisinin formülleri ve karıştırılan ilişkileri.

Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi — DUS Ders Notu

Dolaşım: hızla hatırlanacak formüller

  • **SV = EDV − ESV**.
  • **CO = HR × SV**. Hacim mL ise L/dk için 1000'e böl.
  • **EF = SV/EDV × 100**.
  • **MAP ≈ CO × TPR** (santral venöz basınç ihmal edilebiliyorsa).
  • **Nabız basıncı = Sistolik − Diyastolik basınç**.
  • **Damar direnci ≈ 1/r⁴** (Poiseuille, ideal laminer akım varsayımları).

Örnek: HR 60/dk ve SV 90 mL olduğunda CO = 5,4 L/dk. EDV 150 mL, ESV 60 mL ise EF = %60.

Kardiyak ve damarsal anahtarlar

| Anahtar | Sınavda ilişki | | --- | --- | | SA düğümü | Fizyolojik primer pacemaker | | AV düğümü | Gecikme, atriyumdan ventriküle zaman tanıma | | Purkinje | Ventrikülde hızlı iletim | | β₁ sempatik etki | Hız ve kontraktilitede artış | | Karotis sinüs | IX. sinir afferenti | | Aort kavsi | X. sinir afferenti | | Preload | Dolum / diyastol sonu gerilim | | Afterload | Ejeksiyonun karşısındaki yük | | Arteriyoller | Başlıca ayarlanabilir direnç damarı | | Sol koroner akım | Özellikle diyastolde belirgin |

Solunum ve gaz değişimi

  • **Alveoler ventilasyon = (VT − VD) × solunum sayısı**.
  • **Kompliyans = ΔV/ΔP**.
  • **Tip II pnömosit → sürfaktan → yüzey gerilimi ve kollaps eğilimi azalır**.
  • **Obstrüksiyon:** FEV₁/FVC düşme eğilimi; **restriksiyon:** TLC azalır.
  • **V/Q sıfır:** Şant benzeri; **V/Q sonsuza yakın:** Ölü boşluk benzeri.
  • **O₂–Hb eğrisi sağ kayma:** Isı↑, PCO₂↑, H⁺↑ (pH↓), 2,3-BPG↑.
  • **Santral kemoreseptör:** CO₂'nin BOS pH'ına etkisi; **periferik kemoreseptör:** belirgin PaO₂ düşüşü.

Böbrek: segment ve madde eşleştirme

| Segment | Sınav anahtarı | | --- | --- | | Proksimal | İzo-ozmotik Na⁺/su, HCO₃⁻ geri kazanımı, glukoz geri emilimi | | İnce inen kol | Suya geçirgen | | Kalın çıkan kol | NKCC2, NaCl geri emilimi, suya düşük geçirgenlik | | Erken distal | NCC; NaCl geri emilimi | | Toplayıcı kanal | ADH–V2–AQP2; aldosteron–ENaC ve K⁺ sekresyonu | | α-interkale hücre | H⁺ sekresyonu / HCO₃⁻ geri kazanımı | | Makula densa | Distal NaCl sunumu algısı |

  • **GFR yaklaşık inülin klirensiyle**, **etkili renal plazma akımı düşük PAH düzeylerinde PAH klirensiyle** tahmin edilebilir.
  • Klirens = idrar konsantrasyonu × idrar akımı / plazma konsantrasyonu.
  • Afferent arteriol daralması tipik olarak GFR'yi azaltır.
  • Orta düzey efferent daralma glomerüler basıncı artırarak GFR'yi sürdürebilir.
  • Düşük perfüzyon, makula densaya düşük NaCl ve β₁ aktivasyon renin salgısını artırabilir.
  • ADH'nin primer tübüler etkisi **su**; aldosteronun temel etkileri **Na⁺ tutulması ve K⁺ salgısının artırılması**dır.

Asit–baz: ilk bakış

| Primer bozukluk | İlk değişken | Kompansasyon eğilimi | | --- | --- | --- | | Respiratuvar asidoz | PaCO₂ ↑ | HCO₃⁻ ↑ (renal) | | Respiratuvar alkaloz | PaCO₂ ↓ | HCO₃⁻ ↓ (renal) | | Metabolik asidoz | HCO₃⁻ ↓ | PaCO₂ ↓ (hiperventilasyon) | | Metabolik alkaloz | HCO₃⁻ ↑ | PaCO₂ ↑ (hipoventilasyon; sınırlı) |

Kısa Özet

CO=HR×SV; EF=SV/EDV. AV kapak kapanması S1, semilunar kapak kapanması S2. V/Q=0 şant; V/Q çok yüksek ölü boşluk. Tip II pnömosit sürfaktan üretir. Böbrekte kalın çıkan kol NKCC2 ve düşük su geçirgenliğiyle, toplayıcı kanal ADH–AQP2 ile ayırt edilir. Renin–anjiyotensin–aldosteron sistemi basınç ve sodyum dengesinde; böbreğin NH₄⁺/H⁺ atılımı asit–baz dengesinde belirleyicidir.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

DUS Fizyoloji Kardiyovasküler, Solunum ve Böbrek Fizyolojisi - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium