Konu Anlatımı / Ders Notu
Osmanlıdan Günümüze Türk Siyasi Hayatı Ders Notu
Osmanlı meşrutiyetleri, Tanzimat, TBMM ve Cumhuriyet, parti-siyasi hak gelişmeleri, çok partili seçimler, darbeler ve anayasal sistem dönüşümleri.
Osmanlıdan Günümüze Türk Siyasi Hayatı – Ders Notu
Osmanlı Siyasi ve Anayasal Gelişmeleri
| Yıl | Gelişme | Hatırlatma | | --- | --- | --- | | 1808 | Sened-i İttifak | Merkez ile âyanlar; anayasa değil. | | 1839 | Tanzimat Fermanı | Gülhane, hukuki-idarî reform. | | 1856 | Islahat Fermanı | Eşitlik ve tebaa hakları vurgusu. | | 1876 | Kanun-ı Esasi | İlk Osmanlı anayasası, I. Meşrutiyet. | | 1908 | II. Meşrutiyet | Anayasa yeniden işlerlikte. | | 1909 | Kanun-ı Esasi değişiklikleri | Padişah yetkileri sınırlandı. |
**Meclis-i Umumi:** Meclis-i Mebusan + Meclis-i Ayan. **31 Mart Vakası:** 1909; **Babıâli Baskını:** 1913.
Millî Mücadele ve Cumhuriyet
- **Misak-ı Millî:** 1920, son Osmanlı Meclis-i Mebusanı.
- **TBMM:** 23 Nisan 1920'de açıldı.
- **1921 Anayasası:** Millî egemenlik, kuvvetler birliği ve meclis hükûmeti.
- **Saltanat:** 1 Kasım 1922'de kaldırıldı.
- **Cumhuriyet:** 29 Ekim 1923, 1921 Anayasası değişikliği ile ilan edildi.
- **Halifelik:** 3 Mart 1924'te kaldırıldı.
- **1924 Anayasası:** 20 Nisan 1924'te kabul edildi.
- **1928:** Devlet dini hükmü anayasa metninden çıkarıldı.
- **1937:** Altı ilke anayasa metnine girdi.
Partiler, Haklar, Seçimler
- **1924 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası:** İlk önemli Cumhuriyet muhalefet denemesi, Kâzım Karabekir.
- **1930 Serbest Cumhuriyet Fırkası:** Fethi Okyar; kısa ömürlü muhalefet denemesi.
- **Kadınların belediye seçim hakkı 1930, milletvekili seçme/seçilme hakkı 1934.**
- **1945 Dörtlü Takrir:** DP'nin doğuşu öncesinde CHP içi muhalefet.
- **1946 Demokrat Parti:** Kalıcı çok partili rekabete geçiş.
- **1946 seçimleri:** Açık oy–gizli sayım tartışmaları.
- **1950 seçimleri:** Gizli oy–açık sayım; **CHP → DP** seçimle iktidar değişimi.
Müdahaleler ve Anayasalar
| Dönüm noktası | Siyasal özellik | | --- | --- | | 27 Mayıs 1960 | Askerî darbe. | | 1961 Anayasası | Millet Meclisi + Cumhuriyet Senatosu; Anayasa Mahkemesi. | | 12 Mart 1971 | Askerî muhtıra. | | 12 Eylül 1980 | Askerî darbe. | | 1982 Anayasası | Halkoylamasıyla kabul; tek meclisli TBMM. | | 28 Şubat 1997 | MGK kararları ve askerî vesayet süreci. | | 27 Nisan 2007 | E-muhtıra. | | 2014 | Cumhurbaşkanının ilk doğrudan halk seçimi. | | 15 Temmuz 2016 | Başarısız darbe girişimi. | | 2017–2018 | Anayasa değişikliği; Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminin uygulanması. |
Temel Karşılaştırmalar
- **Sened-i İttifak anayasa değil; Kanun-ı Esasi ilk Osmanlı yazılı anayasasıdır.**
- **1921 ve 1924:** Savaş dönemi meclis hükümeti / Cumhuriyet sonrası kapsamlı anayasa.
- **1961 ve 1982:** İki meclisli / tek meclisli yasama.
- **2007 ve 2014:** Doğrudan Cumhurbaşkanı seçimi yönündeki anayasa değişikliği / ilk fiilî doğrudan seçim.
- **2017 ve 2018:** Halkoylaması / yeni hükûmet sisteminin bütünüyle uygulaması; Başbakanlığın kaldırılması.
Kısa Özet
1808, 1839 ve 1856 reform öncülleri; 1876 ilk Osmanlı anayasasıdır. 1908 II. Meşrutiyet, 1909 padişah yetkilerini sınırlayan değişikliklerdir. TBMM 1920'de açılmış, 1921 Anayasası meclis hükûmetini düzenlemiştir. Saltanat 1922, Cumhuriyet 1923, halifelik ve yeni anayasa 1924'tedir. TCF 1924, SCF 1930, DP 1946; iktidarın seçimle değişmesi 1950'dir. 1961 Anayasası iki meclisli, 1982 tek meclislidir. 1971 muhtıra, 1960 ve 1980 darbedir. İlk halk tarafından Cumhurbaşkanı seçimi 2014, anayasal sistem değişikliği 2017, bütünüyle uygulama 2018'dir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Osmanlıdan Günümüze Türk Siyasi Hayatı - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Osmanlıdan Günümüze Türk Siyasi Hayatı - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Osmanlıdan Günümüze Türk Siyasi Hayatı - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Osmanlıdan Günümüze Türk Siyasi Hayatı - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.