Konu Anlatımı / Ders Notu
Siyaset Biliminin Temel Kavramları ve Yaklaşımları Ders Notu
Siyaset biliminde devlet, iktidar, otorite, meşruiyet, siyasal sistem, siyasal kültür ve temel yaklaşımlar.
Siyaset Biliminin Temel Kavramları ve Yaklaşımları – Ders Notu
Temel Tanımlar
- **Siyaset bilimi:** İktidar ilişkileri, siyasal kurumlar, davranışlar ve bağlayıcı kararların bilimsel incelenmesi.
- **İktidar:** Başkalarının davranışlarını veya kararlarını etkileme kapasitesi.
- **Otorite:** Haklı veya kabul edilebilir sayılan emir verme yetkisi.
- **Meşruiyet:** Yönetimin yönetme hakkının haklı görülmesi.
- **Hukukilik:** Kuralların ve işlemlerin yürürlükteki hukuka uygun olması.
- **Egemenlik:** Devletin içte üstün otoritesi, dışta bağımsızlığı.
- **Devlet:** Ülke, insan topluluğu ve egemen siyasal otoriteyle örgütlenen sürekli yapı.
- **Hükümet:** Devletin yürütmesini üstlenen, değişebilir siyasal yönetim kadrosu.
- **Millet:** Ortak aidiyet ve siyasal birlik bilinci taşıyan topluluk; tek etnik köken zorunlu değildir.
- **Vatandaşlık:** Bireyin devletle kurduğu hukuki ve siyasal üyelik bağı.
Otorite Türleri – Max Weber
- **Geleneksel:** Gelenekler ve yerleşik inançlar yönetme yetkisini haklılaştırır.
- **Karizmatik:** Liderin olağanüstü sayılan kişisel niteliklerine bağlılık vardır.
- **Yasal-ussal:** Hukuk, kural, liyakat ve makama tanınmış yetki öndedir.
Otorite türleri soyut ideal tiplerdir. Gerçekte farklı öğeler bir arada bulunabilir.
Siyasal Sistem – David Easton
- **Girdi / talep:** Toplumsal sorunun çözülmesi için yönetime yönelen istek.
- **Girdi / destek:** Kurumlara bağlılık, kurallara uyum veya sisteme güven.
- **Çıktı:** Yasa, kamu politikası veya bağlayıcı karar.
- **Geri besleme:** Çıktıların sonuçlarına ilişkin bilgilerin sisteme geri dönmesi.
Hava kirliliği için yasa istenmesi **talep**, yasanın çıkarılması **çıktı**, uygulamadan sonra yurttaş tepkilerine göre değiştirilmesi **geri beslemedir**.
Siyasal Yaşamın Diğer Kavramları
- **Siyasal kültür:** Siyasal kurumlara ve katılıma yönelik yaygın değer/tutumlar.
- **Siyasal toplumsallaşma:** Bu tutumların aile, okul, medya vb. yoluyla öğrenilmesi.
- **Siyasal katılım:** Oy verme, adaylık, dilekçe ve sivil toplum faaliyeti gibi siyasal kararı etkileme girişimleri.
- **Siyasi parti:** Temsil yoluyla siyasal iktidara taliptir.
- **Baskı/çıkar grubu:** Doğrudan yönetimi üstlenmekten çok kararları etkilemeyi hedefler.
- **Kamu politikası:** Sorunun belirlenmesi, seçeneklerin değerlendirilmesi, karar, uygulama ve etki analizi süreci.
Yaklaşımların Ayırıcı Noktaları
| Yaklaşım | Öncelikli odak | | --- | --- | | Normatif | Adalet, özgürlük, nasıl yönetilmeli? | | Ampirik | Gözlem, veri, gerçekte ne oluyor? | | Klasik kurumsalcılık | Resmî kurumlar ve anayasal kurallar | | Yeni kurumsalcılık | Resmî/gayriresmî kurallar ve teşvikler | | Davranışsalcılık | Seçmen, tutum, anket ve siyasal davranış | | Sistem yaklaşımı | Girdi, çıktı, geri besleme | | Yapısal-işlevsel | Kurumların sistemdeki işlevleri | | Çoğulculuk | Farklı gruplar arasında dağılan etki | | Elit teorileri | Az sayıdaki merkezde yoğunlaşan güç | | Rasyonel tercih | Stratejik aktör, tercih ve kısıtlar | | Karşılaştırmalı siyaset | Ülkeler arası sistematik benzerlik/farklılık |
Sınav İçin Ayırt Edici Bilgiler
Hukuki yetkiyle toplumsal meşruiyet aynı şey değildir. Resmî yapı ile fiilî uygulama farklı olabilir. Siyasal katılım yalnız oy vermek değildir. Bir araştırmada iki değişkenin birlikte hareket etmesi, doğrudan neden-sonuç ispatı sayılmaz.
Kısa Özet
İktidar etkileyebilme, otorite kabul edilen emir verme, meşruiyet haklı görme; devlet kalıcı örgütlenme, hükümet değişebilir siyasal kadrodur. Weber'in geleneksel otoritesi geleneklere, karizmatik otoritesi kişiye, yasal-ussal otoritesi makama ve kurallara dayanır. Easton'da talepler girdiye, kararlar çıktıya, sonuçların sisteme dönüşü geri beslemeye karşılık gelir. Normatif yaklaşım olması gerekeni, ampirik yaklaşım gözleneni inceler.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Siyaset Biliminin Temel Kavramları ve Yaklaşımları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Siyaset Biliminin Temel Kavramları ve Yaklaşımları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Siyaset Biliminin Temel Kavramları ve Yaklaşımları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Kamu Yönetimi Siyaset Biliminin Temel Kavramları ve Yaklaşımları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.