Konu Anlatımı / Ders Notu
I. TBMM Dönemi ve Ayaklanmalar Hızlı Tekrar
KPSS Ön Lisans Tarih: I. TBMM, meclis hükûmeti, Teşkilat-ı Esasiye, iç ayaklanmalar, Hıyanet-i Vataniye ve İstiklal Mahkemeleri.
I. TBMM Dönemi ve Ayaklanmalar — Hızlı Tekrar
Son 2 Dakikalık Tekrar
**Tarih zinciri:** 6 Nisan 1920 Anadolu Ajansı → 23 Nisan BMM açılışı → 24 Nisan Mustafa Kemal meclis başkanı → 29 Nisan Hıyanet-i Vataniye Kanunu → 11 Eylül İstiklal Mahkemeleri → 20 Ocak 1921 Teşkilat-ı Esasiye.
**Siyasal sistem:** I. TBMM **kurucu**, **millî**, **bağımsız**, **ihtilalci** ve **olağanüstü yetkili** bir meclistir. Güçler birliği, yasama ve yürütmenin mecliste birleşmesidir. Meclis hükûmetinde bakanlar meclis içinden seçilir. 1921 Anayasası egemenliği millete ait sayar.
**Ayaklanma haritası:** Anzavur–Güney Marmara; Çapanoğulları–Yozgat; Delibaş Mehmet–Konya; Koçgiri–Sivas; Düzce-Hendek-Bolu–Batı Karadeniz geçişi; Pontus–Doğu Karadeniz'de ayrı Rum devleti hedefi. Kuvay-ı İnzibatiye = İstanbul Hükûmetinin Hilafet Ordusu. Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe = düzenli orduya geçişte çatışma.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
- **İlk oturum başkanı Şerif Bey**; **24 Nisan'dan sonra meclis başkanı Mustafa Kemal Paşa**.
- **Hıyanet-i Vataniye Kanunu** bir hukuki düzenleme; **İstiklal Mahkemeleri** yargı organıdır.
- **Kuvay-ı İnzibatiye** İstanbul yönetimince millî harekete karşı kuruldu; **Kuvay-ı Seyyare** başlangıçta millî direnişe katkı veren Çerkez Ethem kuvvetidir.
- **Anadolu Ajansı meclisten önce kuruldu:** 6 Nisan / 23 Nisan 1920.
- **Sevr'i İstanbul Hükûmeti imzaladı; BMM reddetti.**
- **Pontusçu hareketler ayrılıkçı hedef taşır;** Çerkez Ethem olayı ise merkezî askerî komutaya dirençle ilgilidir.
Kendini Kontrol Et
- BMM hangi tarihte açıldı? → **23 Nisan 1920.**
- Mustafa Kemal ne zaman başkan seçildi? → **24 Nisan 1920.**
- 1921 Anayasası'nın temel ilkesi? → **Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.**
- Güçler birliği hangi iki işlevi mecliste toplar? → **Yasama ve yürütme.**
- Hilafet Ordusu'nun diğer adı? → **Kuvay-ı İnzibatiye.**
- Yozgat ve Konya ayaklanmalarını kimler başlattı? → **Çapanoğulları ve Delibaş Mehmet.**
- Ayrı Rum devleti hedefli hareket nerede? → **Doğu Karadeniz'de Pontusçu hareketler.**
- Çerkez Ethem neden sonradan Ankara yönetimiyle çatıştı? → **Düzenli ordu otoritesine girmeyi reddetti.**
- Meclisin 29 Nisan hukuki önlemi? → **Hıyanet-i Vataniye Kanunu.**
- İstanbul Hükûmetinin imzaladığı ama BMM'nin tanımadığı antlaşma? → **Sevr.**
**Tek cümlelik kapanış:** I. TBMM, millî egemenliğe dayalı meclis hükûmetiyle hem işgale hem iç ayaklanmalara karşı mücadele eden Ankara merkezli karar organıdır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih I. TBMM Dönemi ve Ayaklanmalar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih I. TBMM Dönemi ve Ayaklanmalar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih I. TBMM Dönemi ve Ayaklanmalar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih I. TBMM Dönemi ve Ayaklanmalar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.