Konu Anlatımı / Ders Notu
Ses Bilgisi ve Ses Olayları Ders Notu
KPSS Ön Lisans Türkçe ses bilgisi, ünlü uyumları ve ses olaylarını örneklerle açıklar.
Ses Bilgisi ve Ses Olayları — Ders Notu
Ünlüleri Tanı
| Sınıf | Sesler | |---|---| | Kalın | a, ı, o, u | | İnce | e, i, ö, ü | | Düz | a, e, ı, i | | Yuvarlak | o, ö, u, ü | | Geniş | a, e, o, ö | | Dar | ı, i, u, ü |
Sert ünsüzler: **f-s-t-k-ç-ş-h-p**.
Ünlü Uyumları
**Büyük ünlü uyumu:** Kalın ünlüyü kalın, inceyi ince izler. “Kapılar” uyar, “kalem” uymaz.
**Küçük ünlü uyumu:** Düzden sonra düz; yuvarlaktan sonra dar yuvarlak ya da geniş düz ünlü gelebilir. “Gözlük” uyar, “yağmur” uymaz.
Kök ve Ek Üzerinden Ses Olayları
| Olay | Örnek | Değişim | |---|---|---| | Ünsüz yumuşaması | kitap → kitabı | p → b | | Ünsüz benzeşmesi | kitap + da → kitapta | d → t | | Ünlü düşmesi | burun → burnu | içteki u düşer | | Ünlü daralması | başla + yor → başlıyor | a → ı | | Ünsüz düşmesi | ufak + cık → ufacık | k düşer | | Ünsüz türemesi | his + etmek → hissetmek | s ikizleşir | | Ünlü türemesi | az + cık → azıcık | ı türer | | Kaynaştırma | araba + a → arabaya | y girer | | Ulama | son akşam | söyleyişte bağlanma |
Kaynaştırmayı Ayırt Et
**y:** arabaya. **ş:** ikişer. **s:** annesi. **n:** ona.
Birden Fazla Olay
**Kaybolmak:** Kayıp + olmak → kaybolmak. Ünlü düşmesi ve p→b yumuşaması birlikte vardır.
**Ağzında:** Ağız + ı + n + da → ağzında. Ünlü düşmesi ve n kaynaştırması vardır.
Sınav Stratejisi
- Önce kökü belirle: başlıyor ← başla-.
- Sonra sesin **kökten mi ekten mi** değiştiğini kontrol et.
- Aynı sözcükte birden çok olay bulunabileceğini unutma.
- Ses uyumuna aykırılık tek başına yanlış yazım demek değildir.
Kısa Özet
Sekiz ünlü, sekiz sert ünsüz, iki ünlü uyumu ve başlıca ses değişmeleri bilinmelidir. **Kitabı** yumuşama; **kitapta** benzeşme; **burnu** düşme; **başlıyor** daralma; **küçücük** ünsüz düşmesi; **hissetmek** ünsüz türemesi; **arabaya** kaynaştırma örneğidir. Her soruda kök ve eki karşılaştır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Türkçe Ses Bilgisi ve Ses Olayları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Türkçe Ses Bilgisi ve Ses Olayları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Türkçe Ses Bilgisi ve Ses Olayları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Türkçe Ses Bilgisi ve Ses Olayları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.