Avrupalıların Sömürgeci Politikaları Ders Notu

XV-XVII. yüzyıllarda Avrupa devletleri yeni ticaret yolları, değerli madenler, baharat, siyasi güç ve dinî amaçlarla denizaşırı bölgelere yöneldi.

Keşiflerin Nedenleri

Ekonomik:

• Baharat ve Doğu mallarına talep.
• İpek ve Baharat yollarındaki yüksek maliyet.
• Müslüman tüccar ve Venedik aracılığını aşma isteği.
• Altın kıtlığı.
• Yeni pazar ve kaynak arayışı.

Teknolojik:

• Deniz haritaları.
• Pusula.
• Usturlap.
• Sekstant.
• Karavel.
• Karak.

Portekiz

• 1415 Ceuta.
• 1434 Bojador Burnu.
• 1488 Bartolomeu Dias → Ümit Burnu.
• 1498 Vasco de Gama → Kalikut.
• 1500 Cabral → Brezilya.
• 1511 Malakka.
• 1554 Makao.

Portekiz Afrika-Hindistan-Uzak Doğu hattında koloniler ve ticaret üsleri kurdu.

İspanya

• 1492 Kolomb → Guanahani.
• Aztek ve İnka uygarlıkları yıkıldı.
• Altın ve gümüş Avrupa’ya taşındı.
• 1503-1660 arasında 181,5 ton altın ve 16.887 ton gümüş.

Hollanda, Fransa, İngiltere

Hollanda:

• Doğu Hindistan Şirketi.
• 1621 West India Company.
• Baharat ticareti.

Fransa:

• Amerika, Afrika, Asya kolonileri.
• Şeker, kürk, baharat.
• 1673 Compagnie du Sénégal.

İngiltere:

• Hindistan ve Amerika kolonileri.
• Doğu Hindistan Şirketi.
• 1672 Royal African Company.

Atlantik Köle Ticareti

• 1518 V. Charles Afrika’dan köle taşınmasını resmileştirdi.
• Asiento = lisans sistemi.
• İngiltere, Fransa, Hollanda ve Portekiz ticarette etkin.
• Yaklaşık 12-15 milyon Afrikalı Amerika’ya zorla götürüldü.
• Yaklaşık 1,8 milyon kişi Atlantik geçişinde öldü.
• Brezilya en büyük alıcılardan biri oldu.

Rönesans

Rönesans:

• XV-XVI. yüzyıllar.
• Bilim, sanat, felsefe.
• Antik Yunan ve Roma ilgisi.

Hümanizm:

• İnsan merkezli düşünce.

Rasyonalizm:

• Akılcı düşünce.

Medici:

• Sanatçıları ve bilim insanlarını destekledi.

İslam medeniyeti:

• Bilim, felsefe, teknoloji ve metin aktarımıyla Avrupa’yı etkiledi.

Matbaa ve Bilim

1450 Gutenberg:

• Hareketli harf baskısı.
• Kitap yaygınlaştı.
• Okuma arttı.
• Özgür düşünce ve bilimsel araştırma gelişti.

Astronomi ve navigasyon:

• Deniz yolculuklarını kolaylaştırdı.

Mutlak Monarşi

Feodal yapı zayıfladı. Tüccarlar güçlü merkezî devletleri destekledi. Machiavelli güçlü hükümdar fikrini savundu.

Reform

1517 Martin Luther:

• 95 madde.
• Endüljans karşıtlığı.

1555 Augsburg:

• Protestanlık tanındı.

Reformun yayılışı:

• Lutheryenizm.
• Kalvenizm.
• Anglikanizm.

1618-1648:

• Otuz Yıl Savaşı.

1648 Westphalia:

• Devlet egemenliğinin dinî otoriteden bağımsızlaşması.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Dias = 1488 Ümit Burnu.
• Vasco de Gama = 1498 Kalikut.
• Kolomb = 1492 Guanahani.
• Cabral = 1500 Brezilya.
• Asiento = köle ticareti lisansı.
• Rönesans ≠ Reform.
• Hümanizm ≠ rasyonalizm.
• Gutenberg = matbaa.
• Luther = Reform.
• Augsburg = 1555.
• Westphalia = 1648.
• Rönesans’ın gelişiminde İslam dünyasından bilgi aktarımı da vardır.

Avrupalıların Sömürgeci Politikaları Kısa Özeti

Avrupa sömürgeciliği yeni ticaret yolları, değerli madenler ve denizaşırı kaynaklar arayışıyla başladı. Portekiz ve İspanya öncülük etti; Hollanda, Fransa ve İngiltere şirketler ve kolonilerle sürece katıldı. Amerika’dan Avrupa’ya altın ve gümüş taşındı, yerli uygarlıklar yıkıldı ve milyonlarca Afrikalı köleleştirildi. Aynı dönemde Rönesans, matbaa, bilimsel gelişmeler, mutlak monarşiler ve Reform Avrupa’nın düşünsel, siyasi ve teknolojik yapısını dönüştürdü.