Avrupalıların Sömürgeci Politikaları Konu Anlatımı

Avrupalıların Sömürgeci Politikaları

XV-XVII. yüzyıllarda Avrupa devletleri ekonomik, siyasi ve dinî amaçlarla denizaşırı bölgelere yöneldi. Yeni ticaret yolları bulma çabası, değerli madenlere ulaşma isteği, baharat ve diğer Doğu mallarına olan yüksek talep, gelişen denizcilik teknolojileri ve Hristiyanlığı yayma düşüncesi bu süreci hızlandırdı. Portekiz ve İspanya öncülüğünde başlayan denizaşırı yayılma, daha sonra Hollanda, Fransa ve İngiltere’nin de katılmasıyla geniş çaplı bir sömürgecilik sistemine dönüştü.

Bu süreç yalnız keşif ve ticaret tarihinden ibaret değildir. Amerika kıtasındaki yerli uygarlıkların yıkılması, yer altı kaynaklarının Avrupa’ya aktarılması, milyonlarca Afrikalının köleleştirilmesi ve kıtalar arasında zorunlu nüfus hareketlerinin yaşanması sömürgeciliğin ağır insani sonuçları arasında yer alır. Aynı dönemde Rönesans, Reform, matbaanın yaygınlaşması ve bilimsel-teknolojik gelişmeler Avrupa’nın düşünce, siyaset ve denizcilik kapasitesini değiştirerek sömürgeci yayılmanın şartlarını da etkiledi.

Sömürgeciliğe Giden Ekonomik Zemin

XV-XVII. yüzyıllarda Osmanlı Devleti ve diğer Müslüman devletlerin İpek ve Baharat yolları gibi önemli ticaret güzergâhlarını kontrol etmesi, Avrupalıların Doğu ve Uzak Doğu ile ticaretini zorlaştırmış ve maliyetleri yükseltmişti.

Avrupa’da özellikle:

• Karabiber,
• Tarçın,
• Zencefil,
• Karanfil,
• Muskat,
• Kakule,
• Safran,
• Zerdeçal,
• Misk,
• Amber,
• Gül yağı,
• İpekli ve pamuklu kumaş,
• Şeker,
• İlaç,
• Değerli taş,
• Kâğıt,
• Kına,
• Bitkisel boya

gibi mallara yüksek talep vardı.

Avrupalılar bu malları daha ucuza alabilmek ve Müslüman tüccarlarla Venediklilerin ticari iş birliğini aşabilmek için alternatif deniz yolları aramaya başladı.

Baharat ve Altın Kıtlığı

Baharatın Avrupa’da yüksek talep görmesi uzun mesafeli ticareti çok kârlı hâle getiriyordu. Baharat “yükte hafif, pahada ağır” olduğu için uzun mesafeli taşımaya uygun bir üründü.

Avrupa’nın Asya pazarlarında satabileceği ürünler sınırlıydı. Bu nedenle Doğu’dan yapılan ithalatın önemli bir kısmı kıymetli madenlerle ödeniyordu. Ancak Avrupa altın bakımından fakirdi. Eski madenlerin tükenmesi ve Doğu ticaretine altın akışı Avrupa’da bir **altın kıtlığı** oluşturdu.

Bu kıtlık da yeni maden kaynakları ve yeni ticaret yolları arayışını güçlendirdi.

Denizcilik Teknolojisindeki Değişim

XV. yüzyıla kadar Avrupalı denizciler çoğunlukla kıyıya yakın seyrediyordu. Daha sonra özellikle Portekizliler, Müslüman coğrafyacılardan öğrendikleri deniz haritalarını geliştirerek açık deniz yolculuklarını mümkün kılan yeni araç ve gemiler kullanmaya başladı.

Başlıca teknolojik gelişmeler:

• Geliştirilmiş deniz haritaları,
• Pusula,
• Usturlap,
• Sekstant,
• Karavel,
• Karak.

**Karavel ve karak tipi gemiler**, uzun yolculuklara dayanıklı, yük ve top taşıyabilen gemilerdi. Kare yelkenler açık denizde hız sağlarken Latin yelkeni manevra kabiliyetini artırıyordu.

Portekiz’in Öncülüğü

Portekiz’in Afrika kıyılarına yönelik deniz yolculukları XV. yüzyılın başlarında Prens Henrique’nin öncülüğünde hız kazandı.

Henrique’nin hedefleri arasında:

• Müslümanların kontrolündeki ticaret yollarını ele geçirmek,
• Değerli madenlere ulaşmak,
• Hristiyanlığı yaymak

bulunuyordu.

1415’te Kuzey Afrika’daki **Ceuta** ele geçirildi.

1434’te Portekizli denizciler **Bojador Burnu**nu aşarak Batı Afrika’ya doğru ilerlemeye başladı.

1444’te **Senegal Nehri** ve **Yeşil Burun Adaları** çevresine ulaşıldı; altın ve köle ticareti bağlantıları kuruldu.

1460’larda **Gine Körfezi** ve daha güneye yönelik faaliyetler sürdü.

Bartolomeu Dias - 1488

Bartolomeu Dias’ın 1488’de **Ümit Burnu**nu keşfetmesi Hindistan’a denizden ulaşma yolunda büyük dönüm noktası oldu.

Vasco de Gama - 1498

Vasco de Gama 1498’de Ümit Burnu’nu geçerek Hindistan’daki **Kalikut Limanı**na ulaştı.

Bu gelişme Portekiz’in baharat ticareti ve sömürgecilik faaliyetlerinde güç kazanmasını sağladı.

Pedro Alvares Cabral - 1500

Cabral 1500’de Brezilya’ya ulaştı ve bölge Portekiz topraklarına katıldı.

Malakka ve Makao

Portekizliler:

• 1511’de **Malakka Boğazı**nı,
• 1554’te Çin’le ticaret amacıyla **Makao**yu

kontrol altına aldı.

Böylece Afrika kıyılarından Hint Okyanusu ve Uzak Doğu’ya uzanan ticaret üsleri ve koloniler kuran Portekiz büyük bir sömürge imparatorluğuna dönüştü.

İspanya ve Amerika

Portekiz’in doğu yönündeki deniz seferleri sürerken İspanya batıya yöneldi.

Kristof Kolomb, Hindistan’a ulaşmak amacıyla çıktığı yolculukta 1492’de Karayipler’deki **Guanahani Adası**na ulaştı.

Kolomb’un yolculukları Avrupa’nın Amerika kıtasındaki sömürge faaliyetlerinin önünü açtı.

Amerika’daki **Aztek ve İnka** uygarlıkları İspanyol yayılması sonucunda yıkıldı. Bu uygarlıklara ait altın ve gümüş gibi değerli kaynakların sömürülmesi İspanya’nın Avrupa’daki ekonomik gücünü artırdı.

Amerika’dan Avrupa’ya Değerli Maden Akışı

Ders kitabında verilen verilere göre 1503-1660 arasında Amerika’dan İspanya’ya toplam:

• **181,5 ton altın**,
• **16.887 ton gümüş**

taşınmıştır.

Özellikle gümüş ithalatı XVI. yüzyılın ikinci yarısında çok hızlı yükselmiştir.

Örneğin:

• 1551-1560: yaklaşık 303 ton,
• 1561-1570: yaklaşık 943 ton,
• 1591-1600: yaklaşık 2708 ton gümüş.

Bu miktarlar yalnız kayıtlı ithalatı göstermektedir. Kaynakta kaçak ve kayıt dışı gümüşün de yüksek olduğu belirtilir.

Hollanda’nın Sömürgeciliği

Hollanda bağımsızlığını kazandıktan sonra XVII. yüzyılda sömürge faaliyetlerini hızlandırdı.

**Doğu Hindistan Şirketi**, Asya’daki sömürgecilik ve baharat ticaretinin temel araçlarından biri oldu.

Hollanda, diğer Avrupa devletleriyle mücadele ederek Asya baharat ticaretinde güçlü konum elde etti ve bölgede birçok sömürge üssü kurdu.

Ayrıca **1621’de West India Company** aracılığıyla Atlantik dünyasında ve köle ticaretinde etkinlik gösterdi.

Fransa’nın Sömürgeciliği

Fransa:

• Amerika,
• Afrika,
• Asya

kıtalarında koloniler oluşturdu.

Bu kolonilerden:

• Baharat,
• Şeker kamışı,
• Kürk

gibi değerli ürünlerin ticaretini yaparak ekonomik gücünü artırdı.

Fransa 1673’te **Compagnie du Sénégal** aracılığıyla Afrika-Amerika köle ticaretinde etkin rol oynadı.

İngiltere’nin Sömürgeciliği

İngiltere:

• Hindistan,
• Amerika

kolonileri üzerinden sömürge ticaretine katıldı.

Hindistan’daki **Doğu Hindistan Şirketi**, İngiliz sömürgeciliğinin önemli merkezlerinden biri oldu.

İngiltere köle ticaretinde de etkin rol oynadı. 1672’de kurulan **Royal African Company**, Batı Afrika’daki köle ticaretinin düzenlenmesinde önemli görev üstlendi.

Atlantik Köle Ticareti

Avrupa sömürgeciliğinin en ağır sonuçlarından biri Atlantik köle ticareti oldu.

İspanyollar Amerika’da yerli halkı köleleştirdi. Ancak kötü muamele, salgın hastalıklar ve nüfus kaybı nedeniyle iş gücü ihtiyacı arttı. Bunun üzerine Afrika’dan köleleştirilmiş insanlar Amerika’ya taşınmaya başladı.

1518’de İspanyol Kralı V. Charles Afrika’dan köle taşınmasını resmileştirdi.

Köleleştirilmiş Afrikalılar özellikle:

• Karayipler,
• Güney Amerika,
• Şeker kamışı üretim bölgeleri

başta olmak üzere sömürge ekonomisinin zorunlu iş gücü hâline getirildi.

İspanya zamanla köle ticaretinin önemli kısmını Portekizli ve Hollandalı tüccarlara bıraktı. **Asiento** sistemiyle bu tüccarlara lisans verildi.

Daha sonra İngiltere, Fransa ve Hollanda da devlet destekli şirketlerle bu ticarete katıldı.

Köle Ticaretinin İnsanî Boyutu

XVI. yüzyıldan XIX. yüzyıl ortalarına kadar Atlantik köle ticaretiyle yaklaşık **12-15 milyon Afrikalının** Amerika kıtasına zorla götürüldüğü tahmin edilmektedir.

Kitapta:

• Yaklaşık %40’ının, yani 4,5-5 milyon kişinin Brezilya’ya,
• 4 milyondan fazlasının Karayip adalarına,
• Yaklaşık 500 bin kişinin bugünkü ABD topraklarına

götürüldüğü belirtilir.

Yaklaşık **1,8 milyon kişi**, Atlantik geçişi sırasında kötü koşullar nedeniyle yaşamını yitirmiştir.

Kölelerin gemilere bindirilmeden önce tutulduğu kamplarda:

• Yetersiz beslenme,
• Şiddet,
• Salgın hastalık,
• Uzun süreli kötü yaşam koşulları

yaygındı.

Bu ticaret insan hakları ve özgürlükleri açısından insanlık tarihinin en ağır sömürü süreçlerinden biri olarak değerlendirilmiştir.

Güneydoğu Asya’daki Kölelik

Güneydoğu Asya, Atlantik köle ticaretinin ana güzergâhından uzaktı. Ancak bu bölgede de Hollanda Doğu Hindistan Şirketi yerli halkları köleleştirerek Batavia gibi merkezlerde çalıştırdı.

Köleleştirilen kişiler:

• Cava,
• Sumatra,
• Filipinler,
• Borneo

gibi bölgelerden temin edildi.

Bu örnek, köleliğin yalnız Atlantik hattıyla sınırlı olmadığını gösterir.

Köleliğin Uzun Süreli Etkileri

Köle ticareti XIX. yüzyıl ortalarında büyük ölçüde sona erse de köleliğin tamamen kaldırılması ve etkilerinin ortadan kalkması uzun sürdü.

XX. yüzyılda bile bazı bölgelerde köleliğe benzer sömürü biçimleri devam etti.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 17 Aralık 2007’de aldığı kararla **25 Mart** gününü **Uluslararası Kölelik ve Transatlantik Köle Ticareti Mağdurlarını Anma Günü** ilan etti.

Kolomb’un Mirasına Farklı Bakışlar

Kolomb’un 1492 yolculuğunun 500. yılı olan 1992’de ABD ve İspanya başta olmak üzere birçok ülkede kutlamalar düzenlendi.

Ancak yerli Amerikalılar ve insan hakları kuruluşları bu kutlamaları eleştirdi. Kolomb’un yolculuklarının ardından:

• Soykırım,
• Kölelik,
• Toprak gasbı,
• Kültürel yok oluş,
• Asimilasyon

gibi sonuçların yaşandığını vurguladılar.

Bu nedenle bazı bölgelerde **Columbus Day** yerine **Indigenous Peoples Day** gibi anma biçimleri yaygınlaştı.

Rönesans

**Rönesans**, “uyanış” veya “diriliş” anlamında kullanılan; XV-XVI. yüzyıllarda Batı Avrupa’da bilim, sanat ve felsefede önemli gelişmelerin yaşandığı dönemdir.

Rönesans’ın temel düşünsel unsurlarından biri **hümanizm**dir.

Hümanizm:

• İnsanı değer ölçüsü olarak merkeze alır,
• Bireyin gelişmesini ve ilerlemesini önemser.

Diğer önemli düşünce akımı **rasyonalizm**, yani akılcılıktır. Rasyonalizm doğru bilginin kaynağında akıl ve düşünceyi öne çıkarır.

Rönesans’ın gelişmesinde:

• Haçlı Seferleri sonrası Doğu-Batı etkileşimi,
• Ticaretin canlanması,
• İtalyan şehir devletlerinin zenginleşmesi,
• Banker ve tüccar sınıflarının sanatçıları desteklemesi,
• Antik Yunan ve Roma kültürüne ilgi

etkili oldu.

Medici Ailesi ve Sanatın Desteklenmesi

Floransa’daki **Medici ailesi**:

• Bankacılık,
• Siyaset,
• Sanat hamiliği

alanlarında etkiliydi.

Michelangelo, Donatello, Leonardo da Vinci ve Botticelli gibi sanatçıları destekledi.

Daha sonra Galileo’ya da destek verildi.

Bu durum tüccar ve banker sınıflarının ekonomik gücünün sanat ve bilimsel üretime kaynak sağlayabildiğini gösterir.

İslam Medeniyetinin Rönesans’a Etkisi

Ders kitabı Rönesans’ın yalnız Avrupa içi süreçlerle açıklanamayacağını vurgular.

İslam medeniyetinde gelişen:

• Bilim,
• Teknoloji,
• Felsefe,
• Tarım,
• Ticaret,
• Edebiyat,
• Kent kültürü

Avrupa’ya çeşitli yollarla aktarıldı.

Sicilya ve Endülüs üzerinden doğrudan temas, Haçlı Seferleri ve Arapça eserlerin Latinceye çevrilmesi Avrupa’daki bilgi birikimini etkiledi.

Örneğin Avrupa, Aristoteles’in eserlerine Arapça çeviriler yoluyla yeniden ulaşma imkânı buldu.

Raphael’in **Atina Okulu** freskinde İbn Rüşd’ün de tasvir edilmesi, İslam düşüncesi ile Avrupa entelektüel hayatı arasındaki etkileşimin sembolik örneklerinden biridir.

Matbaa ve Bilginin Yayılması

Johannes Gutenberg 1450’de Mainz’da **hareketli harf baskı sistemini** geliştirdi.

Bu gelişme:

• Kitap üretimini hızlandırdı,
• Kitapların daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladı,
• Okuma faaliyetini yaygınlaştırdı,
• Özgür düşüncenin gelişmesine katkıda bulundu,
• Bilimsel araştırmaların çeşitlenmesini destekledi.

1500 yılına kadar Avrupa’da:

• 250’den fazla matbaa,
• Yaklaşık 27 bin baskı,
• Yaklaşık 13 milyon kitap

bulunduğu belirtilir.

Astronomi ve Denizcilik

Rönesans ve bilimsel gelişmeler denizcilikle doğrudan ilişkilidir.

Gözlemsel astronomi:

• Navigasyon ihtiyacı,
• Takvim düzenleme çalışmaları

nedeniyle yeniden canlandı.

George Purbach ve Johannes Müller gibi isimlerin astronomik gözlemleri, denizcilerin kullanabileceği almanakların hazırlanmasına katkı sağladı.

Bu gelişmeler Portekizli ve İspanyol denizcilerin açık denizlerde yön bulmasını kolaylaştırdı.

Avrupa’da Mutlak Monarşilerin Güçlenmesi

Rönesans döneminde feodal yapılar zayıflarken merkezî yönetime dayalı **mutlak monarşiler** güçlendi.

Tüccarlar:

• Ticaret güvenliği,
• Siyasi birlik,
• Daha geniş pazar

istekleri nedeniyle güçlü merkezî yönetimleri destekledi.

Floransalı düşünür **Niccolo Machiavelli**, *Prens* adlı eserinde siyasi birlik için güçlü hükümdar düşüncesini savundu ve siyasetin din ve ahlak kurallarından ayrı ele alınabileceğini ileri sürdü.

Bu merkezîleşme, büyük deniz seferlerini ve sömürge şirketlerini destekleyebilecek güçlü devletlerin ortaya çıkmasına katkı sağladı.

Reform Hareketleri

Avrupa’da Katolik Kilisesinin sosyal, siyasi ve ekonomik alanlarda güçlü otorite kurması ve baskıların artması rahatsızlık oluşturdu.

Hümanizm ve özgür düşüncenin yayılmasıyla Kilisenin uygulamaları sorgulanmaya başladı.

1517’de Alman keşiş ve ilahiyatçı **Martin Luther**, Wittenberg’deki kilisenin kapısına **95 maddelik bildiri** asarak Reform hareketini başlattı.

Luther özellikle Kilisenin para karşılığında **endüljans** satmasına karşı çıktı.

Reformun Siyasi Boyutu

Martin Luther’e Saksonya Prensi Frederick başta olmak üzere bazı Alman prensleri destek verdi.

Kutsal Roma-Germen İmparatoru ile Alman prensleri arasındaki dinî-siyasi mücadele **1555 Augsburg Barışı** ile önemli bir aşamaya ulaştı.

Bu antlaşmayla Protestanlık Almanya’da resmen tanındı.

Reform hareketleri zamanla farklı biçimlerde yayıldı:

• Almanya ve İskandinavya → Lutheryenizm,
• İskoçya, İsviçre, Fransa, Hollanda ve Doğu Avrupa → Kalvenizm,
• İngiltere → Anglikan Kilisesi.

Otuz Yıl Savaşı ve Westphalia

Bohemya’daki Protestan soyluların Kutsal Roma-Germen yönetimine karşı isyanıyla başlayan **Otuz Yıl Savaşı (1618-1648)** Avrupa’nın geniş bölümünü etkiledi.

Savaş sonunda **24 Ekim 1648 Westphalia Antlaşması** imzalandı.

Bu antlaşmayla Avrupa devletlerinin egemenlik haklarının dinî otoriteden bağımsız olarak belirlenmesi kararlaştırıldı.

Rönesans, Reform ve Sömürgecilik Arasındaki İlişki

Rönesans ve Reform doğrudan sömürgecilik hareketlerinin tek nedeni değildir. Ancak Avrupa’daki:

• Bilimsel merak,
• Denizcilik bilgisi,
• Matbaa,
• Özgür düşünce,
• Merkezi devletlerin güçlenmesi,
• Ticaret sermayesinin büyümesi,
• Kilise otoritesinin dönüşümü

denizaşırı faaliyetlerin gerçekleştiği siyasi, ekonomik ve teknolojik ortamı etkiledi.

Öte yandan ders kitabı önemli bir çelişkiye de dikkat çeker: Avrupa’da hümanizm, insan değeri ve özgür düşünce gelişirken aynı Avrupa devletleri sömürgecilik ve köle ticaretini sürdürdü.

Bu çelişki, tarihsel gelişmeleri yalnız ilerleme anlatısıyla açıklamamak gerektiğini gösterir.

Sömürgeciliğin Dünya Tarihine Etkileri

Avrupa sömürgeciliği dünya tarihinde:

• Küresel ticaret ağlarının genişlemesine,
• Kıtalar arası mal ve maden hareketinin artmasına,
• Avrupa’da sermaye birikimine,
• Yerli toplumların siyasi yapılarının yıkılmasına,
• Zorunlu nüfus hareketlerine,
• Köle ticaretine,
• Kültürel baskı ve asimilasyona,
• Avrupa devletleri arasında küresel rekabete

yol açtı.

Bu mirasın etkileri ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel alanlarda uzun süre devam etti.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Kolomb 1492’de Guanahani’ye ulaştı.
• Bartolomeu Dias 1488’de Ümit Burnu’na ulaştı.
• Vasco de Gama 1498’de Kalikut’a ulaştı.
• Cabral 1500’de Brezilya’ya ulaştı.
• Malakka 1511’de Portekiz kontrolüne girdi.
• Portekiz sömürgeciliğin ilk büyük denizaşırı öncülerindendir.
• İspanya’nın Amerika’daki gücü altın ve gümüş aktarımıyla arttı.
• Atlantik köle ticareti yalnız İspanya ve Portekiz’le sınırlı değildir; İngiltere, Hollanda ve Fransa da katıldı.
• 1518 V. Charles Afrika’dan köle taşınmasını resmileştirdi.
• Asiento bir köle ticareti lisans sistemidir.
• Rönesans ile Reform aynı hareket değildir.
• Hümanizm insanı merkeze alır.
• Rasyonalizm aklı doğru bilginin kaynağı olarak öne çıkarır.
• Gutenberg’in matbaası 1450 ile ilişkilidir.
• Reform 1517’de Martin Luther’le başlatılır.
• Augsburg 1555, Westphalia 1648’dir.
• Rönesans yalnız Avrupa içi kaynaklarla açıklanmaz; İslam medeniyetinin bilgi aktarımı da etkili olmuştur.
• Sömürgecilik “keşif” anlatısının yanında yerli halklar, kölelik ve insan hakları açısından da değerlendirilmelidir.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. “Baharat + altın kıtlığı” → ekonomik keşif nedeni.
2. “Pusula, usturlap, karavel” → denizcilik teknolojisi.
3. “1488” → Bartolomeu Dias / Ümit Burnu.
4. “1498” → Vasco de Gama / Kalikut.
5. “1500” → Cabral / Brezilya.
6. “1511” → Malakka.
7. “1492 + Guanahani” → Kolomb.
8. “Altın-gümüş + Aztek-İnka” → İspanya.
9. “Doğu Hindistan Şirketi + baharat” → Hollanda veya İngiltere bağlamını sorudaki ülkeye göre ayır.
10. “1672” → Royal African Company.
11. “Asiento” → köle ticareti lisansı.
12. “12-15 milyon Afrikalı” → Atlantik köle ticareti.
13. “İnsan merkezli” → hümanizm.
14. “Akılcı bilgi” → rasyonalizm.
15. “Medici” → sanat ve bilim desteği.
16. “1450” → Gutenberg / matbaa.
17. “1517” → Luther / Reform.
18. “1555” → Augsburg.
19. “1618-1648” → Otuz Yıl Savaşı.
20. “1648” → Westphalia.
21. Kaynak veya anma tartışması sorularında farklı bakış açılarını karşılaştır.
22. İnsan hakları sorularında köleleştirme, zorunlu göç ve kültürel yıkımı dikkate al.

Konu Özeti

Avrupalıların sömürgeci politikaları, Doğu ticaretinin maliyetini düşürme, baharat ve değerli mallara doğrudan ulaşma, altın kıtlığını aşma, Hristiyanlığı yayma ve siyasi güç kazanma hedefleriyle gelişti. Deniz haritaları, pusula, usturlap, sekstant, karavel ve karak gibi teknolojiler uzak deniz yolculuklarını mümkün hâle getirdi.

Portekiz Afrika kıyıları, Ümit Burnu, Hindistan, Malakka ve Makao üzerinden büyük bir ticaret-sömürge ağı kurdu. İspanya Amerika’da Aztek ve İnka uygarlıklarını yıkarak büyük miktarda altın ve gümüşü Avrupa’ya taşıdı. Hollanda, Fransa ve İngiltere şirketler ve koloniler aracılığıyla sömürge rekabetine katıldı.

Sömürge ekonomisinin iş gücü ihtiyacı Atlantik köle ticaretini büyüttü. Milyonlarca Afrikalı zorla Amerika’ya taşındı; yaklaşık 1,8 milyon insan Atlantik geçişinde öldü. Bu süreç insan hakları açısından büyük bir tarihsel yıkım oluşturdu.

Aynı dönemde Avrupa’da Rönesans, hümanizm, rasyonalizm, matbaa ve bilimsel gelişmeler yaygınlaştı. İslam dünyasından Avrupa’ya bilgi aktarımı Rönesans kültürünü etkiledi. Reform hareketi 1517’de Luther’le başladı; 1555 Augsburg Barışı ve 1648 Westphalia Antlaşması Avrupa’nın dinî-siyasi yapısını dönüştürdü.

Böylece XV-XVII. yüzyıllar, Avrupa’nın bilimsel ve siyasi dönüşümüyle denizaşırı sömürgecilik ve köle ticaretinin aynı anda geliştiği çelişkili bir dönem oldu.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• Avrupalıların yeni deniz yolları aramasının ekonomik nedenlerini açıklayabilmelisin.
• Baharat ticareti ve altın kıtlığının etkisini yorumlayabilmelisin.
• Denizcilik teknolojilerinin keşiflere katkısını açıklayabilmelisin.
• Portekiz’in denizaşırı yayılma aşamalarını sıralayabilmelisin.
• Kolomb, Dias, Vasco de Gama ve Cabral’ı doğru gelişmelerle eşleştirebilmelisin.
• İspanya’nın Amerika’daki sömürgeciliğinin ekonomik sonuçlarını açıklayabilmelisin.
• Hollanda, Fransa ve İngiltere’nin sömürge faaliyetlerini karşılaştırabilmelisin.
• Sömürge şirketlerinin işlevini açıklayabilmelisin.
• Atlantik köle ticaretinin nedenlerini ve insani sonuçlarını açıklayabilmelisin.
• Asiento sisteminin ne olduğunu söyleyebilmelisin.
• Rönesans, hümanizm ve rasyonalizm kavramlarını ayırabilmelisin.
• İslam medeniyetinin Rönesans’a etkisini açıklayabilmelisin.
• Matbaanın düşünce ve bilim hayatına etkisini yorumlayabilmelisin.
• Bilimsel gelişmeler ile denizcilik arasındaki ilişkiyi açıklayabilmelisin.
• Reform hareketinin nedenlerini ve sonuçlarını açıklayabilmelisin.
• Augsburg ve Westphalia antlaşmalarının yerini bilmelisin.
• Hümanizm ile sömürgecilik arasındaki tarihsel çelişkiyi yorumlayabilmelisin.
• Sömürgeciliğin dünya tarihine ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel etkilerini değerlendirebilmelisin.