Fabl Ders Notu

Fabl Nedir?

Fabl; kahramanları çoğunlukla hayvanlardan seçilen, sonunda ders verme amacı güden, genellikle manzum hikâye yani öyküncedir.

Temel Özellikler

• Olay çevresinde gelişir.
• Kahramanlar çoğunlukla hayvandır.
• İnsan dışındaki varlıklara insani özellikler verilebilir.
• Teşhis ve intak sık kullanılan anlatım imkânlarıdır.
• Ders/öğüt verme amacı vardır.
• İleti açık veya örtük olabilir.
• Genellikle manzumdur; kitapta farklı şekil özelliklerinde fabl örnekleri de karşılaştırılır.

Fabl Planı

• Serim: Olay, kişileştirilen varlıklar ve çevre tanıtılır.
• Düğüm: Olay anlatılır, merak artar.
• Çözüm: Olay şaşırtıcı bir sonla bitirilir.
• Öğüt: Ana fikir verilir veya ders paylaşılır.

Ana Metin: Aslan ve Av Hayvanları

Temel kahramanlar aslan, tavşan ve av hayvanlarıdır. Metin; kahraman davranışları, tema, değerler, açık-örtük iletiler, olay sırası, zaman-mekân, dil ve anlatım bakımından incelenir.

Tavşan olayın yönünü değiştiren bir plan kurar; aslanın öfkesi ve kararları olay örgüsünde belirleyicidir.

Dil ve Anlatım

• Diyaloglara yer verilebilir.
• Açıklama, ikna etme ve onaylama bildiren cümleler kullanılabilir.
• Teşhis ve intak öne çıkar.
• Dil, amaç ve hedef kitleye uygun olmalıdır.
• Söz varlığı bağlam içinde değerlendirilir.

Mevlana Bağlantısı

Ders kitabında Mevlana Celaleddin Rumi 1207-1273 yıllarıyla tanıtılır. Eserlerinden bazıları Mesnevî, Dîvân-ı Kebîr, Fîhi Mâfîh, Mecâlis-i Seb'a ve Mektûbât'tır.

Diğer Fabl Örnekleri

• Horozla İnci → La Fontaine, Masallar
• Şaşkın Tilki → Beydeba, Kelile ve Dimne
• Horozla Tilki → La Fontaine
• Tencereyle Çömlek → La Fontaine

Sık Karıştırılan Noktalar

• Fabl yalnız konuşan hayvan metni değildir.
• Kahramanlar çoğunlukla hayvandır; “mutlaka yalnız hayvan” genellemesi yapılmaz.
• Serim ile düğüm aynı değildir.
• Çözüm ile öğüt aynı değildir.
• Teşhis ve intak farklıdır.
• Öğüt açık veya örtük olabilir.
• “Genellikle manzum” ifadesi “daima manzum” demek değildir.

Fabl Kısa Özeti

Hayvan kahraman + kişileştirme/konuşturma + olay + serim/düğüm/çözüm/öğüt + ders verme + açık/örtük ileti = fabl.