11. Sınıf Coğrafya: Küresel İklim Değişikliği – Hızlı Tekrar

Küresel İklim Değişikliği – Hızlı Tekrar

Temel Veriler

Sanayi Devrimi öncesine göre → +1,5 °C İnsan etkisi → yaklaşık %95 2050 tahmini → +2,5-3 °C 2100 tahmini → +6 °C Türkiye uzun vade → +5-6 °C, yağışta %40'a varan azalma

Etkiler

Kuraklık Su baskını Ekosistem bozulması Biyoçeşitlilik kaybı Salgın hastalık Temiz su-güvenli gıda sorunu Göç

Azaltım / Uyum

Azaltım → emisyonu düşür. Uyum → etkiye direnç geliştir.

Uluslararası Süreç

1988 → IPCC 1990 → ilk değerlendirme raporu 1992 → BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 1997 → Kyoto 2020 → Kyoto bitti 2015 → Paris imza 2016 → Paris yürürlük

Paris

Hedef: 2 °C'nin altında mümkünse 1,5 °C

Finansman Teknoloji transferi Şeffaf raporlama Eğitim-kamu katılımı Ulusal katkılar Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk

Türkiye

2016 → gelişmekte olan ülke statüsüyle imza 2021 → onay 2030 → %41 azaltım 2053 → net sıfır 2024-2030 → strateji-eylem planı 2025 → İklim Kanunu

Azaltım Başlıkları

Sanayi Enerji Atık Ulaştırma Binalar Karbon fiyatlandırma AKAKDO Tarım Adil geçiş

Uyum Alanları

Biyolojik çeşitlilik-ekosistem Enerji Ulaşım-iletişim Halk sağlığı Su kaynakları Kent Sosyal kalkınma Tarım-gıda Turizm-kültürel miras Sanayi Afet risk azaltma Yatay kesen eylemler

Kirlilik Sığınağı

Sıkı çevre kuralı olan gelişmiş ülkeden → daha esnek kurallı gelişmekte olan ülkeye kirletici üretim taşınır.

2023 Büyük Emisyon Üreticileri

Çin ABD Hindistan Rusya Brezilya AB

Fosil yakıt tüketimi → %64,2 Sera gazı emisyonu → %62,7

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Küresel ısınma ≠ iklim değişikliğinin tamamı.
• Azaltım ≠ uyum.
• IPCC → 1988.
• Kyoto → 1997 / bitti 2020.
• Paris → 2015 / yürürlük 2016.
• Türkiye → 2030 %41, 2053 net sıfır.
• Karbon fiyatlandırma → azaltım.
• Risk yönetimi → uyum.
• Adil geçiş → istihdam dönüşümü.
• Kirlilik sığınağı → kirletici üretimin yer değiştirmesi.
• “Kirleten öder” → sorumluluk ve finansman.

Son 2 Dakikalık Tekrar

1,5 °C → gerçekleşen artış. 2 °C / 1,5 °C → Paris hedefi. %95 → insan etkisi vurgusu. Azaltım → neden. Uyum → etki. IPCC → bilimsel değerlendirme. Paris → küresel çerçeve. 2030 → %41. 2053 → net sıfır. 2025 → İklim Kanunu.

Kendini Kontrol Et

1. İklim değişikliği nedir?
2. Kitapta verilen küresel sıcaklık artışı nedir?
3. Azaltım ve uyum farkı nedir?
4. IPCC ne zaman kuruldu?
5. Paris hedefi nedir?
6. Türkiye'nin 2030 ve 2053 hedefleri nelerdir?
7. Yeşil beceriler nedir?
8. Azaltım ve uyum planlarında hangi sektörler öne çıkar?
9. Kirlilik sığınağı nedir?
10. 2023 büyük emisyon üreticilerinin küresel payları nedir?