11. Sınıf Coğrafya: Türkiye'de Suyun Sürdürülebilir Kullanımı – Hızlı Tekrar

Türkiye'de Suyun Sürdürülebilir Kullanımı – Hızlı Tekrar

Su Ayak İzi

Doğrudan + dolaylı toplam su kullanımı.

2002 → Arjen Hoekstra.

Türkiye Su Ayak İzi

140 milyar m³/yıl

%64 yeşil %19 mavi %17 gri

Kişi başına: Türkiye → 1.635 m³/yıl Dünya → 1.243 m³/yıl

Sektörel Dağılım

%89 tarım %7 evsel %4 endüstri

Tarım: %92 bitkisel %8 otlatma

Tahıl → %38 Yem → %32

Tarım ayak izinde yeşil su → %66

Evsel → %87 gri Endüstri → %92 gri

Falkenmark

>1.700 → stres yok 1.000-1.700 → stres 500-1.000 → kıtlık <500 → mutlak kıtlık

Türkiye Su Potansiyeli

Yağış → 574 mm Brüt → 450 milyar m³ Buharlaşma → 264 Toplam → 186 Kullanılabilir → 112 Yüzey → 94 Yer altı → 18 Kullanılan → 58,4

Sektörel Kullanım

Tarım → 45 milyar m³ İçme-kullanma → 7 Sanayi → 6,4

Tarım payı → yaklaşık %77

Kişi Başına Su

1927 → 8.206 m³ 2024 → 1.307 m³ → su stresi

2053 → 1.192 m³ Nüfus → yaklaşık 94 milyon

Kirlilik

331 nokta: %20 I %41 II %39 III

Ana kirletici → evsel atık su.

2024 Atık Su

Çekilen → 20,3 milyar m³ Deşarj → 17,2 milyar m³ 255 L/kişi-gün çekim 210 L/kişi-gün atık su

100 L → 85 L atık su olarak geri.

Deşarj: %75,9 deniz %19,5 akarsu

Yönetim Sorunları

Tarımsal yüksek kullanım Kirlilik Nüfus artışı Yanlış sulama Aşırı çekim Şebeke kaybı Göç Turizm baskısı

Şebeke kayıp-kaçak → %42 Muğla → 383 L/kişi-gün

Sürdürülebilir Çözüm

Depolama Havza yönetimi Transferde kaynak havzayı koruma Kaçak azaltma Kirlilik önleme Verimli sulama Tasarruf

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Su ayak izi ≠ yalnız musluk suyu.
• Mavi ≠ yeşil ≠ gri.
• Gri su → temizleme için gereken su.
• 186 toplam ≠ 112 kullanılabilir.
• 112 kullanılabilir ≠ 58,4 kullanılan.
• Türkiye → su stresi.
• Ülke ortalaması ≠ her havzada aynı durum.
• Kişi başına su miktarı ≠ tek başına su güvenliği.
• Transfer yapılacaksa su alınan havzanın stresi de önemlidir.
• Sürdürülebilir yönetim ≠ yalnız baraj.

Son 2 Dakikalık Tekrar

89 → tarım ayak izi. 66 → tarımda yeşil su. 574 → yağış mm. 450 → brüt. 264 → buharlaşma. 186 → toplam potansiyel. 112 → kullanılabilir. 58,4 → kullanılan. 1.307 → 2024 kişi başı. 1.192 → 2053 projeksiyonu. 42 → şebeke kaybı.

Kendini Kontrol Et

1. Su ayak izi nedir?
2. Mavi-yeşil-gri su farkı nedir?
3. Türkiye'nin sektörel su ayak izi nasıl dağılır?
4. Falkenmark eşikleri nelerdir?
5. Türkiye'nin toplam ve kullanılabilir su potansiyeli nedir?
6. Sektörler ne kadar su kullanır?
7. 2024'te Türkiye neden su stresi yaşayan ülkedir?
8. Su kirliliğinin temel kaynakları nelerdir?
9. Su güvenliği ne demektir?
10. Sürdürülebilir su yönetimi için hangi önlemler gereklidir?