İnorganik Moleküller Ders Notu

İnorganik Moleküller

Ders kitabında **su, mineraller ve tuzlar** inorganik moleküller arasında verilir.

Genel özellikler:

• Sindirilmeden kullanılabilir.
• Hücresel solunumda enerji verici olarak kullanılmaz.
• Canlı tarafından üretilemez, dışarıdan alınır.
• Hücre zarından geçebilir.
• Canlı yapısına katılabilir.
• Yaşamsal faaliyetlerin düzenlenmesinde görev alır.

Su

Su hücre yapısının büyük bölümünü oluşturur ve:

• Besinlerin taşınmasına,
• Atıkların uzaklaştırılmasına,
• Metabolik reaksiyonlara,
• Enzimlerin çalışmasına,
• Vücut sıcaklığının düzenlenmesine,
• Hücresel bütünlüğün korunmasına,
• Sindirime

katkı sağlar.

Dünya yüzeyinin yaklaşık %75'i suyla kaplıdır. Suyun yaklaşık %97'si tuzlu, %3'ü tatlı sudur.

Suyun Yapısı

Su: **2 H + 1 O**

Oksijen elektronu daha güçlü çektiği için su molekülü **polar** yapıdadır.

Polar yapı sayesinde:

• Adezyon,
• Kohezyon,
• Çözücülük,
• Yüksek ısı kapasitesi

gibi özellikler ortaya çıkar.

Adezyon ve Kohezyon

• **Adezyon:** Farklı tür moleküller arasındaki çekim.
• **Kohezyon:** Aynı tür moleküller arasındaki çekim.

Bitkilerde suyun yukarı taşınmasında ikisi birlikte etkilidir.

Yüzey Gerilimi

Yüksek kohezyon nedeniyle su yüzeyi film gibi davranabilir. Bazı böceklerin su üzerinde batmadan hareket etmesi bununla ilişkilidir.

Çözücülük

Su polar bir çözücüdür. Kimyasal reaksiyonlara, besin taşınmasına ve minerallerin bitkiler tarafından alınmasına katkı sağlar.

Isı Kapasitesi

Suyun ısı kapasitesi yüksektir. Bu nedenle sıcaklık değişimlerine direnç gösterir ve canlıları ani sıcaklık değişimlerinden korumaya yardımcı olur.

Buzun Yüzmesi

Katı suyun yoğunluğu sıvı sudan daha düşüktür. Bu nedenle buz suyun üzerinde kalır ve yüzeydeki buz tabakası alttaki ekosistemi soğuktan koruyabilir.

Mineraller

Mineraller organizmanın ihtiyaç duyduğu ancak kendi bünyesinde üretemediği inorganik moleküllerdir.

Görevleri:

• Büyüme ve gelişme
• Vücut fonksiyonları
• Kemiklerin güçlenmesi
• Kas ve sinir sistemi
• Su dengesi
• Hormon, enzim ve bazı biyolojik yapıların desteklenmesi
• Bazı minerallerde bağışıklık sisteminin desteklenmesi

Bitkiler mineralleri topraktan çözünmüş hâlde alır. Hayvanlar bitki ve içme suyuyla alır.

Kitaptaki Mineral İpuçları

• Çinko → bağışıklık
• Sodyum → sıvı-elektrolit dengesi
• Demir → kanda oksijen taşınması
• Kalsiyum → kemik ve diş sağlığı
• Potasyum → eksikliğinde düzensiz kalp atışı
• İyot → eksikliğinde guatr
• Magnezyum → yeşil yapraklı bitkiler ve kabuklu yemişler
• Klor → eksikliğinde genç yapraklarda solma

Sık Karıştırılan Noktalar

• Adezyon ≠ kohezyon
• Su enerji vermez.
• Mineral enerji vermez.
• Buz sıvı sudan daha düşük yoğunluktadır.
• Mineraller organizma tarafından üretilemez.

İnorganik Moleküller Kısa Özeti

İnorganik moleküller canlıların yapısına katılır ve yaşamsal faaliyetleri düzenler. Su polar yapısı sayesinde adezyon, kohezyon, çözücülük ve yüksek ısı kapasitesi gösterir. Mineraller dışarıdan alınır ve organizmada birçok düzenleyici ve yapısal görev üstlenir.