Konu Anlatımı / Ders Notu

MEB AGS Eğitim Bilimleri: Öğrenme Psikolojisi Ders Notu

Öğrenme psikolojisi ders notu: Pavlov, Skinner, Bandura, pekiştirme tarifeleri, bellek ve aktarım.

Öğrenme Psikolojisi – Ders Notu

Temel Tanımlar

  • **Öğrenme:** Yaşantı sonucu görece kalıcı bilgi/davranış değişimi.
  • **Olgunlaşma:** Biyolojik kapasitenin gelişmesi; tek başına öğrenme değil.
  • **Hazırbulunuşluk:** Olgunlaşma + ön öğrenmeler + ilgili bireysel koşullar.
  • **Performans:** Belirli anda gözlenen davranış; öğrenmeyle bire bir aynı değildir.
  • **Aktarım:** Ön öğrenmenin yeni öğrenme üzerindeki etkisi.

Pavlov – Klasik Koşullanma

| Öğrenme öncesi | Öğrenme sonrası | | --- | --- | | Et (KU) → salya (KT) | Zil (KŞU) → salya (KŞT) | | Zil tek başına nötr | Zil etle eşleştirilmiştir |

  • **Genelleme:** Benzer uyaranlara tepkinin yayılması.
  • **Ayırt etme:** Yalnız ilgili uyaranlara uygun tepki verme.
  • **Sönme:** Koşullu uyarıcı, koşulsuz uyarıcı olmadan sunuldukça tepkinin azalması.
  • **Kendiliğinden geri gelme:** Sönmüş tepkinin aradan sonra kısmen dönmesi.
  • **İkinci dereceden koşullanma:** Yeni uyaran, önceki koşullu uyaranla ilişkilendirilir.
  • **Gölgeleme:** Eşzamanlı iki işaretten daha belirgin olan baskın öğrenilir.
  • **Bloklama:** Önceden edinilmiş işaret, sonradan eklenen işaretin öğrenilmesini engeller.

Skinner – Edimsel Koşullanma

| | Uyaran eklenir (+) | Uyaran kaldırılır (−) | | --- | --- | --- | | **Davranış artar** | Olumlu pekiştirme | Olumsuz pekiştirme | | **Davranış azalır** | Olumlu ceza | Olumsuz ceza |

**Kaçma** rahatsızlık başladıktan sonra kurtulma; **kaçınma** başlamadan önleme. İkisi de artıyorsa olumsuz pekiştirmeyle sürdürülebilir.

**Şekillendirme:** Yakınlaşan tepkiler; **zincirleme:** basamak dizisi; **jeton ekonomisi:** değiştirilebilir sembol; **tepki maliyeti:** kazanılanın geri alınması; **ayrımlı pekiştirme:** uygun alternatifin güçlendirilmesi.

Pekiştirme Tarifeleri

  • **Sürekli:** Her doğru tepki.
  • **Sabit oran:** Her 5 doğru gibi sabit **tepki sayısı**.
  • **Değişken oran:** 3, 7, 5 gibi değişken **tepki sayısı**.
  • **Sabit aralık:** Her 10 dakika sonrası ilk uygun tepki gibi sabit **zaman**.
  • **Değişken aralık:** Öngörülemeyen **zaman** sonrasında uygun ilk tepki.

Bilişsel ve Sosyal Bilişsel Kuramlar

| Kuram/kişi | Belirleyici fikir | | --- | --- | | **Tolman** | Gizil öğrenme; bilişsel harita; öğrenme ≠ anlık performans | | **Köhler** | Problem ilişkilerini kavrayarak içgörü | | **Ausubel** | Ön bilgiyle anlamlı bağ; ön organize edici | | **Piaget** | Özümseme: şemaya alma; uyumsama: şemayı değiştirme | | **Bandura** | Gözlem, model, dolaylı pekiştirme/ceza, öz yeterlik | | **Bilgi işleme** | Dikkat, çalışma belleği, kodlama, geri getirme |

**Bandura'nın süreçleri:** Dikkat → hatırda tutma → davranışı üretme → güdülenme.

**Öz yeterlik**, bireyin bir görevde başarılı olabilme inancıdır. **Karşılıklı belirleyicilik**: kişi, davranış ve çevre karşılıklı etkilenir.

**Bilgi işleme:** Duyusal kayıt → çalışma belleğinde işlem → uzun süreli bellekte örgütleme → ihtiyaç anında geri getirme. Dikkati dağıtan gereksiz sunum öğeleri dışsal bilişsel yükü artırır.

**Öğrenme stratejileri:** Anlamlandırma, örgütleme, geri getirme alıştırması, aralıklı çalışma, üstbilişsel planlama/izleme/değerlendirme.

Ket Vurma ve Aktarım

  • **İleriye ket vurma:** Eski → yeniyi engeller.
  • **Geriye ket vurma:** Yeni → eskiyi engeller.
  • **Olumlu aktarım:** Ön öğrenme yeniyi kolaylaştırır.
  • **Olumsuz aktarım:** Ön öğrenme yeniyi zorlaştırır.

Kısa Özet

**Pavlov: uyaran–uyaran. Skinner: davranış–sonuç. Bandura: model–gözlem. Tolman: harita–gizil öğrenme. Köhler: içgörü. Ausubel: anlamlı ilişki.** Oran tepki sayısına, aralık zamana dayanır. Pekiştirme artırır; ceza azaltır. Eski → yeni girişimi ileriye, yeni → eski girişimi geriye ket vurmadır.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

MEB AGS Eğitim Bilimleri: Öğrenme Psikolojisi Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

MEB AGS Eğitim Bilimleri: Öğrenme Psikolojisi Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium