Konu Anlatımı / Ders Notu
MEB AGS Eğitim Bilimleri: Öğrenme Psikolojisi Ders Notu
Öğrenme psikolojisi ders notu: Pavlov, Skinner, Bandura, pekiştirme tarifeleri, bellek ve aktarım.
Öğrenme Psikolojisi – Ders Notu
Temel Tanımlar
- **Öğrenme:** Yaşantı sonucu görece kalıcı bilgi/davranış değişimi.
- **Olgunlaşma:** Biyolojik kapasitenin gelişmesi; tek başına öğrenme değil.
- **Hazırbulunuşluk:** Olgunlaşma + ön öğrenmeler + ilgili bireysel koşullar.
- **Performans:** Belirli anda gözlenen davranış; öğrenmeyle bire bir aynı değildir.
- **Aktarım:** Ön öğrenmenin yeni öğrenme üzerindeki etkisi.
Pavlov – Klasik Koşullanma
| Öğrenme öncesi | Öğrenme sonrası | | --- | --- | | Et (KU) → salya (KT) | Zil (KŞU) → salya (KŞT) | | Zil tek başına nötr | Zil etle eşleştirilmiştir |
- **Genelleme:** Benzer uyaranlara tepkinin yayılması.
- **Ayırt etme:** Yalnız ilgili uyaranlara uygun tepki verme.
- **Sönme:** Koşullu uyarıcı, koşulsuz uyarıcı olmadan sunuldukça tepkinin azalması.
- **Kendiliğinden geri gelme:** Sönmüş tepkinin aradan sonra kısmen dönmesi.
- **İkinci dereceden koşullanma:** Yeni uyaran, önceki koşullu uyaranla ilişkilendirilir.
- **Gölgeleme:** Eşzamanlı iki işaretten daha belirgin olan baskın öğrenilir.
- **Bloklama:** Önceden edinilmiş işaret, sonradan eklenen işaretin öğrenilmesini engeller.
Skinner – Edimsel Koşullanma
| | Uyaran eklenir (+) | Uyaran kaldırılır (−) | | --- | --- | --- | | **Davranış artar** | Olumlu pekiştirme | Olumsuz pekiştirme | | **Davranış azalır** | Olumlu ceza | Olumsuz ceza |
**Kaçma** rahatsızlık başladıktan sonra kurtulma; **kaçınma** başlamadan önleme. İkisi de artıyorsa olumsuz pekiştirmeyle sürdürülebilir.
**Şekillendirme:** Yakınlaşan tepkiler; **zincirleme:** basamak dizisi; **jeton ekonomisi:** değiştirilebilir sembol; **tepki maliyeti:** kazanılanın geri alınması; **ayrımlı pekiştirme:** uygun alternatifin güçlendirilmesi.
Pekiştirme Tarifeleri
- **Sürekli:** Her doğru tepki.
- **Sabit oran:** Her 5 doğru gibi sabit **tepki sayısı**.
- **Değişken oran:** 3, 7, 5 gibi değişken **tepki sayısı**.
- **Sabit aralık:** Her 10 dakika sonrası ilk uygun tepki gibi sabit **zaman**.
- **Değişken aralık:** Öngörülemeyen **zaman** sonrasında uygun ilk tepki.
Bilişsel ve Sosyal Bilişsel Kuramlar
| Kuram/kişi | Belirleyici fikir | | --- | --- | | **Tolman** | Gizil öğrenme; bilişsel harita; öğrenme ≠ anlık performans | | **Köhler** | Problem ilişkilerini kavrayarak içgörü | | **Ausubel** | Ön bilgiyle anlamlı bağ; ön organize edici | | **Piaget** | Özümseme: şemaya alma; uyumsama: şemayı değiştirme | | **Bandura** | Gözlem, model, dolaylı pekiştirme/ceza, öz yeterlik | | **Bilgi işleme** | Dikkat, çalışma belleği, kodlama, geri getirme |
**Bandura'nın süreçleri:** Dikkat → hatırda tutma → davranışı üretme → güdülenme.
**Öz yeterlik**, bireyin bir görevde başarılı olabilme inancıdır. **Karşılıklı belirleyicilik**: kişi, davranış ve çevre karşılıklı etkilenir.
**Bilgi işleme:** Duyusal kayıt → çalışma belleğinde işlem → uzun süreli bellekte örgütleme → ihtiyaç anında geri getirme. Dikkati dağıtan gereksiz sunum öğeleri dışsal bilişsel yükü artırır.
**Öğrenme stratejileri:** Anlamlandırma, örgütleme, geri getirme alıştırması, aralıklı çalışma, üstbilişsel planlama/izleme/değerlendirme.
Ket Vurma ve Aktarım
- **İleriye ket vurma:** Eski → yeniyi engeller.
- **Geriye ket vurma:** Yeni → eskiyi engeller.
- **Olumlu aktarım:** Ön öğrenme yeniyi kolaylaştırır.
- **Olumsuz aktarım:** Ön öğrenme yeniyi zorlaştırır.
Kısa Özet
**Pavlov: uyaran–uyaran. Skinner: davranış–sonuç. Bandura: model–gözlem. Tolman: harita–gizil öğrenme. Köhler: içgörü. Ausubel: anlamlı ilişki.** Oran tepki sayısına, aralık zamana dayanır. Pekiştirme artırır; ceza azaltır. Eski → yeni girişimi ileriye, yeni → eski girişimi geriye ket vurmadır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Öğrenme Psikolojisi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.