Konu Anlatımı / Ders Notu
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve İnsan Hakları Hukuku Hızlı Tekrar
Sınavda sık karıştırılanlar, son iki dakika tekrarı ve kendini kontrol soruları
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve İnsan Hakları Hukuku – Hızlı Tekrar
Bu bölüm sınav öncesi hızlı okuma içindir. Önce **temel madde eşleştirmelerini**, sonra **tuzaklı ayrımları**, son olarak **kendini kontrol sorularını** gözden geçir.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
**1. İlk üç madde ile dördüncü madde:** 1 Cumhuriyet; 2 demokratik, laik, sosyal hukuk devleti; 3 dil, bayrak, millî marş, başkent; 4 bunları değiştirme ve teklif yasağı. 'Başkent hangi maddede?' ile 'değişmezlik hangi maddede?' farklı sorulardır.
**2. Egemenlik ile yetki kullanan organ:** Egemenlik m.6 gereği millete aittir. Yasama m.7 TBMM, yürütme m.8 Cumhurbaşkanı, yargı m.9 bağımsız ve tarafsız mahkemelerdir.
**3. Eşitlik ile aynılık:** m.10, keyfî ve hukuken haksız farklı muameleyi yasaklar; herkese her şartta bire bir aynı uygulamayı emretmez. Uygun destek tedbirleri eşitliği sağlayabilir.
**4. Hukuk devleti ile sosyal devlet:** Hukuk devleti kamu gücünün hukukla sınırlandırılması ve yargısal korunma; sosyal devlet refah ve fırsatlara erişim için olumlu görevlerdir. İkisi m.2 içinde birlikte yer alır.
**5. Kanunilik ile ölçülülük:** Bir hakkın sınırlanmasında kanun olması m.13 için gerekli fakat yeterli değildir. Hakkın özü, ilgili anayasal sebep ve müdahalenin orantısı ayrı incelenir.
**6. Olağan sınırlama ile olağanüstü hâl:** m.13 olağan dönem; m.15 olağanüstü dönemde bazı tedbirler ve dokunulmaz güvenceler. 'Olağanüstü hâlde tüm haklar sıfırlanır' ifadesi yanlıştır.
**7. Özel hayat ile haberleşme:** m.20 kişisel veriler ve özel hayat; m.22 iletişim ve haberleşme. Bir mesaj ifşası her ikisini de ilgilendirebilir.
**8. Düşünceyi taşıma ile açıklama:** m.25 düşünce ve kanaat sahibi olma; m.26 açıklama ve yayma. m.27 bilim ve sanat, m.28 basın hürriyetidir.
**9. Adil yargılanma ile masumiyet:** m.36 hak arama ve adil yargılanma; m.38 suç ve ceza güvenceleri ile masumiyet karinesi. İsnat, kesin mahkûmiyet değildir.
**10. Eğitim ile kamu hizmetine giriş:** m.42 eğitim ve öğrenim; m.70 görevin gerektirdiği nitelikler çerçevesinde kamu hizmetine girme; m.74 dilekçe, bilgi edinme, kamu denetçisine başvurma.
**11. İnsan hakları belgelerinin türü:** İHEB, BM Genel Kurulunun 10 Aralık 1948'de kabul ettiği bildirgedir. AİHS, Avrupa Konseyi sisteminde bağlayıcı bir sözleşmedir. Her iki metin aynı tür hukuki belge değildir.
**12. AYM ile AİHM:** AYM Türkiye'de anayasal bireysel başvuru merciidir; AİHM Strazburg'daki AİHS mahkemesidir. AB Adalet Divanı üçüncü ve farklı bir kurumdur.
**13. İki farklı süre:** AYM bireysel başvurusunda genel süre 30 gün; AİHM'de 1 Şubat 2022 sonrası ilgili kesin iç hukuk kararları için dört ay. Her birinde usul ve istisna koşulları ayrıca vardır.
**14. Her metin m.90 üstünlüğüne girmez:** Usulüne göre yürürlüğe konmuş, temel hak ve özgürlüklere ilişkin antlaşmanın kanunla aynı konuda çatışması gerekir. Her siyasi bildiri ve her imzalı protokol bu kapsama otomatik girmez.
**15. Yargısal denetim:** İdari işlemlerde m.125; AYM görevleri ve bireysel başvuru m.148; AYM kararlarının bağlayıcılığı m.153. İnceleme ve bağlayıcılık farklı maddelerdir.
Son 2 Dakikalık Tekrar
- Devletin şekli Cumhuriyet: **m.1**.
- Demokratik, laik, sosyal hukuk devleti: **m.2**.
- Başkent Ankara ve diğer simgeler: **m.3**.
- İlk üç maddeyi koruma: **m.4**.
- Egemenlik millete: **m.6**.
- Yasama TBMM, yürütme Cumhurbaşkanı, yargı bağımsız ve tarafsız mahkeme: **m.7–9**.
- Eşitlik: **m.10**; Anayasa'nın üstünlüğü: **m.11**.
- Olağan sınırlama: **m.13**; olağanüstü dönem: **m.15**.
- Özel hayat/kişisel veri: **m.20**; haberleşme: **m.22**.
- Düşünce: **m.25**; ifade: **m.26**; bilim-sanat: **m.27**.
- Hak arama: **m.36**; masumiyet: **m.38**.
- Eğitim: **m.42**; kamu hizmetine giriş: **m.70**; dilekçe: **m.74**.
- Temel hak antlaşmasıyla kanun çatışması: **m.90**.
- AYM bireysel başvuru: **m.148**, genel **30 gün**.
- AYM kararlarının bağlayıcılığı: **m.153**.
- İHEB: **BM, 10 Aralık 1948, bildirge**.
- AİHS: **Avrupa Konseyi, uluslararası sözleşme**.
- AİHM: **Strazburg, genel dört ay**.
Kendini Kontrol Et
- İlk üç anayasa maddesi neden değiştirilemez? → **4. maddedeki yasak nedeniyle**.
- Egemenliğin sahibi kim? → **Millet**.
- Yasama kime ait? → **TBMM**.
- Yürütme kimde? → **Cumhurbaşkanı**.
- Yargıyı kim kullanır? → **Bağımsız ve tarafsız mahkemeler**.
- Kanun önünde eşitlik kaçıncı madde? → **10**.
- Kanunlar neden Anayasa'ya aykırı olamaz? → **11. madde**.
- Olağan hak sınırlaması kaçıncı madde? → **13**.
- Özel sağlık verisinin izinsiz paylaşımı hangi hak? → **Özel hayat ve kişisel veri, m.20**.
- Yazışmaların gizliliği hangi madde? → **22**.
- Görüşü açıklama hangi madde? → **26**.
- Suçluluğu sabit olmayan kişi hangi karineyle korunur? → **Masumiyet karinesi, m.38**.
- Eğitim hakkı hangi madde? → **42**.
- Kamu hizmetine alınmada keyfî ayrım hangi maddeyi gündeme getirir? → **70 ve 10**.
- Dilekçe hakkı hangi madde? → **74**.
- Temel hak antlaşması–kanun çatışması hangi madde? → **90**.
- AYM bireysel başvuru hangi maddeye dayanır? → **148**.
- AYM kararları bağlayıcı mı? → **Evet, m.153**.
- İHEB ne zaman kabul edildi? → **10 Aralık 1948**.
- AİHM hangi kentte? → **Strazburg**.
- AYM genel başvuru süresi? → **30 gün**.
- AİHM güncel genel başvuru süresi? → **Dört ay**.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MEB-AGS Mevzuat Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve İnsan Hakları Hukuku - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MEB-AGS Mevzuat Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve İnsan Hakları Hukuku - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MEB-AGS Mevzuat Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve İnsan Hakları Hukuku - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MEB-AGS Mevzuat Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve İnsan Hakları Hukuku - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.