Konu Anlatımı / Ders Notu
MEB AGS Türkiye Coğrafyası: Türkiye Beşerî Coğrafyası Ders Notu
Türkiye beşerî coğrafyası ders notu: nüfus ve göç hesapları, itici-çekici etkenler, yerleşme dokuları, şehir işlevleri.
Türkiye Beşerî Coğrafyası – Ders Notu
Kısa Özet
Nüfus dağılışı, göç ve yerleşme birbirini etkiler. **Doğal çevre** (iklim, yükselti, su, toprak) yer seçimini sınırlar; **beşerî koşullar** (iş, ulaşım, hizmetler) yoğunlaşmayı değiştirebilir. Sorular kavram ayırma, harita yorumlama ve basit hesap üzerine kurulabilir.
Nüfus Hesapları
| Ölçüt | İşlem | Örnek sonuç | | --- | --- | --- | | **Aritmetik yoğunluk** | Nüfus / toplam yüz ölçümü | 450.000 / 3.000 = **150 kişi/km²** | | **Doğal nüfus değişimi** | Doğum − ölüm | 45.000 − 20.000 = **+25.000 kişi** | | **Net göç** | Alınan − verilen | 25.000 − 18.000 = **+7.000 kişi** | | **Toplam değişim** | Doğal değişim + net göç | +8.000 − 11.000 = **−3.000 kişi** | | **Artış oranı** | (Son − ilk) / ilk × 100 | 200.000 → 210.000 = **%5** | | **Yaş bağımlılık oranı** | (0–14 + 65+) / (15–64) × 100 | (20+15)/65 × 100 = **%53,8** |
Nüfus Dağılışı ve Yer Seçimi
- **Marmara'da** sanayi–hizmet–ticaret ile nüfus yoğunlaşması belirgindir.
- **Tuz Gölü çevresinde** kuraklık ve su kıtlığı; **yüksek dağlık alanlarda** engebelilik ve ulaşım güçlüğü nüfusu sınırlayabilir.
- **Verimli ovalarda** tarım ve ulaşım yerleşmeyi destekler; taşkın riski ayrıca dikkate alınır.
- **ADNKS** ikamet esaslıdır; doğum iliyle ikamet ili aynı olmak zorunda değildir.
Göç: Birbiriyle Karıştırılan Ayrımlar
| Ayrım | Özellik | | --- | --- | | İç göç | Ülke içinde yer değiştirme | | Dış göç | Ülke sınırını aşan yer değiştirme | | İtici etken | Ayrılınan yerde işsizlik, risk, hizmet yetersizliği | | Çekici etken | Gidilen yerde iş, eğitim, sağlık veya hizmet olanağı | | Mevsimlik | Hasat işçiliği, yaz turizmi işi, yaylacılık | | Beyin göçü | Nitelikli insan gücünün başka merkezlere yönelmesi |
Kırdan kente göçü açıklarken **tarımda makineleşme ve kent istihdamı** birlikte değerlendirilir.
Yerleşme ve Şehir İşlevleri
- **Dağınık doku:** Karadeniz'in yağışlı, suyu yaygın ve parçalı tarım alanlı kırsalı.
- **Toplu doku:** İç Anadolu'da suyun sınırlı noktalarda toplandığı kırsal alanlar.
- **Sürekli:** Köy, mezra, çiftlik, mahalle, divan.
- **Geçici:** Yayla, kom, oba, ağıl, dam, dalyan.
- **Ankara:** İdare; **İzmir:** Liman–ticaret; **Kocaeli:** Sanayi; **Antalya:** Turizm.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Beşerî Coğrafyası - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Beşerî Coğrafyası - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Beşerî Coğrafyası - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MEB-AGS Türkiye Coğrafyası Türkiye Beşerî Coğrafyası - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.