Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Coğrafya Nüfus, Yerleşme, Göç ve Ekonomik Faaliyetler Ders Notu
MSÜ Coğrafya: nüfus, yerleşme, göç ve ekonomik faaliyetler için ders notu.
Ders Notu: Nüfus, Yerleşme, Göç ve Ekonomik Faaliyetler
Kısa Özet
Nüfus coğrafyasında üç temel soru: **İnsanlar nerede yaşar, neden orada yaşar, zamanla nasıl değişir?** Cevap için iklim, su ve yer şekilleri gibi doğal; iş, ulaşım, sanayi ve hizmetler gibi beşerî etkenleri birlikte değerlendirmek gerekir. Nüfus yoğunluğunda farklı paydalar, göçte farklı sınırlar ve ekonomik faaliyetlerde farklı aşamalar kullanılır.
Hesaplamalar
| İşlem | Formül | Örnek | |---|---|---| | Aritmetik yoğunluk | Nüfus / tüm yüzölçümü | 600.000 / 2.000 = 300 kişi/km² | | Fizyolojik yoğunluk | Nüfus / tarım yapılabilir alan | 100.000 / 100 = 1.000 kişi/km² | | Doğal artış | Doğum − ölüm | 12.000 − 7.000 = +5.000 | | Net göç | Alınan − verilen göç | 9.000 − 6.000 = +3.000 | | Yaş bağımlılığı | (0–14 + 65+) / (15–64) ×100 | 30/70 ×100 ≈ %42,9 | | Kent nüfus oranı | Kent nüfusu / toplam ×100 | %40'tan %50'ye = +10 yüzde puan |
Nüfus Piramitleri
- Geniş taban: küçük yaş gruplarının payı görece fazla, yüksek doğumlarla ilişkili olabilir.
- Dar taban, daha geniş üst yaşlar: düşük doğum ve yaşlanma eğilimi görülebilir.
- Bir yaş grubundaki asimetri: göç dâhil pek çok etkenden kaynaklanabilir; kesin nedeni başka veri olmadan söyleme.
- Genç nüfusta okul ve yeni iş alanları; yaşlı nüfusta sağlık ve bakım ihtiyacı önem taşır.
Göç ve Yerleşme
- İç göç: ülke içi; dış göç: ülke sınırlarını aşan.
- İtici neden: işsizlik, afet, güvenlik sorunu. Çekici neden: iş, eğitim, sağlık, gelir ve hizmetler.
- Mevsimlik hareket: belirli bir dönem; sürekli hareket: uzun süreli yer değişimi.
- Göç alan kentte barınma, ulaşım, su, okul ve sağlık altyapısı ihtiyacı artabilir.
- Toplu köy: birçok İç Anadolu düzlüğünde görülür. Dağınık kırsal evler: Doğu Karadeniz'in parçalı ve nemli koşullarında yaygındır.
- Yayla: yazın hayvancılık vb. amaçlarla kullanılan geçici kırsal yerleşme.
Ekonomik Sektörler
**Birincil:** tarlada buğday, çay toplama, madencilik, hayvancılık. **İkincil:** un fabrikası, iplik veya kumaş üretimi, otomobil montajı. **Üçüncül:** satış, taşımacılık, öğretmenlik, sağlık hizmeti, konaklama ve turizm. Araştırma-geliştirme bazı yaklaşımlarda **dördüncül** faaliyettir.
| Ürün / faaliyet | Öne çıkan alan veya koşul | |---|---| | Çay | Nemli Doğu Karadeniz kıyıları | | Fındık | Karadeniz kuşağı | | Buğday | İç Anadolu ve geniş tahıl alanları | | Pamuk | Sulamalı sıcak ovalar, Ege ve Çukurova | | Zeytin | Ege ve Akdeniz'in uygun kesimleri | | Seracılık | Akdeniz'in kışı ılıman kıyıları | | Küçükbaş | Bozkır / step sahaları | | Büyükbaş | Erzurum–Kars gibi geniş çayırlar | | Taş kömürü | Zonguldak havzası | | Bor | Kırka, Emet, Bigadiç |
Karar Verirken Dikkat
Yüksek çalışan oranı yüksek üretim payı demek değildir. İklim her ekonomik faaliyet için tek belirleyici değildir. Örneğin sıcak bir ovada sulama yoksa pamuk üretimi kısıtlanabilir. Fabrikanın limana yakınlığı ulaşım maliyetleriyle bağlantılıdır; madenin yer altında bulunması onu birincil sektör yapar, fabrikada işlenmesi ise ikincil aşamadır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Coğrafya Nüfus, Yerleşme, Göç ve Ekonomik Faaliyetler - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Coğrafya Nüfus, Yerleşme, Göç ve Ekonomik Faaliyetler - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Coğrafya Nüfus, Yerleşme, Göç ve Ekonomik Faaliyetler - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Coğrafya Nüfus, Yerleşme, Göç ve Ekonomik Faaliyetler - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.