Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Bilim Felsefesi Ders Notu
Bilimsel düşünme, araştırma yöntemi ve bilim filozoflarıyla ilgili özet notlar.
MSÜ Felsefe – Bilim Felsefesi Ders Notları
Kısa Özet
Bilim belirli olguları araştırır, bilim felsefesi bilimin doğasını ve yöntemini sorgular. Bilimsel araştırmada problem belirlenir, hipotez kurulur, uygun gözlem ve ölçümle sınanır. Kuramlar açıklama sağlar, yasalar düzenli ilişkileri ifade edebilir. Hiçbiri zorunlu olarak diğerine dönüşmez. Bilimsel bilgi eleştiriye açıktır ve gerektiğinde değişebilir.
Yöntem Kavramları
- Problem: Açıkça araştırılacak soru.
- Hipotez: Sınanabilir açıklama önerisi.
- Gözlem: Olguları izleme ve kaydetme.
- Ölçüm: Özelliğin belirli birimlerle nicelenmesi.
- Kontrollü deney: Değişken etkisinin ayrıştırılması için koşulların düzenlenmesi.
- Tümevarım: Tekil gözlemlerden genel önerme.
- Tümdengelim: Genel öncülden özel sonuç.
- Tekrarlanabilirlik: Benzer koşullarda araştırmanın yeniden uygulanabilmesi.
- Nesnellik: İddiaların gerekçelerinin başkalarınca denetlenebilmesi.
Bilim Filozoflarının Görüşleri
Karl Popper: Yanlışlanabilirlik; bir iddia olası karşı örneğe açık olmalıdır. Testlerden başarıyla çıkmak sonradan çürütülmeyi ilkece engellemez.
Thomas Kuhn: Paradigma, normal bilim, anomali, kriz ve bilimsel devrim. Bilimsel topluluk bir çerçeve içinde problem çözer; ciddi sorunlar biriktiğinde çerçeve dönüşebilir.
Auguste Comte: Pozitivizm; gözlem ve olgulara dayalı bilimsel açıklamalar.
Paul Feyerabend: Tek bir evrensel bilimsel yöntem kuralının mutlaklaştırılmasına eleştiri; tarihsel yöntem çeşitliliği.
Mantıkçı pozitivist yaklaşım: Deneyimle ilişkili önermeler ve mantıksal çözümleme üzerinde durur. Gözlemi ve doğrulanabilirlik tartışmasını öne çıkarması onu Popper’ın yanlışlanabilirliğiyle özdeş kılmaz.
Kuram ile Yasa Farkı
Bilimsel yasa, olgular arasında belirli koşullarda gözlenen ilişki veya düzenliliği dile getirebilir. Bilimsel kuram, olguları açıklayan daha geniş bir kavramsal çerçevedir. Kuramın görevini yasaya terfi etmek şeklinde anlatma. Her ikisinin de geçerlilik sınırı, açıklama gücü ve dayandığı kanıtlar incelenebilir.
Bilimin Temel Özellikleri
Bilim sistemli, gerekçeli, eleştiriye açık ve birikimden yararlanan bir etkinliktir. Aynı zamanda yeni kanıtlarla görüşlerini değiştirebilir. Nesnel denetime yönelmek bilimin hedefidir. Verinin gizlenmesi, yalnız destekleyici örneklerin seçilmesi ve kullanılan yöntemin açıklanmaması güvenilirliği azaltır. Bilimin toplumsal ve tarihsel bir etkinlik olması bütün araştırma sonuçlarının keyfî olduğu anlamına gelmez.
Çözümde Kullanılacak Üç Soru
- Metin araştırmanın yöntemi veya deney düzeni hakkında mı?
- Metin bilimsellik ölçütü, sınanabilirlik veya yanlışlanabilirlik hakkında mı?
- Metin bilim tarihi, bilim topluluğu ve paradigma dönüşümleri hakkında mı?
İlk soru için gözlem, deney, tümevarım ve tümdengelim; ikinci için Popper; üçüncü için Kuhn daha belirleyici olabilir. Bağlamı görmeden filozof adı seçme.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Felsefe Bilim Felsefesi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Felsefe Bilim Felsefesi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Felsefe Bilim Felsefesi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Felsefe Bilim Felsefesi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.