Konu Anlatımı / Ders Notu
Harita Bilgisi, Dünya ve Yer Şekilleri Ders Notu
ÖABT Coğrafya: koordinatlar, harita ölçek ve projeksiyonları, Dünya’nın hareketleri, levha tektoniği, iç ve dış kuvvetler.
ÖABT Coğrafya: Harita Bilgisi, Dünya ve Yer Şekilleri — Ders Notu
Koordinat ve Harita
- Enlem: Ekvator'a göre 0–90° K/G; boylam: Greenwich'e göre 0–180° D/B.
- **15° = 1 saat**, **1° = 4 dakika**; doğudaki yerel saat ileridedir.
- Ölçek 1/100.000 → 1 cm = 1 km; ölçek paydası büyüdükçe ayrıntı azalır.
- İzohipsler yakınsa eğim fazladır; aynı haritada izohips yükselti aralığı sabittir.
Dünya'nın Hareketleri
- Günlük dönme: gece–gündüz, yerel saat, Coriolis.
- Yıllık dolanma + eksen eğikliği: mevsimler ve gün uzunluğu.
- Mart/Eylül ekinoksu: Güneş ışınları Ekvator'a dik.
- Haziran gündönümü: Yengeç; Aralık gündönümü: Oğlak Dönencesi.
İç ve Dış Kuvvetler
- Iraksak levha → yeni kabuk; yakınsak → çarpışma/dalma batma; transform → yanal hareket.
- Orojenez → dağ oluşumu; epirojenez → geniş alanlarda yükselme/alçalma.
- Akarsu: vadi (aşınım), delta (birikim).
- Karst: dolin (çözünme), traverten (birikim).
- Buzul: U vadi (aşınım), moren (birikim).
- Rüzgâr: mantar kaya (aşınım), kumul (birikim).
- Dalga: falez (aşınım), kıyı oku/kordonu (birikim).
Sık Karıştırılan Noktalar
- Büyüklük (deprem kaynağı) ve şiddet (belirli yerdeki etki) farklıdır.
- Okyanus akıntılarının yönünde Coriolis yanında rüzgâr ve kara sınırları da etkilidir.
- Aşınım ve birikim aynı akarsu havzasında farklı kesimlerde birlikte görülebilir.
Kısa Özet
Önce yer ve uzaklık hesabını, sonra günlük–yıllık hareketi, son olarak tektonik ve dış kuvvet şekillerini doğru sınıflandır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
Kolay
Testi ÇözÖABT Coğrafya Harita Bilgisi, Dünya ve Yer Şekilleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
Orta
Testi ÇözÖABT Coğrafya Harita Bilgisi, Dünya ve Yer Şekilleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
Zor
Testi ÇözÖABT Coğrafya Harita Bilgisi, Dünya ve Yer Şekilleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
Karma
Testi ÇözÖABT Coğrafya Harita Bilgisi, Dünya ve Yer Şekilleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
PDF İndirme
PDF İNDİR · PremiumBu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.