Konu Anlatımı / Ders Notu
Jeoloji ve Astronomi Ders Notu
ÖABT Fen Bilimleri jeoloji ve astronomi kısa çalışma notları, temel kavram ve formüller.
Jeoloji (Yer Bilimi) ve Astronomi – Ders Notu
Kısa Özet
Jeoloji
- **Kabuk–manto–çekirdek** kimyasal/iç yapı katmanları; **litosfer–astenosfer** mekanik davranış katmanlarıdır.
- Litosfer: kabuk + en üst rijit manto; astenosfer: daha kolay şekil değiştiren manto bölümü.
- Sıvı dış çekirdekten **S dalgaları geçemez**, P dalgaları geçebilir.
- Magmatik: magma/lava soğur; tortul: çökelir/taşlaşır; metamorfik: erimeden sıcaklık ve basınçla değişir.
- Granit derin ve yavaş; bazalt yüzeyde hızlı soğur. Mermer metamorfik; kireçtaşı çoğunlukla tortuldur.
- Iraksak sınır: okyanus ortası sırtı/rift, yeni kabuk. Yakınsak: dalma/çarpışma, hendek/dağ/volkanik yay. Transform: yatay kayma ve deprem.
- Normal fay: gerilme; ters fay: sıkışma; doğrultu atımlı: makaslama.
- Odak yer içindeki kırılma noktası; merkez üssü yüzeydeki izdüşümdür. Büyüklük kaynağın ölçeği; şiddet yerel etkidir.
- Göreli yaş: bozulmamış tortul tabakada alttaki yaşlıdır; kesen yapı kestiği yapıdan gençtir.
- Radyometrik yaş: her yarı ömürde başlangıç ana izotopunun kalan miktarı yarıya iner.
- Ayrışma yerinde parçalanma/çözünme, erozyon taşıma, birikme çökelmedir. Karst: çözünebilen kayaçların suyla çözünmesi.
- Gözeneklilik ≠ geçirgenlik; akifer depolama ve iletmeyi birlikte gerektirir.
Astronomi
- 1 AB ≈ 149,6 milyon km. 1 ışık yılı uzaklık birimi. 1 parsek ≈ 3,26 ışık yılı.
- Paralaks açısı büyük → yıldız yakın. Mavi yıldızın yüzey sıcaklığı çoğunlukla kırmızıdan yüksektir.
- Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki **dönmesi** gece/gündüz; **eksen eğikliğiyle dolanması** mevsimler oluşturur.
- Yeni ay + düğüm yakınlığı → Güneş tutulması olabilir. Dolunay + düğüm yakınlığı → Ay tutulması olabilir.
- Ay'ın evreleri gölge tutulması değildir. Ay eşzamanlı döndüğünden aynı yüzü görünür.
- Kepler: (1) elips, Güneş odakta; (2) eşit zamanda eşit alan, yakında hızlı; (3) T² ∝ a³.
- Ana kol yıldızında hidrojen füzyonu; yıldızın son evresi başlangıç kütlesine bağlıdır.
- H–R diyagramı: ışıma gücü ve sıcaklık; Samanyolu: çubuklu sarmal galaksi.
- Ötegezegen geçişinde yıldızın parlaklığında periyodik azalma; meteor atmosferdeki ışık izi, meteorit yüzeye ulaşan parçadır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
Kolay
Testi ÇözÖABT Fen Bilimleri Jeoloji (Yer Bilimi) ve Astronomi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
Orta
Testi ÇözÖABT Fen Bilimleri Jeoloji (Yer Bilimi) ve Astronomi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
Zor
Testi ÇözÖABT Fen Bilimleri Jeoloji (Yer Bilimi) ve Astronomi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
Karma
Testi ÇözÖABT Fen Bilimleri Jeoloji (Yer Bilimi) ve Astronomi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
PDF İndirme
PDF İNDİR · PremiumBu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.