Konu Anlatımı / Ders Notu
Uygulamalı Davranış Analizi ve Davranış Değiştirme Ders Notu
ÖABT Özel Eğitim için uygulamalı davranış analizi ve davranış değiştirme alanında sınav odaklı ders notu.
Uygulamalı Davranış Analizi ve Davranış Değiştirme — Ders Notu
Ana Kavramlar
- **İşevuruk tanım:** İki kişinin benzer biçimde sayabileceği gözlenebilir davranış.
- **ABC:** Öncül (önce) – davranış (gözlenen) – sonuç (sonra).
- **İDD/FBA:** Gözlem, görüşme ve kayıtlardan davranışın işlevi hakkında test edilebilir hipotez oluşturma.
- **Pekiştirme:** Gelecekteki davranışı artırır; **ceza:** azaltır.
- **Olumlu/olumsuz:** Uyaran ekleme/kaldırma; iyi/kötü demek değildir.
- **İşlevler:** Sosyal ilgi, etkinlik/nesne elde etme, kaçma, otomatik pekiştirme.
Ayrımlı Pekiştirme ve İletişim
| Teknik | Ölçüt | Örnek | | --- | --- | --- | | DRA | Alternatif uygun tepki | Bağırmak yerine söz isteme | | DRI | Problem davranışla aynı anda olamayan tepki | Nesne fırlatma yerine nesneyi iki eliyle sabit tutma | | DRO | Belirli sürede problem davranışın olmaması | 5 dakika içinde problem davranış görülmemesi | | DRL | Aşırı tepki sıklığını azaltma | Gerekenden çok soru sormayı uygun düzeye indirme | | FCT | Aynı işlevi sağlayan iletişim | Görevden kaçmak için itme yerine mola kartı |
Öğretim Teknikleri
- **Ayrık deneme:** Yönerge → tepki → planlı geri bildirim → kısa ara.
- **Doğal öğretim:** Günlük rutinlerde ortaya çıkan fırsatları kullanma.
- **Şekillendirme:** Hedef davranışa artan benzerlikte tepkileri pekiştirme.
- **Beceri analizi:** Karmaşık işi basamaklara ayırma.
- **İleri/geri zincirleme:** İlk/son basamaktan başlama.
- **İpucu silikleştirme:** Desteği sistematik azaltarak bağımsızlığı artırma.
Ölçüm–Yorum
- Frekans = kaç kez.
- Oran = sayı / gözlem zamanı.
- Süre = davranışın toplam devam zamanı.
- Gecikme = yönerge ile tepki başlangıcı arası.
- Kısmi aralık = aralıkta en az bir kez; tam aralık = aralığın tamamında; anlık = kontrol anında.
- Gözlemciler arası uyum = ölçümler arası tutarlılık; uygulama bütünlüğü = plan adımlarına uyum.
Araştırma ve Etik
- AB = başlangıç / uygulama; nedensellik kanıtı sınırlı.
- Çoklu başlama = farklı basamaklarda farklı zamanlarda müdahale başlar.
- ABAB = geri çekmeli; güvenlik veya kazanım nedeniyle her zaman etik değildir.
- Genelleme = başka kişi/ortam/materyal; kalıcılık = zaman sonra sürdürme.
- Sosyal geçerlik = amaç, yöntem ve sonucun kişi için anlamlılığı.
- Hedef: öğrencinin iletişimi, güvenliği, seçimi ve bağımsızlığı.
Kısa Özet
UDA'nın omurgası **işevuruk tanım – işlev – ölçüm – bireyselleştirilmiş öğretim – veriyle izleme** dizisidir. İletişim ve olumlu davranış desteği önceliklidir. Pekiştirme/ceza davranışın ileride artması-azalmasıyla tanımlanır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Özel Eğitim Uygulamalı Davranış Analizi ve Davranış Değiştirme - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Özel Eğitim Uygulamalı Davranış Analizi ve Davranış Değiştirme - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Özel Eğitim Uygulamalı Davranış Analizi ve Davranış Değiştirme - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Özel Eğitim Uygulamalı Davranış Analizi ve Davranış Değiştirme - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.