Konu Anlatımı / Ders Notu
Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi ve Islahat Hareketleri Ders Notu
ÖABT Tarih Osmanlı XIX. yüzyıl ıslahatları, antlaşmalar, anayasal gelişmeler ve Birinci Dünya Savaşı dönemi ders notu.
Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi ve Islahat Hareketleri — Ders Notu
II. Mahmud'un Kurumsal Reformları
**1808 Sened-i İttifak:** Alemdar Mustafa Paşa girişimiyle merkez-âyan ilişkileri; anayasa ve seçimle kurulan meclis değildir. **1826 Vak‘a-i Hayriyye:** Yeniçeri Ocağı kaldırıldı, **Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye** kuruldu. **1831 Takvîm-i Vekāyi‘:** İlk resmî gazete. **1831 nüfus kayıtları:** Askerlik-vergi gereksinimiyle bağlantılı erkek ağırlıklı sayım; modern kapsamlı genel sayım sayılmaz.
II. Mahmud'un Diplomasi Dönemi
- **1829 Edirne Antlaşması:** Rusya ile savaş sonrası barış.
- **1833 Hünkâr İskelesi:** Rusya ile savunma ittifakı; Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa bunalımı bağlamı.
- **1838 Balta Limanı:** İngiltere ile ticaret antlaşması; tekel ve dış ticaret düzeninde değişiklik.
- **1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi:** Boğazlar rejiminde çok taraflı diplomasi düzenlemesi.
Tanzimat Dönemi Belgeleri
**1839 Tanzimat (Gülhane):** Sultan Abdülmecid; Mustafa Reşid Paşa tarafından okundu. Can-mal güvenliği, kanun, askerlik, vergi düzeni vaatleri. **1856 Islahat Fermanı:** Tanzimat çizgisinde özellikle gayrimüslim Osmanlı tebaası için ayrıntılı eşitlik ve hak hükümleri. **1853-1856 Kırım Savaşı:** Rusya karşısında İngiltere ve Fransa gibi müttefiklerle savaş. **1854:** İlk dış borçlanma. **1856 Paris Antlaşması:** Kırım Savaşı'nın barışı ve Karadeniz/Osmanlı bütünlüğü düzenlemeleri.
İdare ve Eğitimde Yeniden Yapılanma
**1864 Vilâyet Nizamnâmesi** taşra idaresi ve vilayet örgütlenmesi. **1869 Maârif-i Umûmiyye Nizamnâmesi** eğitim kurumları ve idaresine ilişkin önemli mevzuat. Reformlar yalnız askerliğe indirgenemez: eğitim, maliye, hukuki temsil ve merkez-taşra ilişki biçimleri de değişmiştir.
Anayasa ve Savaşlar
**1876 Kânûn-ı Esâsî:** II. Abdülhamid, ilk yazılı Osmanlı anayasası; **Meclis-i Âyan (atama)** ve **Meclis-i Mebûsan (seçim)**. **1877-1878 Doksanüç Harbi:** Osmanlı-Rus Savaşı. **1878 Ayastefanos** iki devlet arasında, **1878 Berlin** büyük güçlerce yeniden düzenleme. **1878 Meclis-i Mebûsan'ın tatili:** Anayasa metninin bütün varlığıyla ortadan kaldırılması değildir. **1881 Muharrem Kararnâmesi/Düyûn-ı Umûmiyye:** Borç servisi için belirli devlet gelirlerinin tahsili.
II. Meşrutiyet ve Savaşların Sonu
**1908 II. Meşrutiyet:** 1876 anayasal düzeninin yeniden işletilmesi. **1909 31 Mart Vak‘ası:** Milâdî 13 Nisan; ardından II. Abdülhamid tahttan indirildi, V. Mehmed Reşad geçti. **1909 anayasa değişikliği:** Padişah yetkileri sınırlandı, hükümetin meclise karşı sorumluluğu güçlendi. **1911-1912 Trablusgarp:** İtalya'ya karşı, Uşi Antlaşması. **1912-1913 Balkan Savaşları:** Rumeli'de geniş kayıplar, 1913'te Edirne geri alındı. **1913 Bâbıâli Baskını:** İttihatçı hükûmet darbesi. **1914:** Karadeniz'de Rus limanlarına saldırılarla savaşa giriş. **30 Ekim 1918 Mondros:** I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı bakımından ateşkesi.
Kavramları Doğru Ayırma
**Ferman**, padişah kaynaklı düzenleme bildirisi; **anayasa**, devlet kurumlarının temel yetkilerini belirleyen norm; **ticaret antlaşması**, devletler arası ekonomik hükümler; **ateşkes**, askerî çatışmaları durdurma düzenlemesidir. 1839 fermanı 1876 anayasası yerine kullanmayın. 1854 borçlanmayı 1881 tahsil kurumu ile aynı olay saymayın. Ayastefanos ile Berlin'i ayrı diplomatik aşamalar olarak değerlendirin. 1908'deki gelişmeyi ilk Osmanlı anayasasının sıfırdan yazılması diye okumayın.
Kısa Özet
**1808 Sened**, **1826 Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması**, **1831 resmî gazete**, **1833 Rusya ittifakı**, **1838 İngiltere ticaret**, **1839 Tanzimat**, **1854 ilk dış borç**, **1856 Islahat ve Paris**, **1876 Kânûn-ı Esâsî**, **1878 Berlin ve meclisin tatili**, **1881 Düyûn-ı Umûmiyye**, **1908 II. Meşrutiyet**, **1909 31 Mart/anayasa değişikliği**, **1911-1912 Trablusgarp**, **1912-1913 Balkan**, **1918 Mondros**.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Tarih Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi ve Islahat Hareketleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Tarih Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi ve Islahat Hareketleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Tarih Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi ve Islahat Hareketleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Tarih Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi ve Islahat Hareketleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.