Konu Anlatımı / Ders Notu
Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) Ders Notu
ÖABT Tarih için 10 Ağustos 1920 Sevr; İzmir, Boğazlar, Ermenistan, askerî ve mali hükümler ile Ankara’nın tepkisi ders notları.
Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi — Ders Notu
Temel Çerçeve
**Sevr: 10 Ağustos 1920, Sèvres/Fransa.** I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı’ya dayatılan barış hükümlerini içerir. **San Remo (Nisan 1920)** taslağın esaslarını kararlaştıran konferanstır. Osmanlı imzacıları: **Rıza Tevfik Bey, Hadi Paşa, Reşat Halis Bey**. **TBMM reddetti.** Osmanlı Meclis-i Mebusanı anayasal onayı vermedi; Sevr **yürürlüğe girmedi**.
Topraklar ve Sınırlar
**İzmir:** Osmanlı egemenlik unvanı şeklen korunacak; Yunanistan yönetimi üstlenecek; beş yılın ardından yerel parlamentonun Milletler Cemiyetine katılma talebi olabilecek. “Derhal ve kesin ilhak” doğru değildir.
**Doğu Trakya:** Osmanlı’nın belirli Avrupa toprakları üzerindeki haklarından **Yunanistan lehine** feragati öngörülür.
**Ermenistan:** Bağımsız devletin tanınması; **Erzurum–Trabzon–Van–Bitlis** çevresindeki sınırın **ABD başkanının hakemliği** ile belirlenmesi.
**Kürt bölgeleri:** Önce yerel **özerklik tasarımı**, koşullar gerçekleşirse **Milletler Cemiyeti üzerinden** bağımsızlık başvurusuna açık süreç; fiilen kurulmuş devlet değildir.
Boğazlar ve İstanbul
**İstanbul:** Osmanlı başkenti olarak kalması **antlaşmaya uyma şartına bağlıdır**. **Boğazlar:** Savaşta ve barışta geniş geçiş serbestisi ve uluslararası **Boğazlar Komisyonu**. Deniz geçitleri üzerinde egemenlik daralır.
Askerî Hükümler
**35.000 jandarma + 15.000 takviye = 50.000 kişi**. Ayrıca **700 kişilik padişah muhafızı** ayrı tutulur; toplam **50.700** diye anlatılır. Ordunun gönüllülerden oluşturulması ve seferberliğin sınırlanması öngörülür. Sayı hükümleri Sevr’in uygulanmış askeri kadrosu değildir; metinde **tasarlanmış** sınırlardır.
Mali Hükümler
**Kapitülasyonların/1914 öncesi imtiyazların yeniden tesis edilmesi** ve yabancı etkisindeki **Maliye Komisyonu**, bütçe, gelir, gümrük ve ticaret kararlarını etkileyecekti. Bu durum **iktisadi bağımsızlığa** ters düşer.
TBMM ve Sonuç
**Şûrâ-yı Saltanat** kabul yönünde bir tutum aldı, ancak **Meclis-i Mebusan onayı yerine geçmedi**. **TBMM**, Misak-ı Millî ve millî egemenlik anlayışıyla antlaşmayı tanımadı. İşgale karşı sürdürülen Millî Mücadele, Sevr’in uygulanmasını engelledi. **24 Temmuz 1923 Lozan**, yeni barış düzenini oluşturdu.
[KRITIK] **Sevr imzalıdır; yürürlüğe girmiş değildir.** 1920 İstanbul yönetiminin yaklaşımı ile Ankara TBMM’nin bağımsızlık siyaseti birbirinin aynı değildir. [/KRITIK]
[ORNEK] “İzmir Sevr ile hemen ilhak edildi” **yanlış**. Önce Yunan yönetimi, sonrasında **beş yıl ve Milletler Cemiyeti** usulü öngörüldü. “İstanbul hemen kaybedildi” **yanlış**; koşullu başkent statüsü vardı. [/ORNEK]
[IPUCU] **Üç tarih:** San Remo Nisan 1920 → Sevr Ağustos 1920 → Lozan Temmuz 1923. **Üç sayı:** 35 bin jandarma + 15 bin takviye + 700 saray muhafızı. **Üç kurum:** TBMM reddeder; Boğazlar Komisyonu denetlerdi; Maliye Komisyonu gelirleri etkilerdi. [/IPUCU]
Kısa Özet
Sevr, Osmanlı Devleti’nin topraklarını ve siyasal, askerî, ekonomik egemenliğini sınırlayan **10 Ağustos 1920** tarihli imzalı fakat **onaylanmayan/uygulanamayan** metindir. İzmir ve Doğu Trakya’nın Yunanistan’la ilgili hükümleri, doğuda Ermenistan sınırı ve Kürt bölgelerine yönelik koşullu hükümler, Boğazlar Komisyonu, mali dış denetim ve 50.700 kişiyle sınırlı askerî çerçeve ayırt edilmelidir. **TBMM Sevr’i reddetti; Lozan 1923’te yeni barış düzenini kurdu.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.