Konu Anlatımı / Ders Notu

Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) Ders Notu

ÖABT Tarih için 10 Ağustos 1920 Sevr; İzmir, Boğazlar, Ermenistan, askerî ve mali hükümler ile Ankara’nın tepkisi ders notları.

Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi — Ders Notu

Temel Çerçeve

**Sevr: 10 Ağustos 1920, Sèvres/Fransa.** I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı’ya dayatılan barış hükümlerini içerir. **San Remo (Nisan 1920)** taslağın esaslarını kararlaştıran konferanstır. Osmanlı imzacıları: **Rıza Tevfik Bey, Hadi Paşa, Reşat Halis Bey**. **TBMM reddetti.** Osmanlı Meclis-i Mebusanı anayasal onayı vermedi; Sevr **yürürlüğe girmedi**.

Topraklar ve Sınırlar

**İzmir:** Osmanlı egemenlik unvanı şeklen korunacak; Yunanistan yönetimi üstlenecek; beş yılın ardından yerel parlamentonun Milletler Cemiyetine katılma talebi olabilecek. “Derhal ve kesin ilhak” doğru değildir.

**Doğu Trakya:** Osmanlı’nın belirli Avrupa toprakları üzerindeki haklarından **Yunanistan lehine** feragati öngörülür.

**Ermenistan:** Bağımsız devletin tanınması; **Erzurum–Trabzon–Van–Bitlis** çevresindeki sınırın **ABD başkanının hakemliği** ile belirlenmesi.

**Kürt bölgeleri:** Önce yerel **özerklik tasarımı**, koşullar gerçekleşirse **Milletler Cemiyeti üzerinden** bağımsızlık başvurusuna açık süreç; fiilen kurulmuş devlet değildir.

Boğazlar ve İstanbul

**İstanbul:** Osmanlı başkenti olarak kalması **antlaşmaya uyma şartına bağlıdır**. **Boğazlar:** Savaşta ve barışta geniş geçiş serbestisi ve uluslararası **Boğazlar Komisyonu**. Deniz geçitleri üzerinde egemenlik daralır.

Askerî Hükümler

**35.000 jandarma + 15.000 takviye = 50.000 kişi**. Ayrıca **700 kişilik padişah muhafızı** ayrı tutulur; toplam **50.700** diye anlatılır. Ordunun gönüllülerden oluşturulması ve seferberliğin sınırlanması öngörülür. Sayı hükümleri Sevr’in uygulanmış askeri kadrosu değildir; metinde **tasarlanmış** sınırlardır.

Mali Hükümler

**Kapitülasyonların/1914 öncesi imtiyazların yeniden tesis edilmesi** ve yabancı etkisindeki **Maliye Komisyonu**, bütçe, gelir, gümrük ve ticaret kararlarını etkileyecekti. Bu durum **iktisadi bağımsızlığa** ters düşer.

TBMM ve Sonuç

**Şûrâ-yı Saltanat** kabul yönünde bir tutum aldı, ancak **Meclis-i Mebusan onayı yerine geçmedi**. **TBMM**, Misak-ı Millî ve millî egemenlik anlayışıyla antlaşmayı tanımadı. İşgale karşı sürdürülen Millî Mücadele, Sevr’in uygulanmasını engelledi. **24 Temmuz 1923 Lozan**, yeni barış düzenini oluşturdu.

[KRITIK] **Sevr imzalıdır; yürürlüğe girmiş değildir.** 1920 İstanbul yönetiminin yaklaşımı ile Ankara TBMM’nin bağımsızlık siyaseti birbirinin aynı değildir. [/KRITIK]

[ORNEK] “İzmir Sevr ile hemen ilhak edildi” **yanlış**. Önce Yunan yönetimi, sonrasında **beş yıl ve Milletler Cemiyeti** usulü öngörüldü. “İstanbul hemen kaybedildi” **yanlış**; koşullu başkent statüsü vardı. [/ORNEK]

[IPUCU] **Üç tarih:** San Remo Nisan 1920 → Sevr Ağustos 1920 → Lozan Temmuz 1923. **Üç sayı:** 35 bin jandarma + 15 bin takviye + 700 saray muhafızı. **Üç kurum:** TBMM reddeder; Boğazlar Komisyonu denetlerdi; Maliye Komisyonu gelirleri etkilerdi. [/IPUCU]

Kısa Özet

Sevr, Osmanlı Devleti’nin topraklarını ve siyasal, askerî, ekonomik egemenliğini sınırlayan **10 Ağustos 1920** tarihli imzalı fakat **onaylanmayan/uygulanamayan** metindir. İzmir ve Doğu Trakya’nın Yunanistan’la ilgili hükümleri, doğuda Ermenistan sınırı ve Kürt bölgelerine yönelik koşullu hükümler, Boğazlar Komisyonu, mali dış denetim ve 50.700 kişiyle sınırlı askerî çerçeve ayırt edilmelidir. **TBMM Sevr’i reddetti; Lozan 1923’te yeni barış düzenini kurdu.**

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

ÖABT Tarih Sevr Antlaşması ve TBMM’nin Tepkisi (1920) - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium