Konu Anlatımı / Ders Notu
Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi Ders Notu
Anadolu ve Osmanlı Türkçesi dönemleri, eserleri ve filolojik kavramlar için ÖABT ders notları.
Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi — Ders Notu
Dil Tarihi Çerçevesi
- Eski Anadolu Türkçesi: Oğuz temelli Batı Türkçesi; genellikle XIII–XV. yüzyıl.
- Geniş Osmanlı Türkçesi: Eski Anadolu döneminden XX. yüzyıl başlarına uzanan yazı dili.
- Klasik Osmanlı Türkçesi: Genel olarak XVI–XIX. yüzyıllar.
- Yeni Osmanlı Türkçesi: XIX. yüzyıl ortaları–XX. yüzyıl başları.
- Sınırlar mutlak değil; tarihî metin verisine dayalı dönemlendirmelerdir.
Eser-Yazar Eşleştirmeleri
| Yazar | Eser | Özellik | | --- | --- | --- | | Ahmed Fakih | Çarhnâme | Erken Anadolu dinî-tasavvufî metni | | Yunus Emre | Divan | Şiirler | | Yunus Emre | Risâletü’n-Nushiyye | Öğretici mesnevi | | Gülşehrî | Mantıku’t-Tayr | 1317, Türkçe tasavvufî mesnevi | | Âşık Paşa | Garibnâme | 1330, didaktik-tasavvufî mesnevi | | Hoca Mesud | Süheyl ü Nevbahâr | XIV. yüzyıl çeviri mesnevi | | Ahmedî | İskendernâme | XIV. yüzyıl Anadolu mesnevisi | | Ahmed Vefik Paşa | Lehce-i Osmânî | XIX. yüzyıl sözlüğü |
Osmanlı Türkçesinde Dil Özellikleri
- Geleneksel yazı: Arap esaslı harfler.
- Arapça ve Farsçadan kelime alıntıları ve bazı Farsça tamlamalar.
- Türkçe temel biçim ve cümle yapısı sürer.
- Türkçe yapım ve çekim ekleri yabancı kökenli isimlere de gelebilir.
- Söz varlığı kökeni, metnin dilini tek başına belirlemez.
Metin Okuma Terimleri
- Telif: eserin oluşturulması.
- İstinsah: yazmanın kopyalanması.
- Nüsha: eserin belirli yazma veya basma örneği.
- Çevriyazı: özgün yazı işaretlerinin başka yazı sisteminde ses değeriyle gösterilmesi.
- Sadeleştirme: ifadenin çağdaş okur için güncel dile uyarlanması.
- Anakronizm: bugünkü anlamı kanıtsız biçimde tarihî metne taşıma.
Sınavda Karıştırılanlar
- 1317 Gülşehrî; 1330 Âşık Paşa.
- Mantıku’t-Tayr ile Garibnâme aynı eser değildir.
- Divan ile Risâletü’n-Nushiyye farklı türlerdir.
- Osmanlı Türkçesinde Arapça kelime çokluğu dili Arapçaya dönüştürmez.
- Arap harfi = Arapça dil demek değildir.
- Metin telifi ile nüshanın istinsahı aynı tarih olmayabilir.
- 1928 alfabe reformu Türkçenin tüm gramerini bir günde değiştirmemiştir.
Kısa Özet
Eski Anadolu Türkçesi Oğuz temelli erken yazı dilidir. Gülşehrî–Mantıku’t-Tayr (1317), Âşık Paşa–Garibnâme (1330), Hoca Mesud–Süheyl ü Nevbahâr, Ahmedî–İskendernâme, Yunus Emre–Divan/Risâletü’n-Nushiyye temel eşleştirmelerdir. Klasik Osmanlı yazı dili Arapça-Farsça alıntılar taşısa da Türkçe dil yapısını korur. XIX. yüzyıldaki yenileşme ve sadeleşme ile 1928 harf değişimi ayrı süreçlerdir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.