Konu Anlatımı / Ders Notu

Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe Hızlı Tekrar

Türk dili tarihi, Eski Türkçe eserler ve en çok karıştırılan dönemleri hızlı tekrar.

Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe — Hızlı Tekrar

30 Saniyelik Dönem Hatırlatma

Köktürk: anıt, devlet, öğüt, Orhon. Uygur: farklı alfabeler, dinî çeviri, metin çeşitliliği. Karahanlı: XI. yüzyıl İslami eserler, Kutadgu Bilig ve Divanü Lügati't-Türk.

Tarih ve Kişiler

  • Kül Tigin Yazıtı: 732.
  • Bilge Kağan Yazıtı: 735.
  • Tonyukuk: devlet adamı, danışman ve yazıt anlatıcısı.
  • Yollug Tigin: Kül Tigin ile Bilge Kağan yazıtları.
  • Vilhelm Thomsen: Köktürk yazısının 1893'te çözülmesi.
  • Yazının genel yönü: sağdan sola.

Eserleri Ayır

  • Altun Yaruk, Sekiz Yükmek, Maytrisimit: Budist Uygur çevresi.
  • Huastuanift: Maniheist tövbe/itiraf metni.
  • Irk Bitig: fal kitabı; Köktürk harfli el yazması.
  • Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib, Karahanlı, XI. yüzyıl.
  • Divanü Lügati't-Türk: Kaşgarlı Mahmud, Karahanlı, XI. yüzyıl.

Tarihî Sözcükler

bodun=halk; il=devlet; törü=düzen/töre; bitig=yazı/kitap; bengü=ebedî; teŋri=gök/ilah anlam alanı.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

  1. Köktürkçe ve Uygurca aynı dönemin iki ayrı yazılı malzeme grubudur; tek alfabe değildir.
  2. Irk Bitig'in Uygur çevresindeki yeri, runiform yazısını dışlamaz.
  3. Huastuanift Maniheist, Altun Yaruk Budisttir.
  4. Orhon metinlerini Karahanlı İslami eserleriyle karıştırmayın.
  5. Yazı sistemi, dil ve metin türü aynı kavram değildir.
  6. Yazıt dili bütün tarihî konuşma lehçelerinin eksiksiz kaydı değildir.
  7. Kök ve eklerin tarihî biçimini çağdaş dildekiyle bire bir aynı varsaymayın.

Son 2 Dakikalık Tekrar

  • 732 Kül Tigin, 735 Bilge Kağan, 1893 Thomsen.
  • 'Bodun' halk, 'il' devlet, 'bengü' kalıcı, 'bitig' yazılı metin.
  • Köktürk yazısı Orhon'da genel olarak sağdan sola.
  • Uygur yazısı Soğd geleneğiyle ilişkili; tek kullanılan yazı değildir.
  • Metin yorumunda dönem + tür + yazı + bağlam + dil özellikleri kontrol edilir.
  • Anıt yazıt ile dinî çeviri sözcük sıklıkları tür etkisi gözetilmeden kıyaslanmaz.

Kendini Kontrol Et

  1. Köktürk yazısını çözümleyen kişi ve yıl? — Vilhelm Thomsen, 1893.
  2. Bilge Kağan Yazıtı'nın tarihi? — 735.
  3. Huastuanift hangi çevrede? — Maniheist.
  4. Irk Bitig'in türü? — Fal kitabı.
  5. 'Bodun' ne demektir? — Halk/millet.
  6. 'İl'i yalnız 'modern idari birim' çevirmek hangi sorunu doğurur? — Anakronizm.
  7. Eski Uygur metinleri tek alfabe kullanır mı? — Hayır.
  8. Karahanlı çevresinden iki eser? — Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Ders Notu

Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe Ders Notu

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Kolay

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium