Konu Anlatımı / Ders Notu
Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe Hızlı Tekrar
Türk dili tarihi, Eski Türkçe eserler ve en çok karıştırılan dönemleri hızlı tekrar.
Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe — Hızlı Tekrar
30 Saniyelik Dönem Hatırlatma
Köktürk: anıt, devlet, öğüt, Orhon. Uygur: farklı alfabeler, dinî çeviri, metin çeşitliliği. Karahanlı: XI. yüzyıl İslami eserler, Kutadgu Bilig ve Divanü Lügati't-Türk.
Tarih ve Kişiler
- Kül Tigin Yazıtı: 732.
- Bilge Kağan Yazıtı: 735.
- Tonyukuk: devlet adamı, danışman ve yazıt anlatıcısı.
- Yollug Tigin: Kül Tigin ile Bilge Kağan yazıtları.
- Vilhelm Thomsen: Köktürk yazısının 1893'te çözülmesi.
- Yazının genel yönü: sağdan sola.
Eserleri Ayır
- Altun Yaruk, Sekiz Yükmek, Maytrisimit: Budist Uygur çevresi.
- Huastuanift: Maniheist tövbe/itiraf metni.
- Irk Bitig: fal kitabı; Köktürk harfli el yazması.
- Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib, Karahanlı, XI. yüzyıl.
- Divanü Lügati't-Türk: Kaşgarlı Mahmud, Karahanlı, XI. yüzyıl.
Tarihî Sözcükler
bodun=halk; il=devlet; törü=düzen/töre; bitig=yazı/kitap; bengü=ebedî; teŋri=gök/ilah anlam alanı.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
- Köktürkçe ve Uygurca aynı dönemin iki ayrı yazılı malzeme grubudur; tek alfabe değildir.
- Irk Bitig'in Uygur çevresindeki yeri, runiform yazısını dışlamaz.
- Huastuanift Maniheist, Altun Yaruk Budisttir.
- Orhon metinlerini Karahanlı İslami eserleriyle karıştırmayın.
- Yazı sistemi, dil ve metin türü aynı kavram değildir.
- Yazıt dili bütün tarihî konuşma lehçelerinin eksiksiz kaydı değildir.
- Kök ve eklerin tarihî biçimini çağdaş dildekiyle bire bir aynı varsaymayın.
Son 2 Dakikalık Tekrar
- 732 Kül Tigin, 735 Bilge Kağan, 1893 Thomsen.
- 'Bodun' halk, 'il' devlet, 'bengü' kalıcı, 'bitig' yazılı metin.
- Köktürk yazısı Orhon'da genel olarak sağdan sola.
- Uygur yazısı Soğd geleneğiyle ilişkili; tek kullanılan yazı değildir.
- Metin yorumunda dönem + tür + yazı + bağlam + dil özellikleri kontrol edilir.
- Anıt yazıt ile dinî çeviri sözcük sıklıkları tür etkisi gözetilmeden kıyaslanmaz.
Kendini Kontrol Et
- Köktürk yazısını çözümleyen kişi ve yıl? — Vilhelm Thomsen, 1893.
- Bilge Kağan Yazıtı'nın tarihi? — 735.
- Huastuanift hangi çevrede? — Maniheist.
- Irk Bitig'in türü? — Fal kitabı.
- 'Bodun' ne demektir? — Halk/millet.
- 'İl'i yalnız 'modern idari birim' çevirmek hangi sorunu doğurur? — Anakronizm.
- Eski Uygur metinleri tek alfabe kullanır mı? — Hayır.
- Karahanlı çevresinden iki eser? — Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
Kolay
Testi ÇözÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
Orta
Testi ÇözÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
Zor
Testi ÇözÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
Karma
Testi ÇözÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Dili Tarihi ve Eski Türkçe - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
PDF İndirme
PDF İNDİR · PremiumBu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.