Konu Anlatımı / Ders Notu
Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Jeolojik Yapısı Hızlı Tekrar
KPSS Ön Lisans Türkiye’nin dağları, ovaları, platoları, karstik şekilleri, kıyı tipleri ve aktif tektonik yapısı.
Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Jeolojik Yapısı — Hızlı Tekrar
Son 2 Dakikalık Tekrar
**Türkiye:** Alp-Himalaya genç dağ kuşağı, yükselti **batıdan doğuya** artar, tektonik hareketler etkindir. **Kıvrım → Kuzey Anadolu Dağları, Toroslar**; **kırık/horst → Yunt, Bozdağlar, Aydın Dağları**; **volkanik → Büyük Ağrı, Erciyes, Süphan, Tendürek, Nemrut, Hasan**. **Horst yüksek**, **graben çukur** bloktur.
**Akarsu ve ova:** **Bafra = Kızılırmak**, **Çarşamba = Yeşilırmak**, **Çukurova = Seyhan-Ceyhan**; delta, akarsuyun taşıdığı alüvyonla oluşur. **Plato** yüksek ve yarılmış düzlük; **Taşeli karstik**, **Erzurum-Kars volkanik** yapıdadır.
**Karst:** Lapya → dolin → uvala → polye (genel küçükten büyüğe). **Obruk** çökmenin oluşturduğu derin çukur. **Sarkıt tavanda, dikit tabanda, birleşince sütun**; **traverten çökelme** (Pamukkale). **Peribacaları** volkanik tüflerin farklı aşınmasıyla oluşur.
**Kıyı:** Karadeniz/Akdeniz çoğunlukla **boyuna**; Ege **enine**. **Ria = su altında kalan akarsu vadisi** (Marmaris-Fethiye), **dalmaçya = kıyıya paralel ada ve yarımadalar** (Kaş). **Falez dalga aşınımı**, **tombolo adayı karaya bağlar (Kapıdağ)**, **lagün kıyı seti gerisindeki su alanı (Büyükçekmece)**.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
- **Horst yükselti, graben çöküntü:** Aydın Dağları horst; Büyük Menderes Ovası graben.
- **Kıvrım ≠ volkanik:** Toros kıvrım; Erciyes volkanik.
- **Bafra ≠ Çarşamba:** Bafra Kızılırmak; Çarşamba Yeşilırmak.
- **Delta ≠ tektonik ova:** Çukurova delta; Konya tektonik ova.
- **Plato ≠ alçak ova:** Erzurum-Kars yüksek volkanik plato.
- **Lapya/dolin/uvala/polye ≠ traverten:** ilk grup çözünme; traverten çökelme.
- **Ria ≠ dalmaçya:** ria eski akarsu vadisi; dalmaçya paralel adalar.
- **Enine ≠ boyuna:** Ege enine; Karadeniz/Akdeniz genel boyuna.
- **Tombolo ≠ lagün:** tombolo ada-kara bağlantısı, lagün set gerisindeki sığ su.
- **Fiyort yok ≠ buzul yok:** fiyort kıyısı yok; yüksek dağlarda buzul şekilleri vardır.
Kendini Kontrol Et
- Türkiye hangi dağ kuşağında? **Alp-Himalaya.**
- Batı Anadolu'nun kırık dağlarına üç örnek? **Yunt, Bozdağlar, Aydın.**
- Bozdağların arasında kalan çöküntü alanının genel adı? **Graben.**
- En yüksek dağ? **Büyük Ağrı.**
- Bafra'yı ve Çarşamba'yı oluşturan nehirler? **Kızılırmak ve Yeşilırmak.**
- Mağara tavanındaki karstik birikim şekli? **Sarkıt.**
- Pamukkale'deki şekil? **Traverten.**
- Ege'de kıyı tipi? **Enine.**
- Kaş'ta hangi özel kıyı tipi? **Dalmaçya.**
- Ada ile ana karayı birleştiren birikim şekli? **Tombolo.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Jeolojik Yapısı - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Jeolojik Yapısı - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Jeolojik Yapısı - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Jeolojik Yapısı - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.