Konu Anlatımı / Ders Notu
10. Sınıf Coğrafya: Aşınma, Taşınma ve Biriktirme Süreçlerinin Yeryüzünün Şekillenmesine Etkisi – Hızlı Tekrar
Aşınma, taşınma ve biriktirme süreçleriyle oluşan yer şekillerini sınav öncesi kısa ve yoğun tekrar formatında özetler.
Aşınma, Taşınma ve Biriktirme Süreçlerinin Yeryüzünün Şekillenmesine Etkisi – Hızlı Tekrar
Aşınma
Erozyon Kütle hareketleri
Akarsu
Derine + yana + geriye aşındırma
Plato Peneplen Vadi Menderes Gömük menderes Taraça
Birikim: konik/yelpaze + taşkın ovası + ırmak adası + delta
Karst
Lapya → dolin → uvala → polye Düden Kör vadi Mağara Obruk
Sarkıt → tavan Dikit → taban Sütun → birleşme Traverten → yüzeyde çökelme
Kıyı
Aşınım: falez + platform + deniz kemeri
Birikim: kıyı oku + tombolo + lagün + plaj
Kıyı tipleri: boyuna, enine, haliçli, rialı, kalanklı, dalmaçya, limanlı, fiyortlu, skayerli, resifli
Buzul
Aşınım: sirk + U vadi + hörgüç kaya
Birikim: moren + cephe moreni + sandur + drumlin
Rüzgâr
Deflasyon → çöl kaldırımı + tava Abrazyon → yardang + mantar kaya
Birikim: lös + kumul
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
- Ayrışma ile aşınma aynı değildir.
- Kütle hareketi yer çekimiyle yamaç aşağı hareketi ifade eder.
- Mendereste aşınma ve birikme birlikte olabilir.
- Gömük menderes yeniden derine aşındırmayla oluşur.
- Sarkıt tavanda, dikit tabandadır.
- Delta oluşumu yalnız alüvyona bağlı değildir.
- Fiyort eski buzul vadisinin deniz altında kalmasıdır.
- Deflasyon süpürme, abrazyon yüzey aşındırmasıdır.
- Lös ve kumul rüzgâr birikim şekilleridir.
Son 2 Dakikalık Tekrar
Erozyon → malzeme uzaklaşır. Kütle hareketi → yer çekimi. Akarsu → vadi + plato + menderes. Delta → akarsu birikimi. Karst → çözünebilen kayaç. Lapya-dolin-uvala-polye → çözünme. Sarkıt-dikit-sütun-traverten → çökelme. Falez → dalga aşındırması. Fiyort → buzul vadisi + deniz. Moren → buzul birikimi. Yardang-mantar → rüzgâr aşındırması. Lös-kumul → rüzgâr birikimi.
Kendini Kontrol Et
- Erozyon nedir?
- Kütle hareketleri hangi etkenlerle artar?
- Akarsu denge profili nedir?
- Menderes ve gömük menderes farkı nedir?
- Delta hangi koşullarda oluşur?
- Dolin-uvala-polye sırası nasıldır?
- Sarkıt ve dikit nerede gelişir?
- Fiyort nasıl oluşur?
- Moren ile sandur arasındaki fark nedir?
- Deflasyon ve abrazyon nasıl ayırt edilir?
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
10. Sınıf Coğrafya Doğal Sistemler ve Süreçler Aşınma, Taşınma ve Biriktirme Süreçlerinin Yeryüzünün Şekillenmesine Etkisi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
10. Sınıf Coğrafya Doğal Sistemler ve Süreçler Aşınma, Taşınma ve Biriktirme Süreçlerinin Yeryüzünün Şekillenmesine Etkisi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
10. Sınıf Coğrafya Doğal Sistemler ve Süreçler Aşınma, Taşınma ve Biriktirme Süreçlerinin Yeryüzünün Şekillenmesine Etkisi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
10. Sınıf Coğrafya Doğal Sistemler ve Süreçler Aşınma, Taşınma ve Biriktirme Süreçlerinin Yeryüzünün Şekillenmesine Etkisi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene