Pozitif ve Negatif Geri Bildirim Ders Notu

Geri Bildirim

Geri bildirim mekanizmaları fizyolojik bir sürecin sonucuna göre sürecin hızını artırabilir veya azaltabilir.

İki çeşittir:

• pozitif geri bildirim,
• negatif geri bildirim.

Pozitif Geri Bildirim

Pozitif geri bildirimde başlangıçtaki etki giderek artar ve kendini pekiştirir.

Süreç genellikle belirli bir amaç gerçekleşene kadar devam eder.

Homeostaziyi doğrudan sağlamaz; bir sürecin tamamlanmasını veya hızlanmasını sağlar.

Aşırı olması organizmaya zarar verebilir.

Pıhtılaşma

Damar zarar gördüğünde pıhtılaşma faktörleri aktive olur.

Zedelenmiş doku ve trombositlerden salgılanan faktörler pıhtılaşmayı güçlendirir.

Pıhtı genişleyerek yarayı kapatır ve kan kaybını önler.

Doğum

Bebeğin başı rahim ağzında baskı oluşturur.

Reseptörlerin uyarılmasıyla oksitosin salgılanır.

Oksitosin rahim kasılmalarını artırır.

Artan kasılmalar daha fazla baskı ve daha fazla oksitosin salgısına yol açar.

Süreç bebek doğana kadar devam eder.

Emzirme

Emme sırasında oluşan fiziksel uyarı duyu nöronlarıyla hipotalamusa iletilir.

Hipotalamus hipofizi uyarır.

Salgılanan hormonların etkisiyle süt salgılanır.

Emzirme sürdükçe süt salgısı da sürer.

Negatif Geri Bildirim

Negatif geri bildirimde sistemin oluşturduğu sonuç, başlangıçtaki etkiyi azaltır veya durdurur.

Homeostazinin korunmasında en yaygın düzenleme mekanizmasıdır.

Değişikliğe zıt yönde tepki oluşturur ve değişkeni normal değerine yaklaştırır.

Genellikle sinir sistemi ve hormon sistemi aracılığıyla işler.

Kan pH'sı

Karbondioksit artarsa kan pH'sı düşer.

Solunum merkezi solunumu hızlandırır.

CO₂ daha fazla atılır ve pH yükselir.

pH normale döndüğünde uyarılar da normale döner.

Kan pH'sı 7,4'ün altındaysa solunum hızlanır ve böbreklerden H⁺ atımı artar.

Kan pH'sı 7,4'ün üstündeyse solunum yavaşlar ve böbreklerden kana H⁺ geri emilimi artar.

Onikiparmak Bağırsağında pH

Asidik içerik pH'yı düşürür.

Pankreası uyaran hormonlar salgılanır.

Pankreas bikarbonat iyonlarını ince bağırsağa verir.

pH yükselir ve pankreası uyaran hormonların salgısı durur.

Diğer Negatif Geri Bildirim Örnekleri

Vücut sıcaklığı yükselince terlemenin artması.

Kan basıncı yükselince damarların genişlemesi.

Kandaki glikoz yükselince insülin salgısının artması.

Tiroksin artınca TSH salgısının azalması.

Sık Karıştırılan Noktalar

Pozitif geri bildirim değişimi artırır.

Negatif geri bildirim değişimi azaltır.

Pozitif geri bildirimde süreç bir amaç tamamlanıncaya kadar güçlenir.

Negatif geri bildirimde hedef normal değere geri dönmektir.

Pozitif ve negatif sözcükleri iyi-kötü anlamına gelmez.

Kısa Özet

Pozitif geri bildirim başlangıçtaki etkiyi güçlendirir; pıhtılaşma, doğum ve emzirme örnektir. Negatif geri bildirim değişime zıt tepki oluşturur ve homeostazinin korunmasına yardım eder; pH, sıcaklık, kan basıncı, glikoz ve hormon düzeylerinin düzenlenmesi örnektir.