Sistemlerin Eş Güdümlü Çalışması Ders Notu

Sistemler ve Homeostazi

İnsan vücudu hücre, doku, organ ve sistemlerden oluşur.

Homeostazinin korunması için birden fazla sistemin eş zamanlı ve birbirini tamamlayacak biçimde çalışması gerekir.

Bu koordinasyon sinirsel ve hormonal yollarla sağlanır.

Termoregülasyon

Termoregülasyon vücut sıcaklığının belirli bir aralıkta tutulmasıdır.

Görev alan sistemler:

• sinir sistemi,
• dolaşım sistemi,
• kas sistemi,
• endokrin sistem,
• deri.

Soğuk Ortam

Derideki termoreseptörler soğuğu algılar.

Hipotalamus uyarılır.

Hipotalamus hipofizi uyarır.

Hipofizden TSH salgılanır.

TSH tiroidi uyarır ve tiroksin salgılanır.

Tiroksin metabolizmayı hızlandırarak ısı üretimini artırır.

Kaslar titrer ve ısı üretir.

Deri damarları daralır ve ısı kaybı azalır.

Sıcak Ortam

Ter bezleri aktifleşir.

Terleme ile ısı kaybı artar.

Damarlar genişler ve deri yoluyla ısı kaybı artar.

Hipotermi

Vücut sıcaklığının 35 °C'nin altına düşmesidir.

Belirtiler arasında titreme, uyuşukluk, denge ve koordinasyon bozukluğu, kalp ve solunum hızında yavaşlama ve bilinç kaybı bulunabilir.

Hipotermi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Hipertermi

Vücut sıcaklığının normalin üzerine çıkması ve yeterince düzenlenememesidir.

Yüksek sıcaklık, aşırı fiziksel aktivite ve aşırı su kaybı neden olabilir.

Terleme, baş ağrısı, hâlsizlik, hızlı kalp atışı, hızlı solunum, kas krampları ve bilinç bulanıklığı görülebilir.

Kan Basıncının Dengelenmesi

Kan basıncı kalpten pompalanan kanın atardamarlara uyguladığı basınçtır.

Normal yetişkinde yaklaşık:

• sistolik 120 mmHg,
• diastolik 80 mmHg.

Görev alan sistemler:

• sinir,
• endokrin,
• dolaşım,
• boşaltım sistemi.

Atardamar reseptörleri değişikliği algılar.

Omurilik soğanı uyarılır.

Otonom sinirler kalp hızını ve damar çapını düzenler.

ADH ve aldosteron kan hacmi ve damar direncinin düzenlenmesine katkı sağlar.

Böbrekler sıvı atılımını ayarlayarak kan hacmini ve kan basıncını etkiler.

Sık Karıştırılan Noktalar

Termoregülasyon tek bir sistemin görevi değildir.

Soğukta damarlar daralır, sıcakta genişler.

Titreme ısı üretimini artırır.

TSH-tiroid-tiroksin ilişkisi soğukta ısı üretimine katkı sağlar.

Kan basıncı yalnız kalp tarafından düzenlenmez.

Kısa Özet

Homeostazi sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla korunur. Termoregülasyonda sinir, endokrin, dolaşım, kas ve deri; kan basıncında sinir, endokrin, dolaşım ve boşaltım sistemleri birlikte görev yapar.